Yaz ishallerinin \u00f6nlenmesi i\u00e7in men\u015fei bilinmeyen sular\u0131n t\u00fcketilmemesi ve ki\u015fisel temizli\u011fe dikkat edilmesini isteyen uzmanlar, belirtiler d\u00fczelene kadar posas\u0131z ve ya\u011fs\u0131z g\u0131dalar al\u0131nmas\u0131 konusunda uyard\u0131.<\/p>\n
Zonguldak’ta \u00f6zel bir hastanenin ba\u015fhekimi Dr. Ahmet Bayram, yaz mevsimi birlikte artan ishallere kar\u015f\u0131 uyard\u0131. Yaz ishallerinin mikrobik ishallerden oldu\u011funu belirten Dr. Bayram, mikroplar d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fta antibiyotikler olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli ila\u00e7lar, \u00e7e\u015fitli mide-ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131klar\u0131, baz\u0131 hormonal hastal\u0131klar, ba\u011f\u0131rsak veya ba\u011f\u0131rsak kom\u015fulu\u011funda ortaya \u00e7\u0131kan t\u00fcm\u00f6ral durumlar, a\u015f\u0131r\u0131 ve ani \u0131s\u0131 de\u011fi\u015fimlerinin de ishale neden olabildi\u011fini ifade etti.<\/p>\n
Bayram, yaz ishaline neden olan\u0131n mikroplar, bakteriler ile ‘protozoon’ denilen g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmeyen parazitler oldu\u011funu ifade etti. Do\u011fadaki t\u00fcm Canl\u0131lar\u0131n Su ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n S\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131na paralel olarak artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Bayram, yaz ishallerinin a\u015f\u0131r\u0131 su t\u00fcketiminin beklenmeyen bir sonucu oldu\u011funu da vurgulayarak, “Yaz ishalleri, \u00e7o\u011funlukla mikroplu sular\u0131n i\u00e7ilmesi veya bu sularla y\u0131kanm\u0131\u015f meyve ve sebzelerin yenilmesiyle ortaya \u00e7\u0131kar. Bazen insanlar ishal olup bu mikroplar\u0131 d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 ile \u00e7evreye yayabilir. D\u0131\u015fk\u0131yla bula\u015fm\u0131\u015f ellerin a\u011fza g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi sonucu da ishal olabilir. Her zaman kullan\u0131lan sular\u0131n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Do\u011fada, \u00f6zellikle insan ve hayvan d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131yla kirlenmi\u015f sularda ya\u015fayan, ishal nedeni olabilecek \u00e7e\u015fitli mikroplar bulunmaktad\u0131r. Bunlar \u00f6zellikle durgun sularda, kanalizasyonun kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sularda, iyi ila\u00e7lanmam\u0131\u015f i\u00e7me ve kullanma sular\u0131nda, \u00f6zellikle yaz aylar\u0131nda uzun s\u00fcre Canl\u0131 kalarak \u00e7o\u011fal\u0131r. Bu sular\u0131n i\u00e7ilmesi veya b\u00f6yle sularla bula\u015f\u0131k, S\u0131cak ortamda beklemi\u015f g\u0131dalar\u0131n, \u00f6rne\u011fin \u00e7i\u011f sebzelerle haz\u0131rlanm\u0131\u015f salatalar\u0131n ve meyvelerin t\u00fcketilmesi sonucu ishal yapan mikroplar, a\u011f\u0131z yoluyla al\u0131narak insanlar\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131na ula\u015f\u0131r. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ba\u011f\u0131rsak duvar\u0131nda iltihap olu\u015fturarak hem ba\u011f\u0131rrsak hareketlerini art\u0131r\u0131r hem de ba\u011f\u0131rsa\u011fa su ve iltihabi h\u00fccrelerin ge\u00e7i\u015fine neden olur. Bir k\u0131sm\u0131 da ba\u011f\u0131rsakta iltihap yapmadan, salg\u0131lad\u0131klar\u0131 toksin denilen zehirli Maddelerin etkisiyle su ve Tuz ge\u00e7i\u015fini art\u0131rmak suretiyle ishale neden olur” a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n
\u0130SHAL BEL\u0130RT\u0130LER\u0130<\/p>\n
Bayram, yaz ishalleri ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm ishal \u00e7e\u015fitlerinde \u00f6nemli belirtilerin d\u0131\u015fk\u0131lama say\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131 ve d\u0131\u015fk\u0131 vasf\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi oldu\u011funu ifade etti. Bayram, ishal ve ishal ile birlikte g\u00f6r\u00fclen tifo, dizanteri, kolera gibi hastal\u0131klar\u0131n belirtileri ile ilgili ise \u015fu bilgileri verdi:<\/p>\n
