K\u0131zam\u0131k, özel bir virüsle (Morbilli) meydana gelen, bula\u015f\u0131c\u0131 bir çocukluk hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. K\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131 ilk olarak 860 senesinde Farsl\u0131 hekim Razi taraf\u0131ndan farkedilmi\u015ftir.Sydenham ise 17. asr\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131 tarif etmi\u015f ve 18. yüzy\u0131ldan itibaren de k\u0131zam\u0131k salg\u0131nlar\u0131 tan\u0131nmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1911′de Anderson ve Goldbergen, k\u0131zam\u0131\u011f\u0131 insanlardan maymunlara nakletmi\u015fler ve sebebinin bir virüs oldu\u011funu bildirmi\u015flerdir.K\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedenleriK\u0131zam\u0131\u011f\u0131n etkeni olan virüs, hastalar\u0131n burun ve yutak salg\u0131lar\u0131yla ç\u0131kan damlac\u0131klarda bulunur; a\u011f\u0131z ya da burundan üst solunum yollar\u0131na ya da dolayl\u0131 olarak konjunktiva mukozas\u0131na girer. Vücuda girdi\u011fi yerde üreyerek dü\u015fük miktarda bütün vücuda yay\u0131l\u0131r ve lenf dokusu hücrelerinde üremeyi sürdürür. Daha sonra ikinci kez, çok daha uzun süreli ve kitlesel olarak kana yay\u0131l\u0131r. Bu döneme ili\u015fkin ilk belirtiler virüsün bula\u015fmas\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 9-10 Gün sonra ortaya ç\u0131kar.Hastal\u0131k bu a\u015famadan sonra, 14-15′inci Güne de\u011fin çok bula\u015f\u0131c\u0131d\u0131r. Virüsün vücuda girmesinden yakla\u015f\u0131k 14 gün sonra döküntülerin ba\u015flamas\u0131yla virüsün üremesi azal\u0131r; 16. Günden sonra genellikle kanda virüse rastlanmaz. Yaln\u0131z idrarda bulunan virüs bu ortamda varl\u0131\u011f\u0131m günlerce sürdürür.Döküntüler kanda hastal\u0131\u011fa özgü antikorlar\u0131n belirmesi ve hastan\u0131n iyile\u015fmeye ba\u015flamas\u0131yla ayn\u0131 dönemde göülür; k\u0131zar\u0131kl\u0131klar\u0131n pul pul dökülmeye ba\u015flamas\u0131yla bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131k dönemi bütünüyle sona erer.K\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n bula\u015fmas\u0131K\u0131zam\u0131\u011f\u0131n derideki belirtileri yayg\u0131n döküntülerdir. K\u0131zam\u0131k tüm dünyada yayg\u0131n olarak rastlanan döküntülü bir hastal\u0131kt\u0131r. Etkeni, çok küçük ve vücudun d\u0131\u015f\u0131ndaki kimyasal ve fiziksel etkenlere kar\u015f\u0131 çok az direnci olan bir virüstür.Hastadan Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ki\u015filere üst solunum yollar\u0131 yoluyla ve özellikle konu\u015furken ve öksürürken ç\u0131kan tükürük damlac\u0131klar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kolayca bula\u015f\u0131r. Bula\u015fman\u0131n bu kadar kolay olu\u015fu nedeniyle k\u0131zam\u0131k genellikle ilkbahar ve sonbahar aylar\u0131nda küçük salg\u0131nlar halinde göülür.K\u0131zam\u0131k salg\u0131n\u0131nda hastal\u0131\u011fa önce çocuklar yakalan\u0131r; eri\u015fkinlerin büyük bir bölümü ile üç ayl\u0131ktan küçük bebekler salg\u0131n\u0131, hastal\u0131\u011fa yakalanmadan atlatabilir. îlk bak\u0131\u015fta tuhaf göünen bu olay kolayca aç\u0131klanabilir. Vücut ilk kez virüsle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda hastal\u0131\u011fa yakalan\u0131r ve virüse özgü Antikor üretmeye ba\u015flar.Kandaki bu antikorlar virüsle yeniden kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, virüsü etkisizle\u015ftirir. Böylece hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 direnç geli\u015ftirilmi\u015f olur. Süt çocuklar\u0131 anne karn\u0131ndaki ya\u015famlar\u0131nda bu antikorlar\u0131 annelerinden ald\u0131klar\u0131ndan, eri\u015fkinlerin büyük bir bölümü de çocukluk ça\u011f\u0131nda hastal\u0131\u011fa tutulduklar\u0131ndan salg\u0131ndan etkilenmezler.Hastal\u0131\u011f\u0131n ileri derecede bula\u015f\u0131c\u0131 olmas\u0131 nedeniyle 2-4 y\u0131lda bir k\u0131zam\u0131k salg\u0131nlar\u0131 ortaya ç\u0131kar. Bir toplulukta salg\u0131n göüldü\u011fünde, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olmayan