Bakterilerle olu\u015fan; bulant\u0131, kusma, ishal ve kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 gibi yak\u0131nmalar ile seyreden bazen ate\u015fin de e\u015flik etti\u011fi klinik tablo olup dizanteri, kolera ve tifo en \u00f6nemli tipleridir.<\/p>\n
Barsak enfeksiyonu yapan mikroplar genellikle insana Su ve besinlerle bula\u015f\u0131r. Olu\u015fmas\u0131nda ya\u015f, \u00e7evre ko\u015fullar\u0131, ki\u015fisel ve k\u00fclt\u00fcrel al\u0131\u015fkanl\u0131klar \u00f6nemli etkenlerdir. Yoksulluk, kalabal\u0131k ve Sa\u011fl\u0131ks\u0131z ortamlarda ya\u015fama, kanalizasyon sorunu, temiz su elde etmedeki g\u00fc\u00e7l\u00fck, sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da sa\u011flayamama, e\u011fitimsizlik, ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonlar\u0131 geli\u015fiminde kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 etkenlerdir. Mikrobu ta\u015f\u0131yanlar ile temas edenlerde, kalabal\u0131k ve uygunsuz yerlerde ya\u015fayanlarda ve sa\u011fl\u0131ks\u0131z su kullananlarda y\u00fcksek oranda ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonlar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Su da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekelerinin ve kanalizasyonlar\u0131n yetersizli\u011fi durumlar\u0131nda salg\u0131nlar olabilmektedir. Bula\u015fmada mevsimlerin de \u00f6nemi vard\u0131r. S\u0131cak iklimlerde, yaz aylar\u0131nda ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonlar\u0131 daha s\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
\u00c7o\u011funlukla mikroplu sular\u0131n i\u00e7ilmesi veya kirli sularla y\u0131kanm\u0131\u015f meyve ve sebzelerin yenilmesiyle ortaya \u00e7\u0131kar. Bazen insanlar ishal olup bu mikroplar\u0131 d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 ile \u00e7evreye yayabilir. D\u0131\u015fk\u0131yla bula\u015fm\u0131\u015f ellerin a\u011fza g\u00f6t\u00fcr\u00fclmesi sonucu da ishal olabilir. Her zaman kullan\u0131lan sular\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek m\u00fcmk\u00fcn olmaz. Do\u011fada, \u00f6zellikle insan ve hayvan d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131yla kirlenmi\u015f sularda ya\u015fayan, ishal nedeni olabilecek \u00e7e\u015fitli mikroplar bulunmaktad\u0131r. Bunlar genellikle durgun sularda, kanalizasyonun kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sularda, iyi klorlanmam\u0131\u015f i\u00e7me ve kullanma sular\u0131nda, \u00f6zellikle yaz aylar\u0131nda uzun s\u00fcre Canl\u0131 kalarak \u00e7o\u011fal\u0131rlar. Bu sular\u0131n i\u00e7ilmesi veya b\u00f6yle sularla bula\u015fm\u0131\u015f, s\u0131cak ortamda beklemi\u015f g\u0131dalar\u0131n, \u00f6rne\u011fin \u00e7i\u011f sebzelerle haz\u0131rlanm\u0131\u015f salatalar\u0131n ve meyvelerin t\u00fcketilmesi sonucu ishal yapan mikroplar, a\u011f\u0131z yoluyla al\u0131narak insanlar\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131na ula\u015f\u0131r. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 barsak duvar\u0131nda iltihap olu\u015fturarak hem barsak hareketlerini art\u0131r\u0131r, hem de ba\u011f\u0131rsa\u011fa su ve iltihabi h\u00fccrelerin ge\u00e7i\u015fine neden olur; bir k\u0131sm\u0131 da ba\u011f\u0131rsakta iltihap yapmadan, salg\u0131lad\u0131klar\u0131 toksin denilen zehirli Maddelerin etkisiyle su ve Tuz ge\u00e7i\u015fini art\u0131rmak suretiyle ishale neden olurlar.<\/p>\n
Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonlar\u0131, \u00f6nemli bir halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu olup, \u00e7ocuk \u00f6l\u00fcmlerinin \u00f6nemli nedenlerindendir. D\u00fcnyada bir y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 3-5 milyar ki\u015fi ishale yakalanmakta, bununda \u00e7o\u011funlu\u011funu \u00e7ocuklar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu 5-8 milyon ki\u015fi ishal nedeni ile \u00f6lmektedir. \u00a0<\/p>\n
BEL\u0130RT\u0130LER\u0130<\/p>\n
Dizanteri; \u201cShigella\u201d ad\u0131 verilen mikroorganizmalar\u0131n neden oldu\u011fu, kanl\u0131 mukuslu ishal, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 ve ate\u015fle seyreden bir kal\u0131n barsak hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Dizanteride; mikrop bula\u015fm\u0131\u015f yiyecek veya i\u00e7ecek al\u0131nd\u0131ktan 2-5 G\u00fcn sonra halsizlik, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 ve Sulu d\u0131\u015fk\u0131lama ile hastal\u0131k ba\u015flar. Ate\u015f, bazen kusma g\u00f6r\u00fclebilir. Hastal\u0131k ba\u015flad\u0131ktan 1-2 g\u00fcn sonra d\u0131\u015fk\u0131 kanl\u0131 ve s\u00fcm\u00fckl\u00fc bir hal al\u0131r. G\u00fcnde 10-20 kez bazen 40 kadara varan say\u0131da s\u0131k ve miktar\u0131 az d\u0131\u015fk\u0131lama vard\u0131r. \u00c7ocuk ve ya\u015fl\u0131larda v\u00fccuttan S\u0131v\u0131 kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 klinik bulgular g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Tansiyon d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, bay\u0131lma, idrar miktar\u0131nda azalma veya havale ge\u00e7irme g\u00f6r\u00fclebilir. Dizanteri \u00e7ok a\u011f\u0131r \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc olabilece\u011fi gibi \u00e7ok hafif belirtilerle de ge\u00e7irilebilir.<\/p>\n
Kolera; \u201cVibrio Cholera\u201d isimli bakterinin ba\u011f\u0131rsaklara yerle\u015fmesiyle ve olu\u015fturdu\u011fu toksinlerin etkisi ile hastal\u0131k olu\u015fturur. Koleran\u0131n ilk belirtisi ba\u011f\u0131rsak hareketlerinde artma ile ili\u015fkilidir. Kar\u0131nda dolgunluk ve gurultu hissi ile birlikte bunu yumu\u015fak k\u0131vamda bir d\u0131\u015fk\u0131lama izler. Birka\u00e7 d\u0131\u015fk\u0131lamadan sonra Pirin\u00e7 Suyu g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde, a\u011fr\u0131s\u0131z, kokusuz d\u0131\u015fk\u0131lama olur. \u0130shal g\u00fcnde 10-15 ile 20-30 aras\u0131nda olabilir. \u0130shale kusma e\u015flik edebilir. Kusma bulant\u0131s\u0131zd\u0131r. Derin halsizlik ve i\u015ftahs\u0131zl\u0131k vard\u0131r. Su kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 a\u011f\u0131z kurulu\u011fu, dudaklarda morarma, g\u00f6zlerde \u00e7\u00f6kme ve ellerde \u00e7ama\u015f\u0131rc\u0131 eli gibi buru\u015fma olur. \u00c7ok k\u0131sa s\u00fcrede v\u00fccuttan fazla miktarda s\u0131v\u0131 kayb\u0131na neden olabilmesi a\u011f\u0131r klinik tablolara ortaya \u00e7\u0131kar ve zaman\u0131nda m\u00fcdahale edilmezse \u00f6l\u00fcme neden olabilir.\u00a0<\/p>\n