“D\u0131\u015fk\u0131, c\u0131v\u0131k, patates p\u00fcresi g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde olabilece\u011fi gibi, s\u00fcm\u00fcks\u00fc ve iltihapl\u0131 veya su gibi olabilir. D\u0131\u015fk\u0131 miktar\u0131 ve su i\u00e7eri\u011fi, ince ba\u011f\u0131rsaklarda hastal\u0131k yapan parazit ve bakterilerin ishallerinde fazlad\u0131r, kal\u0131n ba\u011f\u0131rsakta hastal\u0131k yapanlar\u0131nkinde ise azd\u0131r. Ayr\u0131ca bunlarda d\u0131\u015fk\u0131lama say\u0131s\u0131 di\u011ferlerine oranla daha fazlad\u0131r. Su gibi tariflenen ishallerin \u00e7o\u011funlu\u011fu parazit nedenlidir. En s\u0131k ‘giardia’ denilen ‘protozoon’ neden olur. Bu tip ishallerin en ciddisi ve hayat\u0131 tehdit edeni ise d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n Pirin\u00e7 Suyu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olarak tariflendi\u011fi, kolera bakterisinin yapt\u0131\u011f\u0131 ishaldir. \u0130ltihapl\u0131 d\u0131\u015fk\u0131lamaya neden olan bakterilere ise tifo ve tifo benzeri hastal\u0131klara neden olan ‘salmonella’ bakterilerini \u00f6rnek verebiliriz. Kal\u0131n ba\u011f\u0131rsakta ishale neden olan bakterilerin bir k\u0131sm\u0131 ve baz\u0131 parazitler d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n iltihapl\u0131, s\u00fcm\u00fcks\u00fc g\u00f6r\u00fcnmesine, ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131rsak duvar\u0131n\u0131 da zedeleyerek damarlar\u0131n kanamas\u0131na neden olduklar\u0131 i\u00e7in, kanl\u0131 olmas\u0131na da neden olurlar. D\u0131\u015fk\u0131n\u0131n b\u00f6yle kanl\u0131 ve iltihapl\u0131 olmas\u0131 dizanteri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Nedenlerinden birisi ‘\u015figella’ denilen bakteri, bir di\u011feri Amip denilen tek h\u00fccreli Canl\u0131d\u0131r. \u0130shalle birlikte bulunan di\u011fer belirtiler kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, kar\u0131nda buruntu hissi, bazen bulant\u0131, iltihabi durumlarda bunlara ilaveten ate\u015f olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. D\u0131\u015fk\u0131lamadan sonra tam rahatlayamama da bir di\u011fer belirti olabilir. \u00d6rne\u011fin kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak ishallerinde a\u011fr\u0131 ve rahatlayamama s\u0131kt\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 su ve tuz kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kalp damar sistemine, b\u00f6breklere, sinir sistemine ait kalp ritm bozukluklar\u0131, b\u00f6brek yetmezli\u011fi, \u015fuur bozukluklar\u0131 gibi belirtiler de olabilir. Dilin kurumas\u0131, cildin parlakl\u0131k, nem ve yumu\u015fakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmesi, g\u00f6zlerin g\u00f6z \u00e7ukuruna \u00e7\u00f6kmesi gibi belirtiler, su kayb\u0131n\u0131n i\u015faretleridir.”<\/p>\n
ALINACAK TEDB\u0130RLER<\/p>\n
Dr. Ahmet Bayram, ishal durumunda hastalar\u0131n ve hasta yak\u0131nlar\u0131n\u0131n kendilerinin olu\u015fturabilece\u011fi basit bir y\u00f6ntemle bir sol\u00fcsyon haz\u0131rlayabilece\u011fini ifade etti. Bayram, kaybedilen su ve Tuzu geri almak i\u00e7in haz\u0131rlanacak basit sol\u00fcsyonu ise \u015f\u00f6yle anlatt\u0131:<\/p>\n
“Bir Litre kaynat\u0131lm\u0131\u015f so\u011futulmu\u015f suya 1 \u00e7orba ka\u015f\u0131\u011f\u0131 \u015feker, 1 tatl\u0131 ka\u015f\u0131\u011f\u0131 sofra tuzu ve 1 \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 Karbonat konularak kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r, i\u00e7ilebildi\u011fi kadar s\u0131k aral\u0131klarla i\u00e7ilir.”<\/p>\n
Mikrobik ishallerin hemen hepsinin 24 Saatten fazla devam etti\u011fini hat\u0131rlatan Bayram, bu ishallerin ila\u00e7 tedavisi almadan d\u00fczelmesinin pek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. 24 saatten fazla s\u00fcren ishallerde en yak\u0131n sa\u011fl\u0131k merkezine ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131 isteyen Bayram, “Uzun s\u00fcren ishallerde muayene ve tetkik i\u00e7in en yak\u0131n sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurulmas\u0131 gerekir. Aksi durumda ise d\u0131\u015fk\u0131m\u0131z yoluyla \u00e7evreye mikrop bula\u015ft\u0131rabiliriz. Ayr\u0131ca ishalin tedavisiz kalarak daha ciddi sa\u011fl\u0131k problemlerine yol a\u00e7mas\u0131na neden olabiliriz” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
HASTALI\u011eIN TEDAV\u0130S\u0130<\/p>\n
