Demir eksikli\u011fi anemisi hemen daima kan kay\u0131plar\u0131n\u0131n sonucunda olu\u015fur. Kan kayb\u0131 aneminin en yayg\u0131n sebebidir ve travma, hematemez ve melena gibi belirgin kanama \u015feklinde veya laboratuar testleri ile fark edilebilen gizli kanama \u015feklinde olu\u015fabilir.<\/p>\n
Akut kan kayb\u0131 kan Hacmi ve dokulara Oksijen temini \u00fczerine direkt bir etkiye sahiptir. Ani geli\u015fen ciddi bir kanama hipovolemik \u015fok, kardiyovask\u00fcler yetmezlik ve \u00f6l\u00fcme yol a\u00e7abilir. Kan kayb\u0131 daha az oldu\u011fu zaman hayati organlara kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 etkileyecek d\u00fczeyde hemoglobin miktar\u0131nda azalma g\u00f6r\u00fclebilir. Kronik geli\u015fen kan kayb\u0131 demir depolar\u0131nda azalmaya ve demir eksikli\u011fi anemisi geli\u015fimine zemin haz\u0131rlayabilir. Kan kayb\u0131 anemisine yakla\u015f\u0131m kayba yol a\u00e7an nedeni, kan kay\u0131p h\u0131z\u0131 ile toplam kaybedilen miktar\u0131 ve hastan\u0131n bu kayb\u0131 kompanze edebilme kapasitesini ortaya koyabilecek \u015fekilde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kan Kayb\u0131na V\u00fccudun Cevab\u0131<\/p>\n
Akut kanaman\u0131n kompanze edilebilmesi, hipovolemiye kar\u015f\u0131 geli\u015fen kardiyovask\u00fcler cevaba ve Alyuvar kitlesinde azalmaya verilen kemik ili\u011fi cevab\u0131na dayan\u0131r.<\/p>\n
1- Kardiyovask\u00fcler Cevap<\/p>\n
normal bireylerde kan hacmindeki kay\u0131p toplam kan Hacminin %20’sine kadar tolere edilir (Tablo 1). Bu toplardamar sisteminde olu\u015fan refleks kas\u0131lma ile toplardamarlardaki kan havuzunun azalt\u0131lmas\u0131 sonucu sa\u011flan\u0131r. Akut kan kayb\u0131 t\u00fcm kan miktar\u0131n\u0131n %20’sini a\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman (70 kiloluk bir eri\u015fkinde kan miktar\u0131 yakla\u015f\u0131k 5.000 ml olup 1.000 ml’den daha fazla kay\u0131p oldu\u011fu zaman) tek ba\u015f\u0131na toplardamar sisteminin kas\u0131lmas\u0131 yeterli olmaz. Bu olgular yatmaya meyilli olup oturma veya aya\u011fa kalkma halinde kan bas\u0131nc\u0131nda ani d\u00fc\u015fme g\u00f6zlenir. Eforla nab\u0131zda artma oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kan kayb\u0131 %30’u a\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman hastalar aya\u011fa kalkt\u0131klar\u0131nda fenala\u015fabilirler. Kan kayb\u0131 t\u00fcm kan\u0131n %40’\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman hipovolemik \u015fok geli\u015fir. \u00a0<\/p>\n
Kemik \u0130li\u011fi Cevab\u0131<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131kl\u0131 kemik ili\u011fi anemiye veya hipoksiye cevap olarak h\u0131zla alyuvar \u00fcretimini artt\u0131r\u0131r. Kemik ili\u011finin \u00fcretim kapasitesi eritropoetin hormonunun uyar\u0131m d\u00fczeyine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Eritropoetin cevab\u0131 aneminin ciddiyeti ile paralellik g\u00f6sterir. Hemoglobin de\u011feri 11 g\/dl alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zaman normal b\u00f6brek eritropoetini artm\u0131\u015f miktarlarda \u00fcretmeye ba\u015flar. Bu cevap Saatler i\u00e7inde geli\u015febilir. Takiben kemik ili\u011fi \u00fcretiminde art\u0131\u015f, retik\u00fclosit say\u0131s\u0131nda y\u00fckselme ve g\u00fcnler-haftalar i\u00e7inde dola\u015f\u0131mdaki alyuvarlar\u0131n say\u0131s\u0131nda \u00e7o\u011falma meydana gelir.<\/p>\n
