Difteri Nedir<\/p>\n
Difteri, halk aras\u0131nda ku\u015fpalaz\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 olarak da bilinmektedir. Hastal\u0131\u011fa neden olan bakterinin ad\u0131 Corynebacterium diphteria’d\u0131r. Korynee Yunanca’da \u00e7omak, diphtheria k\u00f6sele demektir. Bo\u011fazda olu\u015fturdu\u011fu membran\u0131n(yalanc\u0131 zar) sertli\u011fi k\u00f6seleye benzetilerek, bu isim verilmi\u015ftir. Hastal\u0131k \u00e7ocuklarda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmekte, ya\u015f ilerledik\u00e7e daha seyrek rastlanmaktad\u0131r. <\/p>\n
Hipokrat’\u0131n yaz\u0131lar\u0131nda, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, yalanc\u0131 zar \u00fcretimi ve t\u0131kan\u0131kl\u0131ktan \u00f6l\u00fcm belirtilmesine ra\u011fmen, hastal\u0131k 16. y\u00fczy\u0131la kadar tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. 1700’l\u00fc y\u0131llarda \u0130ngiltere’de ilk salg\u0131n ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, daha sonra benzer salg\u0131nlar 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llarda 25 y\u0131ll\u0131k aralarla belirtilmi\u015ftir. <\/p>\n
Pierre Bretonneau, ilk kez 1821 y\u0131l\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlam\u0131\u015f, Klebs difteri hastal\u0131\u011f\u0131 etkeninin yalanc\u0131 zarlarda bulundu\u011funu belirtmi\u015ftir. <\/p>\n
Loeffler 1884 y\u0131l\u0131nda bakteriyi izole etmi\u015f, Roux ve Yersin 1888 y\u0131l\u0131nda difteri toksinini, Emil von Behring ve Kitasato 1890 y\u0131l\u0131nda difteri anti toksinini, Schick 1913 y\u0131l\u0131nda kendi ad\u0131yla bilinen deri reaksiyonunu, Ramon 1923 y\u0131l\u0131nda difteri anatoksin a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 (toksoid) bulmu\u015ftur. <\/p>\n
1930 ve 1945 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda, yo\u011fun a\u015f\u0131lama programlar\u0131 ile difteri hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 belirgin \u015fekilde azalm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Hastal\u0131\u011f\u0131n as\u0131l yay\u0131lma yolu damlac\u0131k infeksiyonu \u015feklinde, Hava yoluylad\u0131r. Burun ak\u0131nt\u0131s\u0131, deri \u00fczerindeki yaralar, kullan\u0131lan e\u015fyalar bula\u015fmaya neden olabilmektedir. Kapal\u0131, kuru ve S\u0131cak Havan\u0131n oldu\u011fu kalabal\u0131k ortamlarda hastal\u0131k kolayca yay\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle, so\u011fuk k\u0131\u015f mevsiminde hastal\u0131k daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. Belirti vermeden hastal\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131yan bireyler, hastal\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrmesinin en \u00f6nemli nedenidir. Difteriye neden olan bakteri, %3-5 oran\u0131nda Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ki\u015filerin bo\u011faz\u0131nda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bo\u011faz Difterisi<\/p>\n
Hasta veya ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 ki\u015filerden \u00f6ks\u00fcr\u00fck damlac\u0131klar\u0131 ile yay\u0131lan bakterilerin, duyarl\u0131 ki\u015filer taraf\u0131ndan al\u0131nmas\u0131 ile hastal\u0131k ba\u015flamakta, bakteri \u00fcst solunum yoluna yerle\u015fmektedir. <\/p>\n
Ortalama 1-5 G\u00fcn sonra halsizlik, hafif ate\u015f, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131 ve yorgunluk hissi olu\u015fmakta, bir veya her iki bademcikte \u015fi\u015fme, \u00fczerinde yalanc\u0131 zar olu\u015fumu g\u00f6zlenmektedir. <\/p>\n
Ba\u015flang\u0131\u00e7ta yalanc\u0131 zar parlak ve beyaz renkte olup, daha sonra i\u00e7erisinde siyah veya ye\u015fil alanlar\u0131n oldu\u011fu kirli gri renge d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fiddeti ile yalanc\u0131 zar\u0131n geni\u015fli\u011fi birbirine paraleldir. Bademcik b\u00f6lgesinde s\u0131n\u0131rl\u0131 kalan hastal\u0131k, orta \u015fiddettedir. Ancak bazen bu yalanc\u0131 zar, akci\u011fere kadar uzayabilmektedir. <\/p>\n
Boyundaki lenf bezleri \u015fi\u015fmekte, boyun dokular\u0131 \u00f6demli hale gelmektedir. a\u011f\u0131z fena kokmaktad\u0131r. \u00d6zellikle nefes borusu i\u00e7erisini kaplayarak solumada zorluk, t\u0131kanma ve bo\u011fulmalara neden olabilmektedir. \u015eiddetli seyreden hastal\u0131kta, boyundaki \u015fi\u015flik ilerleyerek, bo\u011fa boynu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc olu\u015fmaktad\u0131r. <\/p>\n
