Gazetelerden kesip buzdolab\u0131na ast\u0131\u011f\u0131n\u0131z b\u00fct\u00fcn “kibrit kutusu kadar’ re\u00e7etelerini \u00e7\u00f6pe at\u0131n! Prof. Dr. Kenan Demirkol, A’dan Z’ye ak\u0131ll\u0131 beslenmenin matemati\u011fini anlat\u0131yor\u2026 \u015eeker, v\u00fccudumuzu, demir paslan\u0131r gibi pasland\u0131r\u0131yor, eskitiyor; \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n h\u00fccrelerini 12 ya\u015f\u0131nda ya\u015fland\u0131r\u0131yor. \u015eekeri, g\u0131da sanayisinden s\u00f6k\u00fcp atmak zor ama i\u015fe evlerimizin kap\u0131s\u0131ndan ba\u015flayabiliriz!Prof. Dr. Kenan Demirkol genel cerrah. Muayenehanesinin kap\u0131s\u0131nda “Prof.’ yazm\u0131yor. “Ben \u00fcniversitede hocay\u0131m, burada hekim’ diyor. S\u00f6z bir ara “kronometreli doktorlara’ geldi\u011finde, yani 15 Dakika muayene s\u00fcresini a\u015f\u0131nca ikinci vizite \u00fccretini alanlara \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendisi Saat takm\u0131yor, “dalg\u0131nl\u0131kla saatime bakar da hastay\u0131 tedirgin ederim’ diye. Uzmanl\u0131k alan\u0131, beslenmeyle yak\u0131ndan ilgili olan sindirim sistemi organlar\u0131. Ancak Demirkol bir “ak\u0131ll\u0131 beslenme’ uzman\u0131. Bunu bir insan\u0131n t\u00fcm bedenine ili\u015fkin oldu\u011fu kadar, siyasi ve toplumsal boyutlar\u0131yla da ele al\u0131yor. Peki beslenme nedir? \u0130lk akl\u0131m\u0131za gelen, \u015fi\u015fmanl\u0131k-zay\u0131fl\u0131k. \u00d6zellikle kad\u0131nlarda modas\u0131na g\u00f6re s\u0131f\u0131r bedenle, 90-60-90 aras\u0131nda de\u011fi\u015fen \u00f6l\u00e7\u00fclerde olmak ya da olmamak. Do\u011fru mudur? “Kibrit kutusu kadar’ re\u00e7etelerini bir yana b\u0131rak\u0131p, Demirkol’a: “Neden d\u00fc\u015fmand\u0131r \u015fu \u00fcnl\u00fc \u00fc\u00e7 beyaz?’ diye sorduk. O, \u015fekerle ba\u015flad\u0131.”\u015eeker t\u00fcketimiyle hastal\u0131k art\u0131\u015f e\u011frisi paralel’K\u0131smen ya da t\u00fcm\u00fcyle beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 sonucu olu\u015fan kronik, asl\u0131nda \u00f6nlenebilir hastal\u0131klar, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunu haline gelmi\u015ftir. ABD’de 20 ya\u015f \u00fcst\u00fc eri\u015fkinlerin y\u00fczde 65’i ya \u015fi\u015fman ya daha da ileri a\u015famada. 64 milyon insan\u0131n koroner kalp hastal\u0131\u011f\u0131, 11 milyon insan\u0131n \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131, 37 milyonun kolesterol y\u00fcksekli\u011fi vard\u0131r. \u00dclkemizde kalp hastal\u0131\u011f\u0131 s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 bu boyuta hen\u00fcz gelmemi\u015f g\u00f6z\u00fckse bile, \u015feker hastas\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n d\u00f6rt milyon oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulursa, yak\u0131n zamanda vahim bir tablo ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131kt\u0131r.Ne zaman ki \u015feker pancar\u0131ndan \u015feker \u00fcretilmesi Avrupa’da ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, so\u011fuk iklimlerde de \u015fekere d\u00f6n\u00fc\u015febilecek bir besin Maddesi ke\u015ffedildi, toplumlar\u0131n \u015feker t\u00fcketimi artt\u0131. Toplumlar\u0131n \u015feker t\u00fcketiminin art\u0131\u015f e\u011frisiyle, hastal\u0131klar\u0131n art\u0131\u015f e\u011frisi bire bir \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc; \u015feker sadece kalorisiyle, \u015fi\u015fmanlat\u0131c\u0131 etkisiyle zarar vermiyor, do\u011frudan kimyasal yap\u0131s\u0131yla da \u00e7ok tehlikeli. “\u015eeker yiyeyim oradan ald\u0131\u011f\u0131m kaloriyi ba\u015fka yerden k\u0131sar\u0131m’ demek \u00e7ok yanl\u0131\u015f. \u0130nsan v\u00fccudunun \u015feker almas\u0131na gereksinim yoktur.”12 ya\u015f\u0131nda ya\u015fland\u0131r\u0131yor’- \u00c7ocuklar\u0131n enerjiye ihtiyac\u0131 var diye belli miktarlarda yemeleri do\u011fru de\u011fil mi?- Asla do\u011fru de\u011fil.- Peki enerji ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131z?