Alyuvarlarda Oksijen Ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131<\/p>\n
Kan kayb\u0131na kemik ili\u011fi cevab\u0131 daha yava\u015f oldu\u011fu halde, dola\u015f\u0131mdaki alyuvarlar dokulara oksijen ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131ndaki bozulmay\u0131 h\u0131zla kompanze ederler. Akut kanamaya ba\u011fl\u0131 olarak alyuvarlar\u0131n say\u0131s\u0131nda azalma ve dokulara oksijen ak\u0131m\u0131nda bozulma meydana geldi\u011fi zaman, Bohr etkisi olarak bilinen hemoglobin-oksijen dissosiasyon e\u011frisinde sa\u011fa kayma olu\u015fmas\u0131 sonucunda alyuvarlar\u0131n kanland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 doku daha asidik bir \u00e7evreye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bu durum dokulara oksijen transferini kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Sonraki birka\u00e7 Saat i\u00e7erisinde alyuvarlardaki 2,3-difosfogliserat\u0131n \u00fcretiminde art\u0131\u015f olu\u015fur. Bu da daha fazla miktarda oksijen ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flar. Dola\u015f\u0131mdaki alyuvarlar\u0131n say\u0131s\u0131 normal de\u011ferlerin yar\u0131s\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zaman bile bu mekanizmalar hayati organlara oksijen ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 yeterli seviyelerde sa\u011flamaya devam ederler.<\/p>\n
BEL\u0130RT\u0130LER\u0130<\/p>\n
Kan kayb\u0131n\u0131n klinik \u00f6zellikleri kan kayb\u0131n\u0131n yerine ve kanaman\u0131n miktar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Sindirim sisteminden veya d\u0131\u015far\u0131dan maruz kal\u0131nan travma yerinden olu\u015fan yo\u011fun kanama a\u00e7\u0131k\u00e7a fark edilir. Kanaman\u0131n h\u0131z\u0131 ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc de belirgindir. Daha yava\u015f kanamalar tan\u0131nmay\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilir. \u0130\u00e7eriden olu\u015fan daha yava\u015f kanamalar\u0131 tan\u0131mak \u00e7ok daha zordur. Sindirim sisteminden kanama olan olgu ilk kez kronik kanamaya ba\u011fl\u0131 olarak olu\u015fan demir eksikli\u011fi anemisi ile m\u00fcracaat edebilir. Dokulara veya kapal\u0131 bo\u015fluklara olu\u015fan kanamalarda aneminin bulgular\u0131 akut hemolizi taklit edebilir. Bundan dolay\u0131 kanaman\u0131n ciddiyeti, kanaman\u0131n h\u0131z\u0131, yeri ve hastan\u0131n kanamaya cevap olu\u015fturabilme kapasitesi klinik bulgular\u0131n olu\u015fumunu belirler.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck Hacimde Kan Kayb\u0131<\/p>\n
Ani olarak b\u00fcy\u00fck miktarlarda kan kayb\u0131 olu\u015fmas\u0131 hastan\u0131n kardiyovask\u00fcler sistemine akut olarak etki eder. Sa\u011fl\u0131kl\u0131, gen\u00e7-orta ya\u015fl\u0131 bireyler %30’lara kadar olu\u015fan kan kay\u0131plar\u0131n\u0131 daha kolay tolere eder iken hafif post\u00fcral hipotansiyon d\u0131\u015f\u0131nda bulgu olmayabilir. Aksine, ya\u015fl\u0131 bireylerde veya hastal\u0131\u011f\u0131 olanlarda bu durum \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r. Kan kayb\u0131 hastan\u0131n kan hacminin %30’unu a\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman post\u00fcral hipotansiyon k\u00f6t\u00fcle\u015fir ve nab\u0131zda h\u0131zlanma, ciltte so\u011fuma, Hava a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 ve \u015fuur bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 gibi hipovolemik \u015fokun \u015fikayet ve bulgular\u0131 belirir. Kan kayb\u0131 %50’lere ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman Hacim kayb\u0131 s\u00fcratle yerine konulmad\u0131\u011f\u0131 takdirde kalp yetmezli\u011fi ve \u00f6l\u00fcm \u00e7ok yak\u0131nd\u0131r.<\/p>\n