Hastalarda ate\u015f normal veya hafif y\u00fcksek oldu\u011fu halde, nab\u0131z orant\u0131s\u0131z bir \u015fekilde h\u0131zl\u0131d\u0131r. Hafif vakalarda 7-10 g\u00fcn i\u00e7erisinde yalanc\u0131 zar d\u00f6k\u00fclmekte, hastalar ek problem olmaks\u0131z\u0131n iyile\u015fmektedir. \u015eiddetli seyreden hastal\u0131k durumunda ise halsizlik, solukluk, h\u0131zl\u0131 nab\u0131z ve koma geli\u015fmekte, 6-10 g\u00fcn i\u00e7erisinde hastalar kaybedilmektedir.<\/p>\n
Larinks (G\u0131rtlak) Difterisi<\/p>\n
Bo\u011faz difterisinin yay\u0131lmas\u0131 ile olu\u015fabildi\u011fi gibi, bazen g\u0131rtlak b\u00f6lgesinden de ba\u015flayabilmektedir. Ate\u015f y\u00fcksekli\u011fi, ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, havlama \u015feklinde \u00f6ks\u00fcr\u00fck olu\u015fmaktad\u0131r. Yalanc\u0131 zar\u0131n hava yolunu t\u0131kamas\u0131 sonucunda h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 solunum geli\u015fmektedir. <\/p>\n
Bo\u011fulma sonucunda, \u00f6l\u00fcm riski bulunmaktad\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n seyrinde olu\u015fan di\u011fer organ hasarlar\u0131, bakterinin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 toksine ba\u011fl\u0131 geli\u015fmektedir. Bakteri bo\u011fazda kal\u0131rken, salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 toksin kan dola\u015f\u0131m\u0131na kar\u0131\u015fmakta ve kanda yay\u0131lmas\u0131 ile hastal\u0131k belirtileri olu\u015fmaktad\u0131r. <\/p>\n
En s\u0131k etkilenen organ ve sistemler, kalp ve sinir sistemleridir.<\/p>\n
Burun Difterisi<\/p>\n
Hastal\u0131k daha \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftaki \u00e7ocuklarda g\u00f6zlenmektedir. Ate\u015f d\u00fc\u015f\u00fck derecededir. Sadece burun b\u00f6lgesine s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. S\u00fcre\u011fen bir nezle gibi seyretmektedir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta burun ak\u0131nt\u0131s\u0131 ser\u00f6z(berrak) vas\u0131fta iken, daha sonra kanl\u0131 veya ser\u00f6p\u00fcr\u00fclan(kat\u0131) hal almaktad\u0131r. Burun difterisi hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131l\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
Solunum yolu d\u0131\u015f\u0131 difteriler <\/p>\n
Genital b\u00f6lge difterisi: Difterili \u00e7ocuklar\u0131n elleri ile genital b\u00f6lgeye bakteriyi bula\u015ft\u0131rmas\u0131yla olu\u015fmaktad\u0131r. Yalanc\u0131 zarlar\u0131n bulunu\u015fu karakteristiktir.<\/p>\n
G\u00f6z Difterisi: Difteri bakterisi ile kirlenmi\u015f ellerin g\u00f6ze temas\u0131 sonucu meydana gelir. G\u00f6zde \u2018yalanc\u0131 zar’ saptanmaktad\u0131r. Hastal\u0131k ilerlerse k\u00f6rl\u00fck geli\u015febilmektedir.<\/p>\n
Yara Difterisi: \u00c7e\u015fitli tipteki yaralara, bakterinin bula\u015fmas\u0131 sonucu meydana gelmektedir. Deri hastal\u0131klar\u0131 ile klinik olarak ayr\u0131lmalar\u0131, g\u00fc\u00e7 olabilmektedir.<\/p>\n
Her t\u00fcrl\u00fc difteri infeksiyonunda, ikincil olarak di\u011fer bakterilerin eklenmesi sonucu, belirtiler \u015fiddetlenebilmektedir.<\/p>\n
Difteri S\u0131ras\u0131nda Etkilenen Organ veya Sistemler;<\/p>\n
Bakterinin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 toksinin etkisi ile hastalar\u0131n \u00fc\u00e7te ikisinde kalp kas\u0131 tutulabilmektedir. Kardiyak etkilenme hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan 1-2 hafta sonra ortaya \u00e7\u0131kmakta, ilerleyici nefes darl\u0131\u011f\u0131, halsizlik, kalp seslerinde azalma ve kalp ritminde bozulma olu\u015fmaktad\u0131r. Kalp tutulumu ileri derecede olan hastalarda \u00f6l\u00fcm oran\u0131, %60-90’lara ula\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hastal\u0131k ciddi seyirli ise, sinir sistemi d\u00f6rtte \u00fc\u00e7 oran\u0131nda etkilenmektedir. Hafif seyirli hastal\u0131kta ise, sinir sistemi tutulumu nadirdir. Hastal\u0131\u011f\u0131n ilk birka\u00e7 g\u00fcn\u00fcnde yumu\u015fak damakta fel\u00e7 geli\u015fmektedir. Bo\u011fazda bulunan kaslar\u0131n felci sonucu yutma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, g\u00f6z kaslar\u0131n\u0131n felci sonucu \u015fa\u015f\u0131l\u0131k, g\u00f6rme bozukluklar\u0131 olu\u015fmaktad\u0131r. Kollarda, bacaklarda fel\u00e7ler olu\u015fsa da, genellikle bir s\u00fcre sonra bu fel\u00e7ler iyile\u015fmektedir.<\/p>\n
Di\u011fer sinir sistemi ile ilgili belirtiler 10 g\u00fcn sonra ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi gibi, 3 Ay sonra da g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<\/p>\n
TEDAV\u0130<\/p>\n