- Ta\u015f devri d\u00f6neminde insanlar hayvan avlar ve Bitki toplar. \u015eeker sadece meyvede var. Meyve esas olarak bir k\u00fclt\u00fcr bitkisi. Do\u011fal ortam sebze a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131d\u0131r. \u0130nsan eli ne kadar fazla de\u011fmi\u015fse bir g\u0131da maddesine, o oranda olumsuzla\u015f\u0131yor. O d\u00f6nemde, insanlar\u0131n kan \u015fekeri 60 dolay\u0131ndaym\u0131\u015f. Bu devirlere geldik\u00e7e \u015fekerle tan\u0131\u015f\u0131yor ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015fiyor. Dolay\u0131s\u0131yla ortalama kan \u015fekeri de de\u011fi\u015fiyor. \u015eimdi 100’lerdeyiz, 120’de \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131. Biliyorsunuz \u015fimdi \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131 iki t\u00fcrl\u00fc. Bir do\u011fumsal genetik \u00f6zelliklerle alakal\u0131 tip 1 diabet. Bir de edimsel tip 2 diabet. Pankreas organ\u0131n\u0131n art\u0131k yeterince ins\u00fclin \u00fcretememesiyle ortaya \u00e7\u0131kar. Ya\u015flanma s\u00fcreci olarak kabul edilir. 60’l\u0131 ya\u015flarda g\u00f6r\u00fclmesi beklenir. Ama \u015fu anda 12 ya\u015f\u0131ndaki \u00e7ocuklarda tip 2 diabet var. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmede \u015fekerin hi\u00e7 yeri yok. Tamamen bir damak al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.”Kanser h\u00fccresi de \u015fekerle besleniyor’- Ama, beyin sadece glikozla beslenmiyor mu?- Do\u011fru. Ancak, bu glikozu her t\u00fcrl\u00fc karbonhidrat i\u00e7eren bitkiden v\u00fccut elde ediyor. Kanser h\u00fccresi de \u015fekerle besleniyor. \u00d6zellikle Kemoterapi g\u00f6ren asla \u015feker yememeli.\u015eeker pancar\u0131ndan veya \u015feker kam\u0131\u015f\u0131ndan elde etti\u011fimiz \u015feker ‘sakaroz’, iki ayr\u0131 molek\u00fclden olu\u015fan bir birle\u015fik molek\u00fcld\u00fcr. Sakarozu biz yer yemez v\u00fccudumuzda glikoz ve fruktoza ayr\u0131\u015f\u0131r. Glikoz kan \u015fekerimizin de ad\u0131d\u0131r. Hemen kana kar\u0131\u015f\u0131r ve kan \u015fekerini y\u00fckseltir. V\u00fccudumuz \u015fekerin zararl\u0131 oldu\u011funu bildi\u011fi i\u00e7in korkudan hemen ins\u00fclin salg\u0131lar. \u00c7ok fazla miktarda \u015feker yemi\u015fsek, gere\u011finden fazla ins\u00fclin salg\u0131lan\u0131r. \u0130ns\u00fclin o \u015fekeri hemen al\u0131r v\u00fccudun bir enerji a\u00e7\u0131\u011f\u0131 varsa k\u0131smen enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcr. Ama insan v\u00fccudu \u00e7ok tasarruflu bir biyolojik b\u00fcnye. \u00c7ok az enerjiyle \u00e7ok i\u015fler yapabilir. Mutlaka yedi\u011finiz \u015fekerde bir fazlal\u0131k olacakt\u0131r. Bu fazla \u015feker, ins\u00fclin arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile ya kas ve karaci\u011ferdeki \u015feker depolar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclecek ki, v\u00fccudumuzun \u015feker deposu 120 gram kadard\u0131r. Oras\u0131 da s\u00fcrekli doludur, hi\u00e7 bo\u015f kalm\u0131yoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc. \u0130ns\u00fclin bu \u015fekeri alacak ve ya\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek. Dolay\u0131s\u0131yla sizin yedi\u011finiz \u015feker v\u00fccudun de\u011fi\u015fik b\u00f6lgelerinde ya\u011flanmalara sebep olacak. \u0130ns\u00fclin salg\u0131land\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bir de tokluk Hormonu salg\u0131lan\u0131r. Hi\u00e7 olmazsa \u015fekerin glikoz b\u00f6l\u00fcm\u00fc bir derecede tokluk yaratt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha fazla \u015feker yemenizin de \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015f olur.\u015eekerin ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan fruktoz; \u00e7ok az oranda ins\u00fclin salg\u0131lat\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla s\u0131n\u0131rs\u0131zca yiyebiliriz. Fruktoz G\u00fcnde 15 gram kadar v\u00fccudumuzda metabolize edilebiliyor. De\u011fi\u015fik kimyasal s\u00fcre\u00e7lerin i\u00e7ine kat\u0131labiliyor. Bu da 30 gram \u015fekerdir. G\u00fcnde bundan fazla yenirse karaci\u011ferde trigliserite d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Trigliserit kan ya\u011f\u0131d\u0131r. Bu hem karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131na, hem damar sertli\u011fine, hem de v\u00fccudumuzun ya\u011flanmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bug\u00fcn Amerika’da alkole ba\u011fl\u0131 sirozdan daha \u00e7ok, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131na dayal\u0131 sirozdan karaci\u011fer nakli gereksinimi duyuluyor.”Meyve yiyorsan, \u015feker yeme’- Yiyeceklere ve i\u00e7eceklere bunu terc\u00fcme edersek.