Kan kayb\u0131n\u0131n sebebi, yeri, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve s\u00fcresi \u00f6nemli klinik \u00f6zellikleri belirler. Hari\u00e7ten olu\u015fan travma Dakikalar i\u00e7erisinde atardamar veya toplardamar kanamalar\u0131na ve hipovolemik \u015fok geli\u015fimine sebep olabilir. \u00d6zefagus varisleri, \u00f6zefagus y\u0131rt\u0131\u011f\u0131 veya \u00fclserden olu\u015fan atardamar kanamalar\u0131 da sindirim sisteminden b\u00fcy\u00fck miktarlarda kanamaya yol a\u00e7abilir. Daha az g\u00f6zlenen ciddi bir kanama bi\u00e7imi kapal\u0131 bo\u015fluklara veya dokulara olu\u015fan kanamalard\u0131r. Kal\u00e7a k\u0131r\u0131\u011f\u0131 olan bireylerde pelvis bo\u015flu\u011funa veya uyluk i\u00e7ine 1-2 Litre kanama geli\u015febilir. G\u00f6\u011f\u00fcs veya kar\u0131n bo\u015flu\u011funa geli\u015fen kanamalarda da kolayca kan hacmindeki kay\u0131p %30’lar\u0131 a\u015fabilir ve ani ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 hipovolemik \u015foka sebep olabilir.<\/p>\n
Daha Az Miktarda, Daha Yava\u015f Kanama<\/p>\n
Kan kayb\u0131 miktar\u0131 daha az ve kay\u0131p h\u0131z\u0131 daha yava\u015f oldu\u011fu zaman, plazma hacminde geni\u015fleme olmas\u0131 relatif olarak normal kan hacminin idamesini sa\u011flar. Normal bireylerde kan kay\u0131p h\u0131z\u0131 g\u00fcnl\u00fck olarak 200\u2013300 ml’de tutuldu\u011fu zaman hipovolemiye ba\u011fl\u0131 semptom ve bulgular g\u00f6zlenmeyebilir. Karaci\u011fer hastal\u0131\u011f\u0131 veya kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan bireylerde yeni onkotik Proteinin \u00fcretimi de olumsuz etkilenece\u011finden bu seviyede de yak\u0131nmalar olabilir. Bu hastalarda post\u00fcral hipotansiyon ve konjestif kalp yetmezli\u011fi bulgular\u0131 bulunabilir. E\u011fer albumin \u00fcretimi ileri derecede bozulur ise belirgin \u00f6dem ve Asit ile birlikte ciddi sa\u011f kalp yetmezli\u011fi bulgular\u0131 da geli\u015febilir.<\/p>\n
Hipovolemi olmad\u0131\u011f\u0131 zaman hastalarda tedricen olu\u015fan kan kayb\u0131 aneminin \u015fikayet ve bulgular\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r. Bu bulgular ba\u015flang\u0131\u00e7 h\u0131z\u0131na, aneminin ciddiyetine ve hastan\u0131n ya\u015f\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir. Daha gen\u00e7, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler halsizlik, ta\u015fikardi ve efor dispnesi d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka komplikasyon olmaks\u0131z\u0131n ciddi anemileri tolere edebilirler. Daha ya\u015fl\u0131 bireyler daha hafif anemilerde (hemoglobin 10-11 g\/dl) dahi semptomatiktirler. Altta yatan kardiyovask\u00fcler hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar ani ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131 kalp yetmezli\u011fi riski alt\u0131ndad\u0131rlar.<\/p>\n
Hemoglobin d\u00fczeyi 8\u20139 g\/dl’ye d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zaman, hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu \u00e7arp\u0131nt\u0131, solunum zorlu\u011fu ve eforla kolay yorulma tan\u0131mlarlar. Ayr\u0131ca konsantrasyon kayb\u0131, uyku bozuklu\u011fu ve ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 da tan\u0131mlayabilirler. Anemideki k\u00f6t\u00fcle\u015fmenin klinik bulgular\u0131 ta\u015fikardi, kalp at\u0131m hacminde art\u0131\u015f ve cilt ve mukozalarda solukluk geli\u015fimidir. Kalp muayenesinde tepe vurusu daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ve \u00fcf\u00fcr\u00fcm duyulabilir.<\/p>\n
