Uluslararas\u0131 tan\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 psikoaktif Maddelere ba\u011fl\u0131 olu\u015fan bozukluklarla ili\u015fkili farmakolojik ajanlar\u0131n alfanumerik sisteme g\u00f6re yaln\u0131z 9 kategoride s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131na olanak sunar. Bir ek kategori \u00e7oklu ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 ve di\u011fer 9 kategoride s\u0131ralanmayan maddelerle ili\u015fkili bozukluklar\u0131 i\u00e7erir. Uluslararas\u0131 tan\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapmayan maddeler i\u00e7in \u00f6zel bir kategori olu\u015fturmu\u015ftur. Bu kategoride \u00f6zellikle antidepresanlar, analjezikler, antiasidler, vitaminler, steroidler ve Hormonlar yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
Uluslararas\u0131 tan\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapmayan maddelerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin baz\u0131 tan\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctleri de sunmaktad\u0131r. \u00c7ok \u00e7e\u015fitli ila\u00e7 tedavileri ve geleneksel tedaviler bu gruba dahil edilebilir, fakat \u00f6zellikle \u00f6nemli gruplar \u015funlard\u0131r: antidepresanlar gibi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yaratmayan psikotrop ila\u00e7lar ve laksatifler ve Aspirin ve parasetamol gibi re\u00e7etesiz sat\u0131n al\u0131nabilen a\u011fr\u0131 kesiciler. \u0130lk olarak ila\u00e7 tedavisi doktor taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f veya \u00f6nerilmi\u015f olsa da re\u00e7ete olmaks\u0131z\u0131n elde edilebilmeleri sonucu uzam\u0131\u015f, gereksiz ve \u00e7o\u011funlukla a\u015f\u0131r\u0131 doz kullan\u0131m\u0131 geli\u015fir.<\/p>\n
Bu maddelerin kal\u0131c\u0131 ve gereksiz kullan\u0131m\u0131 genellikle gereksiz harcamalarla ili\u015fkilidir, \u00e7o\u011fu zaman t\u0131bbi profesyoneller veya destek ekibiyle gereksiz temas i\u00e7erir ve bazen bu maddelerin zararl\u0131 fiziksel etkileriyle belirginle\u015fir. Madde kullan\u0131m\u0131n\u0131 engellemeye veya yasaklamaya y\u00f6nelik giri\u015fimler \u00e7o\u011fu zaman diren\u00e7le kar\u015f\u0131lan\u0131r; karaci\u011fer fonksiyon bozuklu\u011fu ve elektrolit dengesizli\u011fi gibi fiziksel zararlar ile ilgili uyar\u0131lara (hatta geli\u015fmesine) ra\u011fmen laksatifler ve a\u011fr\u0131 kesiciler i\u00e7in bu ge\u00e7erli olabilir. Hastan\u0131n maddeyi almak i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir motivasyona sahip oldu\u011fu genellikle a\u00e7\u0131k ve net olmas\u0131na ra\u011fmen psikoaktif madde kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 ruhsal ve davran\u0131\u015fsal bozukluklarda tan\u0131mlanm\u0131\u015f belli psikoaktif\u00a0 maddelerle oldu\u011fu gibi ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k veya kesilme belirtileri geli\u015fmez.<\/p>\n
Madde cinsini belirlemek i\u00e7in baz\u0131 ila\u00e7 gruplar\u0131 belirlenmi\u015ftir. Antidepresanlar\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 (trisiklik ve tetrasiklik antidepresanlar ve monoamin oksidaz inhibit\u00f6rleri gibi), laksatifler, A\u011fr\u0131 kesiciler (madde kullan\u0131m\u0131yla ili\u015fkili ruhsal ve davran\u0131\u015fsal bozukluklarda psikoaktif olarak tan\u0131mlanmam\u0131\u015f Aspirin, parasetamol, fenasetin gibi), antiasitler (asit gidericiler), Vitaminler, Steroid ve Hormonlar, Belirli bitkisel ve geleneksel tedaviler, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yaratmayan di\u011fer maddeler (di\u00fcretikler gibi) bunlar\u0131n aras\u0131nda say\u0131labilir.<\/p>\n
Anabolik steroidler do\u011fal erkek Hormonu testesteron ve 1940 lardan beri sentezlenen sentetik testesteron analoglar\u0131n\u0131 i\u00e7eren bir ila\u00e7 grubundand\u0131r. T\u00fcm bu ila\u00e7lar farkl\u0131 derecelerde kas yap\u0131c\u0131 ve erkeksi \u00f6zellikler ortaya \u00e7\u0131kart\u0131c\u0131 etkilere sahiptir. ABD’de yakla\u015f\u0131k bir milyon insan en az bir kez yasad\u0131\u015f\u0131 olarak steroidleri kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Erkek kullan\u0131c\u0131lar say\u0131ca kad\u0131nlardan daha fazlad\u0131r. Bir ara\u015ft\u0131rmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %1.52’sinin bu ila\u00e7lar\u0131 ya\u015fam boyu t\u0131bbi olmayan nedenle kulland\u0131klar\u0131 rapor edilmi\u015ftir. V\u00fccut geli\u015ftiriciler aras\u0131nda %50\u201380 aral\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Bu ila\u00e7lar\u0131 kullanan ki\u015filer genellikle g\u00fc\u00e7 ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131k gerektiren aktivitelerle u\u011fra\u015fmaktad\u0131r. Genellikle bu maddelerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131na yatk\u0131nl\u0131k yaratan nedenler aras\u0131nda \u00f6zg\u00fcven eksikli\u011fi, v\u00fccudun \u015fekil ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnden rahats\u0131zl\u0131k duymak gibi durumlar say\u0131labilir. Steroidler ba\u015flang\u0131\u00e7ta a\u015f\u0131r\u0131 ne\u015fe hali ve a\u015f\u0131r\u0131 hareketlilik yapabilirler. Baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar anabolik steroidleri k\u00f6t\u00fcye kullananlar\u0131n 2\/15’inde hipomanik veya manik ataklar ve daha d\u00fc\u015f\u00fck y\u00fczdede ise a\u00e7\u0131k psikotik belirtiler g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirtmi\u015flerdir.