- Bir kutu me\u015frubatta 35 gram; 200 gram meyvede 30 gram \u015feker vard\u0131r. \u0130nsano\u011flunun 200 gram meyve d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 \u015feker yememesi gerekir. Diyelim ki \u00e7ok a\u015ferdiniz, 2 par\u00e7a \u00e7ikolata yediniz, o G\u00fcn meyve yemeyin. Bir matematik yapmak zorunday\u0131z. Elbette, meyveden elde etmi\u015f oldu\u011fumuz bir tak\u0131m vitamin ve antioksidanlar\u0131 da feda etmi\u015f oluyoruz.- Meyvelerin \u015feker oranlar\u0131 farkl\u0131 de\u011fil mi?- \u0130ncir ve muz en \u00e7ok \u015feker i\u00e7erenler. Ama onun d\u0131\u015f\u0131ndaki meyveler a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 ayn\u0131.- Okuyucular\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015fimizden sonra bir re\u00e7ete \u00e7\u0131kartabilirler mi? Bunu yemeyece\u011fim, \u015funu yemeliyim diyebilir mi? Bu sistemin i\u00e7indeyken, nas\u0131l ba\u015faracaklar bunu?”Hayvanlara yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u2026’- Ben kendim yapmad\u0131\u011f\u0131m \u015feyleri topluma anlatamam. Ben b\u00f6yle ve de \u00e7ok keyifli ya\u015f\u0131yorum. Sunulanlar i\u00e7inde sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmeyi bir \u015fekilde yapmak m\u00fcmk\u00fcn.- Asl\u0131nda hayvanlar yapabildiklerine g\u00f6re.- Hayvanlar yapam\u0131yor bu i\u015fi, \u00c7\u00fcnk\u00fc; hayvanlar\u0131 biz besliyoruz. T\u0131k\u0131yoruz ah\u0131rlara “\u015funu yiyeceksin’ diye hayvanlara hayvanl\u0131k yap\u0131yoruz.- Oysa tavuklar b\u00fct\u00fcn g\u00fcn e\u015felenir durur, ihtiyac\u0131 olan\u0131 se\u00e7er yerdi. Filler \u00f6rne\u011fin hastaland\u0131\u011f\u0131 zaman belli a\u011fac\u0131n yapraklar\u0131n\u0131 gider yermi\u015f ila\u00e7 niyetine.- Evet bu t\u00fcm hayvan aleminde var. Kaliforniya Valisi b\u00fct\u00fcn o rambo g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcyle Amerika’da en akl\u0131 ba\u015f\u0131nda valilerden biri oldu. \u0130ki b\u00fcy\u00fck at\u0131l\u0131m\u0131 oldu. Bir tanesi; okullarda me\u015frubat sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yasaklad\u0131. \u0130ki; patates cipsinin \u00fczerinde, “\u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr’ yaz\u0131s\u0131 konuyor.Amerika’n\u0131n m\u0131s\u0131r\u0131n\u0131 t\u00fcketece\u011fiz diye\u2026- Cips deyince \u00f6teki d\u00fc\u015fmana m\u0131 ge\u00e7iyoruz?- Yok, bir konu daha var. Son y\u0131llarda yeni ak\u0131m m\u0131s\u0131rdan \u015feker elde etmek. 1920’li y\u0131llarda Amerikan Ba\u015fkan\u0131 “benim k\u00f6yl\u00fcm m\u0131s\u0131rdan kalk\u0131nacak’ fetvas\u0131nda bulundu. Ger\u00e7ekten de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck te\u015fvikler verildi. G\u00f6z alabildi\u011fince m\u0131s\u0131r ekildi. D\u00fcnya m\u0131s\u0131r ekiminin y\u00fczde 40’\u0131 Amerika’dad\u0131r. Bunu sadece hayvan yemi yaparak ya da ba\u015fka yollarda t\u00fcketemeyince de\u011ferlendirme yollar\u0131 arand\u0131. Japonlar m\u0131s\u0131rdan \u015feker elde etmeyi ke\u015ffetti. Amerika hemen bal\u0131klama atlad\u0131 bu y\u00f6ntemin \u00fczerine. Art\u0131k \u015feker end\u00fcstriyel. S\u0131v\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in paketlenip sat\u0131lamaz. Ama her t\u00fcrl\u00fc dondurma, me\u015frubat, \u015ferbette kullan\u0131l\u0131yor. Bak\u0131yorsunuz \u015fimdi baklavac\u0131 art\u0131k \u015ferbetini kendisi yap\u0131p d\u00f6km\u00fcyor. Kartal’dan fabrikadan haz\u0131r fruktoz \u015ferbeti geliyor.Kolesterol d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131- Ama bunun daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131p \u00e7iziliyor.