K\u00fc\u00e7\u00fck Miktarda, Kronik Kan Kayb\u0131<\/p>\n
K\u00fc\u00e7\u00fck miktarlarda kan kayb\u0131 olu\u015ftu\u011fu zaman (g\u00fcnde 100 ml’den az) albumin \u00fcretimi ve plazma hacminde art\u0131\u015f ile kolayca kompanze edilir. Haftalar i\u00e7inde geli\u015fen Anemi oksijen dissosiasyon e\u011frisinde kayma ve kemik ili\u011finde yeni alyuvarlar\u0131n yap\u0131m\u0131 ile kompanze edilir. Anemi daha ciddi d\u00fczeye geldi\u011fi zaman kalp at\u0131m\u0131 ve kan ak\u0131m\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler de kompanzasyona kat\u0131l\u0131rlar. T\u00fcm bu nedenler ile hastalar t\u0131bbi de\u011ferlendirmeye ihtiya\u00e7 duyacak d\u00fczeyde semptomatik olmayabilirler. Bu da tan\u0131da gecikmeye ve demir eksikli\u011fi anemisi geli\u015fimine yol a\u00e7abilir.<\/p>\n
Demir eksikli\u011fi geli\u015fimine yol a\u00e7an kronik kan kayb\u0131 genellikle sindirim sisteminden kayba ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancak baz\u0131 hastalarda kay\u0131p yerine demir absorbsiyonunda defekt de bulunabilir. Gastrektomi yap\u0131lm\u0131\u015f olan hastalar demir malabsorbsiyonuna sahip olabilirler. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde parazitik enfestasyonlar ciddi demir eksikli\u011fine yol a\u00e7an kronik kan kayb\u0131n\u0131n en s\u0131k sebeplerindendir. Daha nadir olarak, hemoglobin\u00fcriye, pulmoner hemosideroza veya hastan\u0131n kendisinin sebep oldu\u011fu kan kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak da kan kayb\u0131na ba\u011fl\u0131 anemi geli\u015febilir.<\/p>\n
Cerrahi Sonras\u0131 Kan Kayb\u0131<\/p>\n
Kan kay\u0131plar\u0131 cerrahi giri\u015fime g\u00f6re genellikle \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Beklenmeyen a\u015f\u0131r\u0131 kanama gerek plazma, gerekse alyuvar verilmesine ihtiya\u00e7 g\u00f6sterir. Yo\u011fun kan kay\u0131plar\u0131nda hemostaz\u0131 sa\u011flayabilmek i\u00e7in trombosit ve p\u0131ht\u0131la\u015fma fakt\u00f6rlerinin verilmesi de gerekebilir. Transf\u00fczyon komplikasyonlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131nabilmek i\u00e7in transf\u00fczyonlar\u0131 olabilen en az miktarda uygulamak \u00f6nemlidir. \u00d6nemli miktarda Ameliyat sonras\u0131 kanamas\u0131 olan fizyolojik olarak stabil bir hastada hematokrit de\u011ferinin % 20\u201330 aras\u0131nda tutulmas\u0131 tercih edilir. Bu yara iyile\u015fmesini olumsuz etkilemez.<\/p>\n
Operasyon \u00f6ncesi anlaml\u0131 kans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olanlarda (hematokrit %36’dan az), k\u00fc\u00e7\u00fck kan hacmi oldu\u011fu \u00f6ng\u00f6r\u00fclen k\u00fc\u00e7\u00fck v\u00fccutlu olgularda veya 1000 ml’den fazla kan kayb\u0131 olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ise otolog kan depolanmas\u0131 veya perioperatif eritropoetin deste\u011fi veya her ikisi birden uygulanmal\u0131d\u0131r. Uygun aday ve giri\u015fim s\u00f6z konusu oldu\u011funda akut normovolemik hemodil\u00fcsyon ve operasyon esnas\u0131nda kan toplanmas\u0131 da transf\u00fczyon ihtiyac\u0131n\u0131 azaltabilir. Bu tedaviler birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman kan transf\u00fczyonlar\u0131n\u0131 en az miktarda uygulamak m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/p>\n