Tifo; \u201cSalmonella typhi\u201d tipi bakteriler taraf\u0131ndan meydana gelir. Sindirim kanal\u0131yla v\u00fccuda giren bakteri mideye ula\u015f\u0131r. Mide asitleri yeterli ise basilin bir k\u0131sm\u0131 veya tamam\u0131 yok edilir. Asit azl\u0131\u011f\u0131 varsa ve basil fazla s\u0131v\u0131 ile al\u0131nm\u0131\u015f ise mideden kurtularak ba\u011f\u0131rsa\u011fa ge\u00e7er. Bu olaylardan 10-14 g\u00fcn sonra hastal\u0131k belirtileri ba\u015flar. Birinci haftada halsizlik k\u0131rg\u0131nl\u0131k i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, \u00fcrperti, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, ak\u015famlar\u0131 y\u00fckselen 39-40 dereceye \u00e7\u0131kan ate\u015f olur. \u0130kinci haftada kar\u0131n ve koltuk alt\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131 lekeler \u00e7\u0131kar. Dil kurur ve \u00e7atlar, ishalden \u00e7ok kab\u0131zl\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse ate\u015f devam eder. Tedavi edilmezse kanama, barsak delinmesi gibi hayat\u0131 tehdit edici komplikasyonlara neden olabilir. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ve be\u015finci hafta hastal\u0131\u011f\u0131n gerileme d\u00f6nemidir. Ate\u015f d\u00fc\u015fer i\u015ftah artar.<\/p>\n
Paratifo: Tifoya benzeyen mikrobik bir ba\u015fka ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Tifodan farkl\u0131 olarak daha \u00e7ok bulant\u0131, kusma, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 ve ishalle seyreder. Ate\u015f de olabilir. Birka\u00e7 g\u00fcnde kendi kendine iyile\u015febilen enfeksiyon tablosuna neden olur.<\/p>\n
TANI<\/p>\n
Bakteriyel ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131klar\u0131nda tan\u0131 \u015f\u00fcpheli g\u0131da ve Suyun al\u0131n\u0131p al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131, yak\u0131n\u0131m\u0131zda ba\u015fka hasta insanlar\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorular\u0131na verilecek cevaplarla konulmaya ba\u015flar. B\u00fcy\u00fck abdestte kan olmas\u0131 dizanteriyi akla getirirken, pirin\u00e7 suyu \u015feklinde ve bol miktarda ishal tariflenirse kolera \u00f6n planda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Kesin tan\u0131 d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n laboratuarda incelenmesi ile konur.<\/p>\n
PROGNOZ<\/p>\n
Ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonlar\u0131nda olgular\u0131n \u00e7o\u011fu kendi kendini s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 olmakla birlikte ciddi hastal\u0131k tablosu olabilir. V\u00fccuttan \u00e7ok miktarda elektrolit ve s\u0131v\u0131 kayb\u0131 geli\u015fen durumlarda zaman\u0131nda m\u00fcdahale edilmezse \u00f6l\u00fcm meydana gelebilir.<\/p>\n
TEDAV\u0130<\/p>\n
Tedavide en \u00f6nemli yakla\u015f\u0131m ishalle veya kusma ile v\u00fccudun kaybetti\u011fi su ve minareleri yerine koymakt\u0131r. \u0130lk tedbir olarak evde haz\u0131rlayaca\u011f\u0131m\u0131z sol\u00fcsyonlar\u0131 i\u00e7ebiliriz. 1 Litre kaynat\u0131lm\u0131\u015f so\u011futulmu\u015f suyun i\u00e7ine 1 tatl\u0131 ka\u015f\u0131\u011f\u0131 sofra Tuzu, 1 \u00e7orba ka\u015f\u0131\u011f\u0131 \u015feker ve 1 \u00e7ay ka\u015f\u0131\u011f\u0131 Karbonat konularak kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r, i\u00e7ilebildi\u011fi kadar s\u0131k aral\u0131klarla i\u00e7ilmelidir. \u0130shali olan kimselerin d\u00fczelene kadar posas\u0131z ve ya\u011fs\u0131z g\u0131dalar almas\u0131 gerekir. A\u015f\u0131r\u0131 su ve tuz kayb\u0131, a\u011f\u0131r dizanteri halleri ve kolera \u015f\u00fcphesi durumlar\u0131nda hasta mutlaka hastaneye yat\u0131r\u0131lmal\u0131 ve \u00f6ncelikle kaybedilen su ve Tuzun yerine konmas\u0131 amac\u0131 ile serum verilmelidir. Hekimin gerekli g\u00f6rmesi durumunda uygun antibiyotikler verilir. Antibiyotik tedavisi olgular\u0131n \u00e7o\u011funda gerekmez, belirli bakterilerin (kolera, tifo ve basilli dizanteri etkeni gibi) enfeksiyonlar\u0131nda hekim \u00f6nerisi ile kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