- Maalesef. \u015eimdi bilgi \u00e7a\u011f\u0131nday\u0131z ya! Bence bilgiye ula\u015fman\u0131n en zor oldu\u011fu \u00e7a\u011fday\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekonomik kazan\u00e7 kayg\u0131s\u0131 her t\u00fcrl\u00fc bilginin \u00fczerine binmi\u015f durumda. O kadar b\u00fcy\u00fck bir rant var ki, ger\u00e7e\u011fe ula\u015fman\u0131n en zor oldu\u011fu d\u00f6nemi ya\u015f\u0131yoruz.Biraz \u00f6nce dedi\u011fimiz gibi 15 gramdan fazla fruktoz ya\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor ve bizi hasta ediyor. Nas\u0131l demir paslan\u0131nca eskir, bu paslanman\u0131n bilimsel ad\u0131 oksitlenmedir. V\u00fccudumuzdaki h\u00fccreler de oksitlenir ve ya\u015flan\u0131r. Birtak\u0131m g\u0131dalarla oksitleyici, bir de bunu engelleyici maddeler al\u0131r\u0131z. \u00d6rne\u011fin \u00fcz\u00fcm \u00e7ekirde\u011fi. Ger\u00e7ekten bu sistem bizim organizmam\u0131z\u0131n ya\u015flanmas\u0131n\u0131 belirleyen, hastalanmas\u0131n\u0131, kanser geli\u015fimini belirleyen ana fakt\u00f6r. Bak\u0131n bir kolesterol furyas\u0131 ald\u0131 gidiyor. Kolesterol Anne S\u00fct\u00fcnde, yeni bir hayat\u0131n do\u011fmas\u0131 i\u00e7in ana nesne olan yumurtada bolca var. Demek ki insan hayat\u0131n\u0131n geli\u015fme d\u00f6neminde inan\u0131lmaz gereksinim var. Bak\u0131yorsunuz kolesterol d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 sarm\u0131\u015f ortal\u0131\u011f\u0131.”Kolesterol masum, biz su\u00e7luyuz’- Kolesterol\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc de zaman zaman de\u011fi\u015fiyor. Bunun modas\u0131 olur mu?- Bak\u0131yorsunuz LDL 130’a kadar normalde. \u00dc\u00e7 sene sonra 100, \u015fimdi de 60 olsun diyorlar. Yak\u0131nda s\u0131f\u0131ra indirecekler. Asl\u0131nda, kolesterol masum. Bizler su\u00e7luyuz. Fruktozu yani tatl\u0131 \u015fekeri yiyerek olu\u015fturdu\u011fumuz trigliseritler, kolesterol\u00fcn oksitlenmesine sebep oluyor . Ya\u011fs\u0131z kuzu \u015fi\u015f yedi\u011finizi varsayal\u0131m, yan\u0131nda da meyve Suyu i\u00e7iyorsunuz. Sadece kuzu \u015fi\u015fi yeseniz bir zarar\u0131 yok, ama k\u0131rm\u0131z\u0131 etten ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z kolesterol\u00fc, me\u015frubattan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feker trigliserite d\u00f6nerek oksitledi\u011finiz i\u00e7in damar sertli\u011fi olu\u015fuyor. Biz insanlara “karde\u015fim kolesterol zararl\u0131 de\u011fil. Ama oksitlenmesine izin verme’ diyece\u011fimize, ila\u00e7 firmalar\u0131 kolesterol\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrecek ila\u00e7 ke\u015ffediyor. Biz masum olan\u0131 indiriyoruz. E\u011fer oksitleyici maddeleri d\u00fc\u015f\u00fcremiyorsak, oksitlenen maddeleri azaltal\u0131m. Ama esas insan mant\u0131\u011f\u0131 ne diyor? Oksitleyen maddeleri azalt.Yine oksitleyici bir madde, damar sertli\u011fi yapan doymu\u015f ya\u011f asidi. Bu madde yapay beslenen hayvanlar\u0131n s\u00fct\u00fcnde var, depo ya\u011flar\u0131nda var. Ama bizim ine\u011fimiz merada otlasa, do\u011fru beslense doymu\u015f ya\u011f asidi s\u00fctte ve hayvansal ya\u011fda s\u0131f\u0131r olacak. Dolay\u0131s\u0131yla kolesterol oksitlenmemi\u015f olacak.Antep yuvalamas\u0131n\u0131n faydalar\u0131- Peki bu m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Merada otlayan inek, otlayacak da, s\u00fct yapacak da ka\u00e7 ki\u015fiyi besleyecek? Fiyat\u0131 y\u00fckseltmez mi t\u00fcm bunlar?- \u00c7ok g\u00fczel bir noktaya de\u011findiniz. Y\u0131llard\u0131r hep b\u00f6yle aldat\u0131l\u0131yoruz. “D\u00fcnya n\u00fcfusu a\u00e7. D\u00fcnyay\u0131 besleyebilmemiz i\u00e7in yapay g\u00fcbreye, yapay yeme ihtiyac\u0131m\u0131z var.’ Hayvansal proteini, tek kaynak olarak g\u00f6r\u00fcrseniz hakl\u0131s\u0131n\u0131z. Ama insan Ekmek yerken bile Protein alm\u0131\u015f oluyor. Hububat, baklagillerde bile protein var. \u015eimdi doktorlar bunu okur okumaz itiraz ederler. Derler ki “Esansiyel amino asitler vard\u0131r’. Yani hayvansal g\u0131dada var olan, v\u00fccudun \u00fcretemedi\u011fi mutlaka d\u0131\u015fardan al\u0131nmas\u0131 gereken baz\u0131 protein yap\u0131 ta\u015flar\u0131, amino asitler vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin; mercimekli bulgur pilav\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda bulgurda eksik olan\u0131 mercimekten, Mercimekte eksik olan\u0131 bulgurdan al\u0131yorsunuz. Anak\u0131z diye bir yemek varm\u0131\u015f, ben de yeni g\u00f6rd\u00fcm, bulgurdan yap\u0131lan k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00f6ftecikler nohutla birlikte pi\u015firiliyor.- Antep y\u00f6resinin yuvalamas\u0131 gibi..