LABORATUAR BULGULARI<\/p>\n
Laboratuar bulgular\u0131 da kan kayb\u0131n\u0131n \u00e7ap\u0131 ve h\u0131z\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterir. Tam kan say\u0131m\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fimi iyi bir \u00f6rnektir. Hemoglobin veya hematokrit d\u00fczeyi alyuvar kitlesindeki kayb\u0131n iyi bir g\u00f6stergesi oldu\u011fu halde, bu her durumda do\u011fru de\u011fildir. Hemoglobin ve hematokrit \u00f6l\u00e7\u00fcmleri dil\u00fce olmu\u015f plazman\u0131n hacmine ba\u011fl\u0131 olarak alyuvarlar\u0131n miktar\u0131n\u0131 hacimsel olarak yans\u0131t\u0131r. Akut, ciddi kanama sonras\u0131 erken d\u00f6nemde plazma hacmi geni\u015fleyene kadar hemoglobin veya hematokritte \u00e7ok az de\u011fi\u015fiklik g\u00f6zlenir. S\u0131v\u0131 tatbiki olmad\u0131\u011f\u0131 taktirde, bu durum 24 Saatten fazla s\u00fcrebilir. E\u011fer hacim geni\u015fletici verildi ise, hemoglobin d\u00fczeylerindeki de\u011fi\u015fiklik kan kayb\u0131 hacmi kadar transf\u00fcze edilen hacimle de ili\u015fkilidir.<\/p>\n
Ciddi kanama tam kan say\u0131m\u0131nda ba\u015fka de\u011fi\u015fikliklere de e\u015flik edebilir. Gran\u00fclosit say\u0131s\u0131 dramatik bir \u015fekilde 20.000\/ml ve \u00fczeri gibi d\u00fczeylere y\u00fckselebilir ve dola\u015f\u0131mda olgun olmayan Akyuvar formlar\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir. Bu durum hastan\u0131n katekolamin cevab\u0131na sekonder olarak gran\u00fclositlerin kemik ili\u011finden dola\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Hipovolemik \u015fok ve hipoksi ile birlikte metamyelosit, myelosit ve \u00e7ekirdekli alyuvar \u00f6nc\u00fclleri gibi \u00e7ok ilkel h\u00fccreler de dola\u015f\u0131mda belirebilir. Ciddi kanama sonras\u0131ndaki g\u00fcnlerde trombosit say\u0131s\u0131ndaki y\u00fckselme 1 milyon\/ml’yi a\u015fabilir. Trombosit say\u0131s\u0131ndaki bu y\u00fckselmenin nedeni a\u00e7\u0131k de\u011fildir.<\/p>\n
Kan Kayb\u0131n\u0131 \u0130zleyen G\u00fcnlerdeki Bulgular<\/p>\n
Anlaml\u0131 kan kayb\u0131n\u0131 izleyen g\u00fcnlerde laboratuar bulgular\u0131 anemiye kompanze edici bir cevap olarak kemik ili\u011finin aktive oldu\u011funu yans\u0131t\u0131r. \u0130lk eritropoetin dalgas\u0131 saatler i\u00e7erisinde kemik ili\u011fi retik\u00fclositlerinin dola\u015f\u0131ma girmesine yol a\u00e7ar. Bu ge\u00e7i\u015f fenomeni periferik yaymada polikromik makrositlerin belirmesi ile anla\u015f\u0131l\u0131r. Kemik ili\u011fi myeloid\/eritroid oran\u0131nda ve retik\u00fclosit indeksindeki de\u011fi\u015fiklikler anemiye cevab\u0131n izlenebilmesini sa\u011flar (Tablo 2). Kanama sonras\u0131 ilk haftada laboratuar testleri Anormal eritropoetik cevab\u0131n zaman\u0131nda fark edilebilmesi i\u00e7in yak\u0131ndan izlenmelidir.<\/p>\n
Tablo 2. Akut Kanamaya Eritropoetik Cevap<\/p>\n
Kanama Sonras\u0131 G\u00fcnler<\/p>\n
1-2<\/p>\n
3-6<\/p>\n
7-10<\/p>\n
Kemik \u0130li\u011fi Retik\u00fclosit Kaymas\u0131<\/p>\n
+<\/p>\n
++<\/p>\n
+++<\/p>\n
Retik\u00fclosit \u00dcretim \u0130ndeksi<\/p>\n
1<\/p>\n
1-2<\/p>\n
>2-3<\/p>\n
Myeloid\/Eritroid Oran\u0131<\/p>\n
3:1<\/p>\n
1:1<\/p>\n
Bir Haftadan Sonraki Bulgular<\/p>\n