Bayram, sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurulmas\u0131 halinde g\u00f6revli hekimlere \u015f\u00fcphelenilen g\u0131dalar\u0131n ve Suyun olup, olmad\u0131\u011f\u0131 ve ne zaman t\u00fcketildi\u011fi, ishalin ne zaman ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, ate\u015f, d\u0131\u015fk\u0131da iltihap, kan olup olmad\u0131\u011f\u0131, yak\u0131n\u0131m\u0131zda ba\u015fka hasta insanlar\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 konular\u0131nda bilgi verilmesini istedi. Hekimlerin de bu bilgileri alabilmek i\u00e7in gerekli sorular\u0131 hastalara y\u00f6neltece\u011fini belirten Bayram, yap\u0131lacak muayenenin ard\u0131ndan d\u0131\u015fk\u0131 tahlili ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc, kan say\u0131m\u0131 ve gerekirse di\u011fer kan tetkikleri istenece\u011fini ifade etti. Verilere g\u00f6re hekim tedaviye karar verece\u011fini s\u00f6yleyen Bayram, ishallerde uygulanacak tedavi y\u00f6ntemlerini ise \u015f\u00f6yle anlatt\u0131:<\/p>\n
“S\u0131v\u0131 ve tuz kayb\u0131n\u0131n az oldu\u011fu, ishalin hastan\u0131n konforunu \u00e7ok bozmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, hastaneye yat\u0131r\u0131lmadan genellikle sadece uygun bir diyetle hasta ayaktan tedavi edilir. A\u015f\u0131r\u0131 su ve tuz kayb\u0131, a\u011f\u0131r dizanteri halleri, kolera \u015f\u00fcphesi olan durumlarda hasta mutlaka hastaneye yat\u0131r\u0131larak \u00f6ncelikle kaybedilen su ve Tuzun yerine konmas\u0131 amac\u0131yla serum verilir, daha sonra uygun ila\u00e7lara ba\u015flan\u0131r.”<\/p>\n
\u0130SHAL D\u0130YET\u0130<\/p>\n
\u0130shalli hastalara uygulanacak olan ishal diyetinin ise nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 anlatan Bayram, hastalar\u0131n d\u00fczelene kadar posas\u0131z ve ya\u011fs\u0131z g\u0131dalar almas\u0131 gerektirdi\u011fini ifade etti. Bayram, “Yani sebze ve meyveler, kuru yemi\u015f, \u00e7ikolata, k\u0131zartma gibi g\u0131dalar al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Ya\u011fs\u0131z makarna, pirin\u00e7 pilav\u0131, ha\u015flanm\u0131\u015f patates-patates p\u00fcresi, ha\u015flanm\u0131\u015f ya\u011fs\u0131z et ve tavuk, ya\u011fs\u0131z \u0131zgara k\u00f6fte yenilebilir. Ayr\u0131ca bol miktarda i\u00e7ecek t\u00fcketilmelidir” dedi.<\/p>\n
Bayram, uygun y\u00f6ntemlerle yaz ishallerinin tedavisinin olduk\u00e7a y\u00fcz g\u00fcld\u00fcr\u00fcc\u00fc oldu\u011funu ifade etti. \u0130shallerin hemen hepsinde iyile\u015fmenin tam ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini belirten Bayram, ancak mikroplu ortamla temas\u0131n devam etmesi, gerekli korunma tedbirlerin al\u0131nmamas\u0131 halinde ishalin tekrarlama \u015fans\u0131 her zaman bulundu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n
Yaz ishallerinin \u00f6nlenmesinde en \u00f6nemli yolun men\u015fei bilinmeyen sular\u0131n t\u00fcketilmemesi ve ki\u015fisel temizli\u011fe dikkat edilmesi oldu\u011funu hat\u0131rlatan Bayram, a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:<\/p>\n
“\u00d6zellikle eller her yemekten \u00f6nce ve sonra y\u0131kanmal\u0131d\u0131r. Kullan\u0131lan ve i\u00e7ilen sular\u0131n klorlanmas\u0131 pek \u00e7ok mikrobun ya\u015famas\u0131n\u0131 \u00f6nler. \u015e\u00fcpheli sular\u0131n, \u015f\u00fcpheli olmasa bile salg\u0131n oldu\u011fu bilinen yerlerdeki sular\u0131n kaynat\u0131larak kullan\u0131lmas\u0131 gereklidir.” (\u0130HA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yaz ishallerinin \u00f6nlenmesi i\u00e7in men\u015fei bilinmeyen sular\u0131n t\u00fcketilmemesi ve ki\u015fisel temizli\u011fe dikkat edilmesini isteyen uzmanlar, belirtiler d\u00fczelene kadar posas\u0131z ve ya\u011fs\u0131z g\u0131dalar al\u0131nmas\u0131 konusunda uyard\u0131. Zonguldak’ta \u00f6zel bir hastanenin ba\u015fhekimi Dr. Ahmet Bayram, yaz mevsimi birlikte artan ishallere kar\u015f\u0131 uyard\u0131. Yaz ishallerinin mikrobik ishallerden oldu\u011funu belirten Dr. Bayram, mikroplar d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fta antibiyotikler olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli ila\u00e7lar, \u00e7e\u015fitli mide-ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131klar\u0131, baz\u0131[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[22925,22929,22923],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13152"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13152"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13152\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13152"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13152"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13152"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}