- Bir baklagil ve bir hububat. Birbirinin eksiklerini tamaml\u0131yorlar. Tam ete e\u015fde\u011fer protein alm\u0131\u015f oluyorsunuz. Makro nutrientler ya\u011f, protein ve karbonhidratt\u0131r. Mikro nutrientler ise vitaminler, Mineraller, enzimlerdir. Bizim s\u00fcte kalsiyum a\u00e7\u0131s\u0131ndan ihtiyac\u0131m\u0131z var. E\u011fer merada otlayan bir hayvan\u0131n s\u00fct\u00fcyse i\u00e7inde bulunan Omega-3’e ihtiyac\u0131m\u0131z var. T\u00fcrkiye’de biliyorsunuz gen\u00e7lerde inan\u0131lmaz bir demir eksikli\u011fi var. K\u0131rm\u0131z\u0131 et do\u011fadaki en \u00f6nemli demir kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bitkiden demir \u00e7ok daha az \u00f6z\u00fcmsenebilmektedir. Dana eti bir demir kayna\u011f\u0131d\u0131r, protein kayna\u011f\u0131 de\u011fildir. Ben proteinimi bulgurdan, baklagillerden al\u0131yorum zaten. Ama yapay yem \u00fcreticileri “biz d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l doyuraca\u011f\u0131z’ yalan\u0131yla kand\u0131rarak hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 katlettiler. Hayvanlar\u0131 meralardan ah\u0131rlara \u00e7ektiler ve bug\u00fcn her ah\u0131r hayvan\u0131 \u015feker hastas\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc neyle besleniyor, pancar k\u00fcspesiyle, yapay protein yemleriyle, patatesle ve m\u0131s\u0131rla besleniyor. H\u0131zla kan \u015fekerini y\u00fckselten, hayvan\u0131n ya\u011flanmas\u0131na yol a\u00e7an ve hayvan\u0131n \u015feker hastas\u0131 olmas\u0131na yol a\u00e7an bir beslenme \u015fekli.\u0130nek ne yemeli?Do\u011fal beslenen ine\u011fin s\u00fct\u00fcnde Omega-3 vard\u0131r, yapay beslenende hi\u00e7 yoktur . Do\u011fal beslenen ine\u011fin s\u00fct\u00fcnde damar sertli\u011fi yap\u0131c\u0131 doymu\u015f ya\u011f asidi yoktur, yapayda vard\u0131r. Bu asitler fruktoz gibi kolesterol\u00fcn oksitlenmesine yol a\u00e7ar. Do\u011fal beslenen ine\u011fin s\u00fct\u00fcnde d\u00fcnyan\u0131n bug\u00fcne kadar bildi\u011fi en b\u00fcy\u00fck antioksidan olan alfaminolimik Asit vard\u0131r. Bu maddeyi t\u00fcketen kad\u0131nlarda meme kanseri y\u00fczde 40 daha az g\u00f6r\u00fclmektedir. Yapay beslenen ine\u011fin s\u00fct\u00fcnde bu hi\u00e7 yoktur. Yine merada beslenen ine\u011fin s\u00fct\u00fcnde ins\u00fcline benzer b\u00fcy\u00fcme Hormonu vard\u0131r. Bu gen\u00e7lik a\u015f\u0131s\u0131d\u0131r, b\u00fct\u00fcn h\u00fccrelerin kendisini yenilemesini sa\u011flayan maddedir. Duymu\u015fsunuzdur k\u0131rsal alanda 100 ya\u015f\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f baz\u0131 insanlarda ikinci kal\u0131c\u0131 di\u015fler d\u00fc\u015fer ve onun yerine \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc di\u015fler \u00e7\u0131kar. \u0130\u015fte bu do\u011fal s\u00fct\u00fcn eseridir. Do\u011fal s\u00fct\u00fcn maliyetinin \u00e7ok pahal\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenir ama bat\u0131da ekolojik hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n sonucu elde edilen s\u00fct ile konvansiyonel \u00fcretilen s\u00fct\u00fcn maliyeti aras\u0131ndaki fark y\u00fczde 10-15’i ge\u00e7miyor.Ne T\u00fcrkiye yasalar\u0131nda ekolojik hayvanc\u0131l\u0131kla bar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131m, ne de AB’dekiyle. Ekolojik hayvanc\u0131l\u0131k denince akla “ekolojik tar\u0131m sonucu elde edilmi\u015f \u00fcr\u00fcnlerle hayvan\u0131n beslenmesi’ geliyor. Affedersiniz ama 2000 y\u0131l \u00f6nce hayvan nerden patatesi buldu da yedi, ya da pancar\u0131. \u0130ne\u011fin normal beslenmesinde pancar\u0131n, m\u0131s\u0131r\u0131n ve patatesin yeri var m\u0131? Yok.- Demek Amerika’dakilerin varm\u0131\u015f.Orada da yok. \u0130ster ekolojik tar\u0131mla, ister normal tar\u0131mla elde edilmi\u015f olsun hayvana pancar verilmesi yanl\u0131\u015f. Zaten hayvan\u0131n s\u00fct\u00fcn\u00fcn k\u00f6t\u00fc olmas\u0131n\u0131n sebebi hayvan\u0131n, karbonhidrat\u0131 zengin, onu ya\u011fland\u0131ran tarzda, m\u0131s\u0131rla beslenmi\u015f olmas\u0131. O y\u00fczden ekolojik hayvanc\u0131l\u0131k dedi\u011fimizde yasalar\u0131m\u0131z\u0131n buna g\u00f6re organize olmas\u0131 gerekiyor. Tan\u0131mlamam\u0131z gereken, t\u00fcre \u00f6zg\u00fc beslenme. Bir inek nas\u0131l beslenir do\u011fada? \u00d6yle beslersek ine\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla verdi\u011fi \u00fcr\u00fcn\u00fcn de insanlara sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar\u0131z. B\u00fct\u00fcn do\u011fada kendili\u011finden yeti\u015fen ye\u015fillikler Omega-3 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ya\u011f i\u00e7erir. \u0130nsanlar\u0131n eliyle ekilenler Omega-6 i\u00e7erir.Hamsiyi hangi ya\u011fda k\u0131zartaca\u011f\u0131z- Ne fark var aras\u0131nda?