7\u201310 G\u00fcnden sonra retik\u00fclosit say\u0131s\u0131 etkin alyuvar \u00fcretiminin iyi bir yans\u0131mas\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Bu say\u0131 retik\u00fclosit \u00fcretim indeksinin hesaplanmas\u0131na ihtiya\u00e7 g\u00f6sterir; anemiye g\u00f6re ve kaymaya g\u00f6re d\u00fczeltilmi\u015f say\u0131y\u0131 ifade eder. Akut, kendili\u011finden sonlanan kan kayb\u0131 oldu\u011funda sonraki birka\u00e7 haftada hemoglobin veya hematokrit d\u00fczelir iken etkin alyuvar \u00fcretimini hesaplamak i\u00e7in kullan\u0131labilir. Hemoglobin d\u00fczeyindeki de\u011fi\u015fim retik\u00fclosit \u00fcretim indeksinden daha yava\u015ft\u0131r ve tamamlanmas\u0131 birka\u00e7 haftay\u0131 al\u0131r.<\/p>\n
D\u00fczelme d\u00f6neminde laboratuar testleri en b\u00fcy\u00fck de\u011fere sahiptir. Kanamay\u0131 takip eden d\u00f6nemde haftal\u0131k olarak retik\u00fclosit say\u0131m\u0131n\u0131n seri \u00f6l\u00e7\u00fcmleri kemik ili\u011fi cevab\u0131n\u0131n etkinli\u011finin en iyi g\u00f6stergesidir. Retik\u00fcloendOtelyal sistem demiri yeterli miktarlarda ise, kanama sonras\u0131 7\u201310 G\u00fcn i\u00e7erisinde retik\u00fclosit \u00fcretim indeksi 2\u20133 kat artar ve bu \u00fcretim d\u00fczeyi takip eden birka\u00e7 haftada devam eder. E\u011fer retik\u00fclosit indeksi d\u00fc\u015ferse, demir eksikli\u011fi anemisi veya eritropoetin cevab\u0131n\u0131 ve demir teminini bask\u0131layan inflamatuar durumlar y\u00f6n\u00fcnden olgu de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
TANI<\/p>\n
Kanama Tipleri<\/p>\n
Hastada ciddi, devam eden kanama varsa, tan\u0131 yatak ba\u015f\u0131nda yap\u0131lmal\u0131 ve kanaman\u0131n yeri ve h\u0131z\u0131na dayanarak alyuvar kayb\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc belirlenmelidir. E\u011fer hipovoleminin semptom ve bulgular\u0131 varsa, hastada relatif olarak daha ciddi kan kayb\u0131 anemisi geli\u015fti\u011fini g\u00f6sterir. Daha az ciddi, daha yava\u015f kanama daha fazla tan\u0131sal de\u011ferlendirme olana\u011f\u0131 sa\u011flar. Bu hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu sindirim sisteminde bir anormalli\u011fe sahiptir. Kanaman\u0131n zamanlamas\u0131 ve yeri olgunun ba\u015flang\u0131\u00e7 \u015fikayetlerini, fizik muayene bulgular\u0131n\u0131 ve laboratuar sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tayin eder. \u00d6rne\u011fin, ileri evre sirozu olan hastada varislerden b\u00fcy\u00fck hacimde kanama varsa, ani ve dramatik bir \u015fekilde hematemez ve melena geli\u015fir. Gastrik veya peptik \u00fclser hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar benzer tarz\u0131 g\u00f6sterebilir veya sadece melena ile de gelebilir.<\/p>\n
\u0130nce veya kal\u0131n barsaklardan kanama sadece rutin olarak uygulanan gaitada gizli kan incelemesi ile kan\u0131tlanabilir. Kan kayb\u0131 miktar\u0131 g\u00fcnl\u00fck 50\u2013100 ml’yi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman hasta siyah renkli, s\u0131kl\u0131kla k\u00f6t\u00fc kokulu gaita tan\u0131mlar. E\u011fer ince barsaktan kay\u0131p G\u00fcnde 200 ml’yi a\u015farsa kan bir m\u00fcshil gibi etki eder ve bu da \u00e7ok say\u0131da rengi siyah ile kestane rengi aras\u0131nda de\u011fi\u015fen \u015fekilsiz gaita \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 ile sonu\u00e7lan\u0131r. Daha h\u0131zl\u0131 kanama olmas\u0131 hipovolemi semptom ve bulgular\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131ndan anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in daha b\u00fcy\u00fck olanak sa\u011flar.<\/p>\n