\u00a0 Rahats\u0131z edici bir nokta ise bu maddelerin kullan\u0131m\u0131 ile \u015fiddet davran\u0131\u015f\u0131 aras\u0131nda anlaml\u0131 bir ili\u015fkinin varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Laksatif etkili ila\u00e7lar\u0131n (kab\u0131zl\u0131k gidericiler) ve di\u00fcretiklerin (v\u00fccuttan Su at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan ila\u00e7lar) k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 \u00f6zellikle yeme bozukluklu hastalarda kilo verme ama\u00e7l\u0131 olarak yayg\u0131nd\u0131r. Kilo verme ama\u00e7l\u0131 bu tip y\u00f6ntemler kullanan yeme bozukluklu hastalar\u0131n klinik ciddiyetinin daha fazla ve kendine zarar verme davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n daha s\u0131k oldu\u011fu bildirilmektedir. Di\u00fcretiklerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131n\u0131n zaman zaman b\u00f6breklerde ciddi ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcms\u00fcz hasar yaratabilecekleri de bildirilmektedir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k olu\u015fturmayan maddelerin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00fclkemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ciddi sorun olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Ancak \u00fclkemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem bu tan\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda hem de suistimal edilen madde gruplar\u0131 hakk\u0131nda bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma yetersizli\u011fi nedeniyle yorum yapmak g\u00fc\u00e7 g\u00f6r\u00fcnmektedir. Gerekli oldu\u011funda uygun doz ve s\u00fcrede kullan\u0131ld\u0131klar\u0131nda tedavi edici olabilen baz\u0131 ila\u00e7lar yukar\u0131da da bahsedildi\u011fi gibi uygunsuz ve hekim tavsiyesi d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131ld\u0131klar\u0131nda \u00e7ok ciddi t\u0131bbi ve ruhsal sorunlar\u0131n ba\u015flat\u0131c\u0131s\u0131 olabilmektedirler.\u00a0 Dolay\u0131s\u0131 ile hastalar\u0131m\u0131z hekim tavsiyesi d\u0131\u015f\u0131nda ila\u00e7 kullanmaktan mutlak suretle sak\u0131nmal\u0131d\u0131rlar. Dahas\u0131 hem ila\u00e7 kullan\u0131m dozlar\u0131 hem de s\u00fcreleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan hekimlerinin \u00f6nerilerini dikkatle uygulamaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
HAZIRLAYAN; Dr. Okan EK\u0130NC\u0130<\/p>\n
KAYNAKLAR<\/p>\n
Sadock B, Sadock V . Kaplan and Sadock’s Comprehensive Textbook of Psychiatry. 8th Ed, 2007; 1284- 1289. Tozzi F, Thornton LM, Mitchell J, Fichter MM, Klump KL, Lilenfeld LR, Reba L, Strober M, Kaye WH, Bulik CM. Features associated with laxative abuse in individuals with eating disorders. Psychosom Med. 2006; 68(3):470-7. MacCara ME. The uses and abuses of laxatives. Can Med Assoc J. 1982; 1;126(7):780-2. Barroso O, Mazzoni I, Rabin O. Hormone abuse in sports: the antidoping perspective. Asian J Androl. 2008; 10(3):391-402. Mascolo M, Chu ES, Mehler PS. Abuse and clinical value of diuretics in eating disorders therapeutic applications. Int J Eat Disord. 2010 [Epub ahead of print].<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Uluslararas\u0131 tan\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 psikoaktif Maddelere ba\u011fl\u0131 olu\u015fan bozukluklarla ili\u015fkili farmakolojik ajanlar\u0131n alfanumerik sisteme g\u00f6re yaln\u0131z 9 kategoride s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131na olanak sunar. Bir ek kategori \u00e7oklu ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 ve di\u011fer 9 kategoride s\u0131ralanmayan maddelerle ili\u015fkili bozukluklar\u0131 i\u00e7erir. Uluslararas\u0131 tan\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rmas\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapmayan maddeler i\u00e7in \u00f6zel bir kategori olu\u015fturmu\u015ftur. Bu kategoride \u00f6zellikle antidepresanlar, analjezikler, antiasidler, vitaminler, steroidler ve Hormonlar yer almaktad\u0131r. Uluslararas\u0131 tan\u0131[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[23136],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13221"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13221"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13221\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13221"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13221"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13221"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}