- \u0130nsan v\u00fccudunun her h\u00fccresinde h\u00fccre zar\u0131 vard\u0131r. Bu h\u00fccre zar\u0131 lipo protein katmanla sar\u0131l\u0131. Yani bir ya\u011f bir de protein. Bu h\u00fccre zar\u0131ndaki ya\u011f ana madde olarak Omega-3’t\u00fcr. Tek t\u00fck Omega-6 da i\u00e7erir. Biz ye\u015fillikten uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a ve hayvan\u0131m\u0131z\u0131 da ye\u015fillikten uzakla\u015ft\u0131rd\u0131k\u00e7a elimizde tek bir Omega-3 kayna\u011f\u0131 kald\u0131. O da do\u011fal deniz bal\u0131\u011f\u0131; k\u00fclt\u00fcr bal\u0131\u011f\u0131 de\u011fil. Halbuki insan\u0131n her g\u00fcn 1 gram Omega-3 almas\u0131 gerekiyor. Omega-6 ya\u011f asitleri ile Omega-3 ya\u011f asitleri v\u00fccudumuzda ayn\u0131 enzimlerle metabolize edilir. Biz ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131, soya ya\u011f\u0131 gibi ya\u011flarla beslenip \u00e7ok Omega-6 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in art\u0131k Omega-3’e Enzim kalm\u0131yor. Diyelim ki hamsiyi ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131nda k\u0131zartt\u0131k, o hamsiden art\u0131k bize fayda gelmiyor.B\u00fct\u00fcn ya\u011flar, ya\u011f asitlerinin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Onlar da 3’e ayr\u0131l\u0131r. Doymu\u015f ya\u011f asitleri, tekli doymam\u0131\u015f ya\u011f asitleri, \u00e7oklu doymam\u0131\u015f ya\u011f asitleri. \u00c7oklu doymam\u0131\u015f ya\u011f asitleri ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fcr, onlar da Omega-3 ve Omega-6’d\u0131r. Bundan 40-45 y\u0131l \u00f6ncesi Omega-6 kolesterol\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor diye t\u00fcm topluma s\u00f6yledik. Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ve m\u0131s\u0131r\u00f6z\u00fc ya\u011flar\u0131n\u0131 t\u00fckettirdik. Fakat sonra anlad\u0131k ki bu ya\u011flar iyi kolesterol\u00fc de, k\u00f6t\u00fc kolesterol\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc oranda d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. Bizim kolesterol a\u00e7\u0131s\u0131ndan sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmam\u0131zdaki unsur iyi ve k\u00f6t\u00fc aras\u0131ndaki dengedir. \u0130kisini birden d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrse denge bozulmam\u0131\u015f oldu\u011fundan herhangi bir iyilik elde etmi\u015f olmuyoruz.Depresyonun \u00e7aresi- \u0130kisi aras\u0131nda denge mi, fark m\u0131 \u00f6nemli?- Oran \u00f6nemli. Omega-6’y\u0131 o kadar fazla al\u0131yoruz ki, alm\u0131\u015f oldu\u011fumuz az\u0131c\u0131k Omega-3’\u00fc de de\u011ferlendirmeden v\u00fccuttan hemen at\u0131yoruz. Omega-3 olmay\u0131nca h\u00fccre duvar\u0131na veremiyorsunuz. H\u00fccre duvar\u0131 da Omega-3’ten olu\u015fuyor. V\u00fccut da as\u0131l malzemeyi bulamad\u0131\u011f\u0131 zaman gecekondu yapar gibi ne bulursa onla h\u00fccreyi onar\u0131yor. Omega-3 yerine, Omega-6 ya\u011f asidi olan ara\u015fidonik asidi kullan\u0131yor. Ama bu asit b\u00fct\u00fcn stres komalar\u0131n\u0131n hammaddesi. Gecekondunuzu el bombas\u0131yla \u00f6rm\u00fc\u015f oldunuz. D\u0131\u015far\u0131dan biri ta\u015f atsa havaya u\u00e7acak.- Ama o zaman da ben size stres ila\u00e7lar\u0131 sataca\u011f\u0131m.- Tabii. Omega-3’ten zengin beslenen toplumlarda depresyon \u00e7ok az oranda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Zihinsel performans art\u0131yor. Beynimizdeki toplam ya\u011f asidinin yar\u0131s\u0131 Omega-3 olmak zorunda. Ama biz v\u00fccudumuza bunu sunam\u0131yoruz.\u00c7ay ve zeka- Beslenmeyle do\u011frudan ili\u015fkili \u00f6yle mi?