Daha yava\u015f kanama olan olgularda fizik muayene ve laboratuar bulgular\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n klinik seyrine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Baz\u0131 hastalar t\u0131bbi incelemeden daha eski bir zamanda kanam\u0131\u015f ve plazma Hacimleri geni\u015fleyecek s\u00fcreyi bulmu\u015f olabilir. E\u011fer b\u00f6yle ise, aneminin semptom ve bulgular\u0131 bulunabilir. Hemoglobin veya hematokrit \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc gibi laboratuar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aneminin ciddiyetinin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar; retik\u00fclosit say\u0131mlar\u0131 ve alyuvar indeksleri alyuvar \u00fcretiminin etkinli\u011fi ve demir depolar\u0131n\u0131n yeterlili\u011fi hakk\u0131nda bilgi verir.<\/p>\n
Kanama Ata\u011f\u0131n\u0131n Zamanlamas\u0131<\/p>\n
Laboratuar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 kanama ata\u011f\u0131n\u0131n zamanlamas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. E\u011fer hastadaki kanama ba\u015flad\u0131ktan hemen sonra yap\u0131lm\u0131\u015fsa, laboratuar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 akut anemi veya hipoksiye kar\u015f\u0131 olu\u015fan normal eritropoetik cevab\u0131 yans\u0131t\u0131r. Z\u0131t olarak, hasta kanamadan uzun bir s\u00fcre sonra gelmi\u015fse, kemik ili\u011fi aktivitesinin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yeterli bir zaman ge\u00e7mi\u015f olacak ve bu durumda alyuvar \u00fcretimi ve demir depolar\u0131n\u0131n yeterlili\u011fi ile ilgili incelemeler \u00f6n plana \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n
Kronik, d\u00fc\u015f\u00fck miktarlarda kan kayb\u0131 olan hastada anemi veya demir eksikli\u011finin semptom ve bulgular\u0131 belirene kadar kanama tespit edilemeyebilir. Daha ciddi anemide demir eksikli\u011finin laboratuar tan\u0131s\u0131 daha kolayd\u0131r. Normal eri\u015fkin erkeklerde 1.000 ml’den fazla alyuvar kaybedildi\u011fi zaman demir depolar\u0131 t\u00fckenecektir. Gen\u00e7-orta ya\u015fl\u0131 bayanlarda 200\u2013300 m alyuvar kayb\u0131 demir depolar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesi i\u00e7in yeterlidir. Bir kez depolar t\u00fcketildi\u011finde, serum demiri 30 mg\/dl’nin alt\u0131na ve serum ferritini de 20 mg\/l’nin alt\u0131na d\u00fc\u015fer. Ek olarak, kemik ili\u011fi mikrositik ve hipokromik alyuvarlar \u00fcretmeye ba\u015flar.<\/p>\n
Demir Eksikli\u011fi<\/p>\n
Demir eksikli\u011finin laboratuar bulgular\u0131 aneminin ciddiyeti ve s\u00fcresine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Hemoglobin de\u011feri 10 g\/dl’nin \u00fczerinde oldu\u011fu zaman, hastalarda d\u00fc\u015f\u00fck retik\u00fclosit \u00fcretim indeksi ile birlikte normositik veya hafif\u00e7e mikrositik anemi bulunur. Daha d\u00fc\u015f\u00fck hemoglobin d\u00fczeylerinde mikrositoz ve hipokromi daha belirgin hale gelir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, alyuvarlar\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m e\u011frisi ve periferik yayma ortalama alyuvar hacmi hala normal iken mikrositik ve normositik h\u00fccrelerden olu\u015fan kar\u0131\u015f\u0131k bir populasyon g\u00f6sterir. Bu durum ba\u015flang\u0131\u00e7ta yeni \u00fcretilen mikrositik h\u00fccreler ile var olan normositik h\u00fccrelerin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Birka\u00e7 hafta veya Ay sonra dola\u015f\u0131mdaki populasyon ortalama alyuvar hacminde ve ortalama alyuvar hemoglobininde d\u00fc\u015fme ile birlikte daha mikrositik hale gelir.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