Hastal\u0131k, tedavi edilmedi\u011fi takdirde \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilmektedir. Tedavi iki basamaktan olu\u015fur.<\/p>\n
Bakterinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi ve salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 toksinin etkisiz hale getirilmesi Toksinin etkisiyle geli\u015fen sonu\u00e7lar\u0131n tedavisi Tedaviye, tetkik sonu\u00e7lar\u0131 beklenmeden klinik \u015f\u00fcphe ile ba\u015flanmaktad\u0131r. Tedavi tamamlanmas\u0131ndan iki hafta sonra, bakterinin ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131p kald\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr tekrar\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Fel\u00e7 geli\u015fmesi durumunda ise fizik tedavi program\u0131 uygulanmaktad\u0131r. Hastal\u0131k iyile\u015fene kadar hasta, yatak istirahatinde ve hekim g\u00f6zetiminde tutulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
KORUNMA <\/p>\n
A\u015f\u0131lama yap\u0131l\u0131rsa, difterinin k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lar\u0131 \u00f6nlenebilmektedir.<\/p>\n
6 hafta ile 7 ya\u015f aras\u0131 \u00e7ocuklarda a\u015f\u0131 \u015femas\u0131: 4-8 hafta aral\u0131kla \u00fc\u00e7 doz a\u015f\u0131 uygulanmakta, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc doz, 6-12 ay sonra verilmektedir.<\/p>\n
7 ya\u015f ve daha b\u00fcy\u00fck olanlar i\u00e7in a\u015f\u0131 \u015femas\u0131: 4-8 hafta aral\u0131klarla iki doz a\u015f\u0131 yap\u0131lmakta, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc doz 6-12 ay sonra tekrarlanmaktad\u0131r. 10 y\u0131lda bir a\u015f\u0131 tekrar\u0131 \u00f6nerilmektedir. D\u00f6rt ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce a\u015f\u0131lamay\u0131 tamamlayan \u00e7ocuklara, ilkokula ba\u015flarken bir doz a\u015f\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Bundan sonra 10 y\u0131l aralarla tekrarlama dozlar\u0131 uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hasta ile yak\u0131n temas edenlerin korunmas\u0131; Difteri basilinin yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in, hastalar izole edilmelidir. Tedavi edilmedi\u011fi takdirde, bula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ki\u015filer iyile\u015ftikten sonra haftalarca, aylarca bakteriyi yaymaya devam etmektedir. Erken d\u00f6nemde tedavi, bu riski b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n
Difterili hasta ile temas eden ki\u015filer, 7 g\u00fcn boyunca hastal\u0131k belirtileri bak\u0131m\u0131ndan izlenmektedir. Bo\u011faz ve burun k\u00fclt\u00fcr\u00fc yap\u0131lmaktad\u0131r. Temas eden ki\u015fi, \u00f6nceden a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f, ancak son 5 y\u0131l i\u00e7erisinde a\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f ise, a\u015f\u0131 tekrar yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
A\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f veya a\u015f\u0131 durumu bilinmeyen ki\u015filerin ise hekime ba\u015fvurmalar\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
HAZIRLAYAN; Dr. Derya \u00d6ZT\u00dcRK ENG\u0130N, Do\u00e7. Dr. Pa\u015fa G\u00d6KTA\u015e,<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Difteri Nedir Difteri, halk aras\u0131nda ku\u015fpalaz\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 olarak da bilinmektedir. Hastal\u0131\u011fa neden olan bakterinin ad\u0131 Corynebacterium diphteria’d\u0131r. Korynee Yunanca’da \u00e7omak, diphtheria k\u00f6sele demektir. Bo\u011fazda olu\u015fturdu\u011fu membran\u0131n(yalanc\u0131 zar) sertli\u011fi k\u00f6seleye benzetilerek, bu isim verilmi\u015ftir. Hastal\u0131k \u00e7ocuklarda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmekte, ya\u015f ilerledik\u00e7e daha seyrek rastlanmaktad\u0131r. Hipokrat’\u0131n yaz\u0131lar\u0131nda, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, yalanc\u0131 zar \u00fcretimi ve t\u0131kan\u0131kl\u0131ktan \u00f6l\u00fcm belirtilmesine ra\u011fmen, hastal\u0131k 16. y\u00fczy\u0131la kadar tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r.[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[22969,22974,22973],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13166"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13166"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13166\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13166"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13166"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13166"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}