- Ayn\u0131 \u015fey mesela demir i\u00e7in de ge\u00e7erli. zaman\u0131nda T\u00fcrkiye’nin yar\u0131s\u0131 aptald\u0131r laf\u0131 \u00e7ok tepki yaratt\u0131. Bunu bu \u015fekilde ifade etmek ho\u015f olmad\u0131, ama T\u00fcrkiye’nin yar\u0131s\u0131nda demir eksikli\u011fi, kans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 var. Demir eksikli\u011fi zihinsel eksiklik yarat\u0131r. Sonu\u00e7ta demir \u00fcst\u00fcnden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek Aziz Nesin hakl\u0131yd\u0131.T\u00fcrkiye’de \u00e7ay t\u00fcketiminin de buna katk\u0131s\u0131 var. Demirin emilimini olumsuz y\u00f6nde etkiliyor. Ama di\u011fer taraftan \u00e7ay iyi bir anti oksidan.”\u00c7ay\u0131 \u015fekersiz i\u00e7in!’- Yemekten hemen sonra \u00e7ay i\u00e7me adetimiz var. Do\u011fru mu?- \u015eekerle i\u00e7medi\u011finiz takdirde hi\u00e7bir zarar\u0131 yok. Yemekten hemen sonra \u00e7ay i\u00e7ilebilir.- Demirin emilimini engelledi\u011fi i\u00e7in iki saat sonra i\u00e7mek gerekti\u011fi s\u00f6yleniyor.- \u00dc\u00e7 saat. Ben tekrar Omega-3’e d\u00f6nmek istiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc hayati bir olay. Omega-3’\u00fcn eksikli\u011fi insanlar\u0131 \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131na itiyor. Damarlar\u0131n sertle\u015fmesine yol a\u00e7\u0131yor. P\u0131ht\u0131la\u015fabilirlik oran\u0131n artmas\u0131na, dolay\u0131s\u0131yla kalp damar\u0131n\u0131n veya beyin damar\u0131n\u0131n p\u0131ht\u0131yla t\u0131kan\u0131p “inme’ veya “enfarkt\u00fcs’ olmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Bir yandan Omega-3 kaynaklar\u0131m\u0131z \u00e7ok azald\u0131 Toplum olarak zaten bal\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok az t\u00fcketiyoruz. Omega-6’y\u0131 \u00e7ok t\u00fcketti\u011fimiz i\u00e7in Omega-3’\u00fcn yolunu kesiyoruz. Art\u0131k kesin olarak biliyoruz ki, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ve soya ya\u011f\u0131 kansere sebep olabiliyor. Akci\u011fer Kanseri, meme kanseri, kal\u0131n Ba\u011f\u0131rsak Kanseri, \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fumunu kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor.- Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi de bir bitki. Neden zararl\u0131? Kimyasal yap\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 m\u0131, \u00fcretim hatas\u0131ndan m\u0131?- Kimyasal yap\u0131s\u0131ndan. K\u00fclt\u00fcr bitkisidir. Omega-6 ya\u011f asidi i\u00e7erdi\u011fi i\u00e7in. Mesela zeytinya\u011f\u0131 Omega-9 ya\u011f\u0131d\u0131r. Tekli doymam\u0131\u015f ya\u011fd\u0131r ve Omega-3 \u00fcn emilimine hi\u00e7bir zarar\u0131 yoktur. Ayr\u0131ca ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131n\u0131n bir olumsuzlu\u011fu daha var. Pi\u015firme esnas\u0131nda maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131dan sonra birtak\u0131m yapay ya\u011f asitlerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Biz bunlara trans ya\u011f asitleri diyoruz. Bu ya\u011f asitleri de yine kolesterolu oksitleyerek damar sertli\u011fi yap\u0131yor. Di\u011fer taraftan trans ya\u011f asidi beyindeki sinir k\u0131l\u0131flar\u0131na girerek beyindeki iletiyi bozuyor ve parkinson, alzheimer gibi hastal\u0131klara sebep oluyor.”Annemin yemekleri ba\u015fkayd\u0131’- Acaba “tad\u0131 g\u00fczel’ dediklerimiz bize d\u0131\u015far\u0131dan dayat\u0131lan bir kavram m\u0131? G\u00fczel nedir?- E\u015finizle ilk evlendi\u011finizde yemek yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman size itiraz etmedi mi, “benim annem b\u00f6yle yap\u0131yor’ diye?- Ben g\u00fczel yemek yapar\u0131m.- Ona ra\u011fmen itiraz etti. \u0130nsan \u00e7ocuklu\u011fundan al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 damak tad\u0131n\u0131 ar\u0131yor. Belki d\u00fcnyan\u0131n en k\u00f6t\u00fc a\u015f\u00e7\u0131s\u0131 annesi, ama insan neye al\u0131\u015ft\u0131ysa onu ar\u0131yor.- Eski \u00e7a\u011flardan bu yana insana dair g\u00fczel-\u00e7irkin kavram\u0131 bile ne kadar \u00e7ok de\u011fi\u015fmi\u015f. Biz ona b\u00f6yle bir de\u011fer y\u00fckledi\u011fimiz i\u00e7in g\u00fczel oluyor. Toplumda da dayat\u0131lan de\u011ferler var. Kola ya da hamburger i\u00e7in “bak bu g\u00fczeldir’ deniyor \u00e7ocuklara.