TEDAV\u0130<\/p>\n
Kan kay\u0131p anemisine yakla\u015f\u0131m iyi bir klinik de\u011ferlendirmenin yan\u0131 s\u0131ra hacim geni\u015fleticilerin, kan \u00fcr\u00fcnlerinin ve demir ila\u00e7lar\u0131n\u0131n uygun kullan\u0131m\u0131na ihtiya\u00e7 g\u00f6sterir. Ciddi kanamas\u0131 olan hastan\u0131n stabilizasyonu, ilk yard\u0131m basamaklar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 ve takiben kanama b\u00f6lgelerinin kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 en \u00f6nemlisidir. Sonraki \u00f6nemli a\u015fama s\u0131v\u0131 ve hacim geni\u015fleticilerin kullan\u0131m\u0131d\u0131r. Hacim geni\u015fleticilerin se\u00e7imi kanaman\u0131n tipine ve ciddiyetine, hipovoleminin semptom ve bulgular\u0131na ve hastan\u0131n ya\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Elektrolit sol\u00fcsyonlar\u0131 ve kolloid preparatlar\u0131 hemen kullan\u0131labilir iken, biraz gecikme ile alyuvar s\u00fcspansiyonlar\u0131, trombosit s\u00fcspansiyonlar\u0131 ve taze donmu\u015f plazma gibi di\u011fer kan \u00fcr\u00fcnleri de tatbik edilebilir. Ciddi kanama ile olu\u015fan alyuvar kitlesindeki \u00f6nemli kay\u0131p alyuvar s\u00fcspansiyonlar\u0131n\u0131n tatbikine ihtiya\u00e7 g\u00f6sterebilir. Bir \u00fcnite alyuvar s\u00fcspansiyonu yakla\u015f\u0131k olarak 200 ml alyuvar ve 50-75 ml plazma i\u00e7erir.<\/p>\n
HAZIRLAYAN; Prof.Dr. Cengiz BEYAN<\/p>\n
KAYNAKLAR 1-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Bynum TE. Evaluation of occult gastrointestinal bleeding. UpToDate version 16.2, 2008. 2-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Cave D. Evaluation of obscure gastrointestinal bleeding. UpToDate version 16.2, 2008. 3-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Schrier SL. Approach to the adult patient with anemia. UpToDate version 16.2, 2008. 4-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Hillman RS, Ault KA, Rinder HM (Eds.). Blood Loss Anemia. Hematology in Clinical Practice. 4th Edition. McGraw Hill. 2005. 122\u2013133. 5-\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Fairbanks VF. Iron-deficiency Anemia. Mazza JJ (Ed.). Manual of Clinical Hematology. 3rd Edition. Lippincott Williams & Wilkins. 2002. 17\u201339.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Demir eksikli\u011fi anemisi hemen daima kan kay\u0131plar\u0131n\u0131n sonucunda olu\u015fur. Kan kayb\u0131 aneminin en yayg\u0131n sebebidir ve travma, hematemez ve melena gibi belirgin kanama \u015feklinde veya laboratuar testleri ile fark edilebilen gizli kanama \u015feklinde olu\u015fabilir. Akut kan kayb\u0131 kan Hacmi ve dokulara Oksijen temini \u00fczerine direkt bir etkiye sahiptir. Ani geli\u015fen ciddi bir kanama hipovolemik \u015fok, kardiyovask\u00fcler yetmezlik ve \u00f6l\u00fcme yol[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[23252,23253],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13264"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13264"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13264\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13264"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13264"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13264"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}