KOMPL\u0130KASYONLAR<\/p>\n
Dizanteride makat \u00e7evresi apseleri, makat\u0131n d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131, idrar yolu iltihab\u0131 ve kas g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fc\u011f\u00fc geli\u015febilir. Tifoda nadir de olsa barsak kanamas\u0131 ve delinmesi gibi sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilir. \u00c7ocuk ve ya\u015fl\u0131larda ishaller daha ciddi seyreder. Zaman\u0131nda m\u00fcdahale edilmezse s\u0131v\u0131 ve minarel kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 b\u00f6brek yetmezli\u011fi ve \u00f6l\u00fcm g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n
KORUNMA<\/p>\n
Temiz su temini, sular\u0131n klorlanmas\u0131, at\u0131k giderim sistemlerini de kapsayan sa\u011fl\u0131kl\u0131 alt yap\u0131 tesislerinin olu\u015fturulmas\u0131, i\u00e7me ve kullanma Suyunun temizli\u011fine dikkat edilmesi, g\u0131da hijyenine y\u00f6nelik \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131, g\u0131dalar\u0131n pi\u015firilmesi ve saklanmas\u0131 konusunda titizlik g\u00f6sterilmesi, besinlerin kontaminasyonunun engellenmesi belli ba\u015fl\u0131 genel korunma y\u00f6ntemleridir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca ki\u015fisel hijyen kurallar\u0131na dikkat etmeliyiz, el y\u0131kama al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za mutlaka kazand\u0131rmal\u0131y\u0131z. Sebze ve meyveleri iyi y\u0131kamal\u0131y\u0131z. A\u00e7\u0131kta sat\u0131lan g\u0131dalar\u0131 t\u00fcketmemeliyiz. \u0130\u00e7me ve kullanma sular\u0131n\u0131n temiz olmas\u0131na dikkat etmeliyiz.<\/p>\n
HAZIRLAYAN; Dr. Ay\u015fe BUT<\/p>\n
KAYNAKLARhttp:\/\/www.cdc.gov http:\/\/www.yaralibilgiler.net Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 ve Mikrobiyolojisi. Top\u00e7u AW, S\u00f6yletir G, Do\u011fanay M (ed). \u0130stanbul, Nobel T\u0131p Kitabevi, 2008, 3. bask\u0131. \u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bakterilerle olu\u015fan; bulant\u0131, kusma, ishal ve kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 gibi yak\u0131nmalar ile seyreden bazen ate\u015fin de e\u015flik etti\u011fi klinik tablo olup dizanteri, kolera ve tifo en \u00f6nemli tipleridir. Barsak enfeksiyonu yapan mikroplar genellikle insana Su ve besinlerle bula\u015f\u0131r. Olu\u015fmas\u0131nda ya\u015f, \u00e7evre ko\u015fullar\u0131, ki\u015fisel ve k\u00fclt\u00fcrel al\u0131\u015fkanl\u0131klar \u00f6nemli etkenlerdir. Yoksulluk, kalabal\u0131k ve Sa\u011fl\u0131ks\u0131z ortamlarda ya\u015fama, kanalizasyon sorunu, temiz su elde etmedeki g\u00fc\u00e7l\u00fck,[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[23133,23134,23135,22944],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13220"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13220"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13220\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13220"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13220"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13220"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}