- Ben o y\u00fczden \u00fcniversitelerde konferans vermeyi tercih ediyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar yak\u0131n zamanda anne baba adaylar\u0131d\u0131r.”Bir kutu me\u015frubatta 35 gram; 200 gram meyvede 30 gram \u015feker vard\u0131r. \u0130nsano\u011flunun 200 gram meyve d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 \u015feker yememesi gerekir. Diyelim ki \u00e7ok a\u015ferdiniz, 2 par\u00e7a \u00e7ikolata yediniz, o g\u00fcn meyve yemeyin. Bir matematik yapmak zorunday\u0131z. Elbette, meyveden elde etmi\u015f oldu\u011fumuz birtak\u0131m vitamin ve antioksidanlar\u0131 da feda etmi\u015f oluyoruz.'”T\u00fcrkiye’de gen\u00e7lerde inan\u0131lmaz bir demir eksikli\u011fi var. K\u0131rm\u0131z\u0131 et do\u011fadaki en \u00f6nemli demir kayna\u011f\u0131d\u0131r. Bitkiden demir \u00e7ok daha az \u00f6z\u00fcmsenebilmektedir. Dana eti bir demir kayna\u011f\u0131d\u0131r, protein kayna\u011f\u0131 de\u011fildir. Ben proteinimi bulgurdan, baklagillerden al\u0131yorum zaten.'”Yapay yem \u00fcreticileri \u2018biz d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l doyuraca\u011f\u0131z’ yalan\u0131yla, hayvanlar\u0131 meralardan ah\u0131rlara \u00e7ektiler ve bug\u00fcn her ah\u0131r hayvan\u0131 \u015feker hastas\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc pancar k\u00fcspesiyle, yapay protein yemleriyle, patatesle ve m\u0131s\u0131rla besleniyor.Do\u011fal beslenen ine\u011fin s\u00fct\u00fcnde Omega-3 vard\u0131r, yapay beslenende hi\u00e7 yoktur. Do\u011fal beslenen ine\u011fin s\u00fct\u00fcnde damar sertli\u011fi yap\u0131c\u0131 donmu\u015f ya\u011f asidi yoktur, yapayda vard\u0131r. Bu asitler fruktoz gibi kolesterol\u00fcn asitlenmesine yol a\u00e7ar.Do\u011fal beslenen ine\u011fin s\u00fct\u00fcnde d\u00fcnyan\u0131n bug\u00fcne kadar bildi\u011fi en b\u00fcy\u00fck antioksidan olan alfaminolimik asit vard\u0131r. Bu maddeyi t\u00fcketen kad\u0131nlarda meme kanseri y\u00fczde 40 daha az g\u00f6r\u00fclmektedir. Yapay beslenen ine\u011fin s\u00fct\u00fcnde bu hi\u00e7 yoktur. Duymu\u015fsunuzdur k\u0131rsal alanda 100 ya\u015f\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f baz\u0131 insanlarda ikinci kal\u0131c\u0131 di\u015fler d\u00fc\u015fer ve onun yerine \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc di\u015fler \u00e7\u0131kar. \u0130\u015fte bu do\u011fal s\u00fct\u00fcn eseridir. Do\u011fal s\u00fct\u00fcn maliyetinin \u00e7ok pahal\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenir ama aradaki fark y\u00fczde 10-15’i ge\u00e7miyor.Elimizde tek bir Omega-3 kayna\u011f\u0131 kald\u0131. O da do\u011fal deniz bal\u0131\u011f\u0131; k\u00fclt\u00fcr bal\u0131\u011f\u0131 de\u011fil. Halbuki insan her g\u00fcn 1gram Omega-3 almas\u0131 gerekiyor. Diyelim ki hamsiyi ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131nda k\u0131zartt\u0131k, o hamsiden art\u0131k bize fayda gelmiyor.Zeytinya\u011f\u0131 Omega-9 ya\u011f\u0131d\u0131r. Tekli doymam\u0131\u015f ya\u011fd\u0131r ve Omega-3 \u00fcn emilimine hi\u00e7bir zarar\u0131 yoktur. Ayr\u0131ca ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ya\u011f\u0131n\u0131n bir olumsuzlu\u011fu daha var. Pi\u015firme esnas\u0131nda maruz kald\u0131\u011f\u0131 \u0131s\u0131dan sonra birtak\u0131m yapay ya\u011f asitlerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gazetelerden kesip buzdolab\u0131na ast\u0131\u011f\u0131n\u0131z b\u00fct\u00fcn “kibrit kutusu kadar’ re\u00e7etelerini \u00e7\u00f6pe at\u0131n! Prof. Dr. Kenan Demirkol, A’dan Z’ye ak\u0131ll\u0131 beslenmenin matemati\u011fini anlat\u0131yor\u2026 \u015eeker, v\u00fccudumuzu, demir paslan\u0131r gibi pasland\u0131r\u0131yor, eskitiyor; \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n h\u00fccrelerini 12 ya\u015f\u0131nda ya\u015fland\u0131r\u0131yor. \u015eekeri, g\u0131da sanayisinden s\u00f6k\u00fcp atmak zor ama i\u015fe evlerimizin kap\u0131s\u0131ndan ba\u015flayabiliriz!Prof. Dr. Kenan Demirkol genel cerrah. Muayenehanesinin kap\u0131s\u0131nda “Prof.’ yazm\u0131yor. “Ben \u00fcniversitede hocay\u0131m, burada hekim’ diyor. S\u00f6z[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[28617,28624,28628,28611,28621],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15193"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15193"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15193\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}