bütün bireyler hastalan\u0131r ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazan\u0131r; bu nedenle, hastal\u0131\u011fa yakalanacak yeni bireylerin ortaya ç\u0131kmas\u0131 için belli bir süre geçmesi gerekir.K\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtilerK\u0131zam\u0131kta s\u0131kl\u0131kla belirgin olarak birbirinden ayr\u0131labilen döt dönem gözlenir: kuluçka dönemi, döküntü öncesi dönem (prodrom dönemi), döküntülü dönem ve iyile\u015fme dönemi.Bula\u015fma kuluçka döneminde an\u0131nda ba\u015flar, virüs 8-12 gün boyunca vücutta belirti vermeden ürer. normal olarak 10. Günde döküntü öncesi dönem ba\u015flar, ate\u015f h\u0131zla yükselir ve a\u011f\u0131zda yana\u011f\u0131n içinde, az\u0131di\u015fleri hizas\u0131nda k\u0131rm\u0131z\u0131 bir alanla çevrili küçük beyaz lekeler belirir; bu lekeler ilk tan\u0131mlayan hekimin ad\u0131yla an\u0131l\u0131r (koplik lekeleri).2-3 günden fazla sürmeyen bu dönemde çocuk isteksiz, yorgun ve uykuludur; i\u015ftah\u0131 azalm\u0131\u015ft\u0131r, aks\u0131r\u0131r, h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131, inatç\u0131 ve kuru bir öksürü\u011fü vard\u0131r. Sulanan ve k\u0131zaran gözleri güçlü \u0131\u015f\u0131ktan rahats\u0131z oldu\u011fundan \u0131\u015f\u0131kl\u0131 ortamlardan uzak durur. Bu a\u015famada k\u0131zam\u0131\u011fa henüz tam konmam\u0131\u015f olsa da son derece bula\u015f\u0131c\u0131d\u0131r ve çocu\u011fun enfeksiyonu Aile bireylerine yayma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yüksektir.Ate\u015fin geçici olarak azalmas\u0131yla döküntülü dönem ba\u015flar. Döküntüler ba\u015flang\u0131çta düz, s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirgin pembe renkli küçük lekeler biçimindedir; daha sonra hafifçe kabar\u0131r, büyür, say\u0131lan artar ve giderek koyula\u015f\u0131p k\u0131rm\u0131z\u0131la\u015f\u0131r.Döküntüler ç\u0131karken ate\u015f yemden yükselir ve çocu\u011fun genel durumu kötüle\u015fir. Sürekli yatmak ister ve çok yorgundur, gözleri kolayca sulan\u0131r, aks\u0131r\u0131klar yerini gerçek bir so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na b\u0131rak\u0131r, öksürük hala h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 ve çok rahats\u0131z edicidir, özellikle küçük çocuklarda ishal göülür.Döküntülerin ortaya ç\u0131kmas\u0131ndan üç ya da döt gün sonra, ate\u015f h\u0131zla dü\u015fer; k\u0131r\u0131kl\u0131k hali, öksürük ve so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 kaybolur, çocuk rahatlam\u0131\u015f göünür. Döküntüler de ilk ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bölgelerden ba\u015flayarak h\u0131zla solar. K\u0131zar\u0131kl\u0131klar\u0131n pullanarak dökülme döneminin ard\u0131ndan çocu\u011fun tümüyle iyile\u015fti\u011fi söylenebilir.Döküntüler hiç bir iz b\u0131rakmadan h\u0131zla kaybolur; özellikle yüz ve boyun çevresindeki deri pul pul dökülür. Ne var ki, hastal\u0131\u011f\u0131n bu son evresi her zaman fark edilmez, özellikle hastal\u0131\u011f\u0131n hafif geçti\u011fi olgularda hiç göülmezK\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131nda göülebilecek komplikasyonlarTüm olgular\u0131n yakla\u015f\u0131k yüzde 6’s\u0131nda komplikasyonlar göülür; iki yasma kadar ve eri\u015fkinlerde bu oran daha yüksek olabilir. En s\u0131k rastlananlar solunum sistemi komplikasyonlar\u0131d\u0131r; döküntülerin ortaya ç\u0131kmas\u0131ndan önceki dönemde ve döküntülü dönemde ba\u015flayan ve olgular\u0131n büyük bir bölümünde k\u0131zam\u0131k virüsünün do\u011frudan etken oldu\u011fu bron\u015f-akci\u011fer iltihaplar\u0131 (bronkopnömoni) ile genellikle bakteri kökenli enfeksiyonlara ba\u011fl\u0131 olarak iyile\u015fme döneminde göülen-bron\u015f-akci\u011fer iltihaplan ay\u0131rt edilmelidir.\u0130lki özellikle küçük çocuklarda çok a\u011f\u0131r geçer ve virüs kökenli oldu\u011fundan Antibiyotik tedavisiyle tedavi edilmez. Geç dönemde göülen bakteri kökenli bron\u015f-akci\u011fer iltihaplar\u0131nda, ate\u015f, irinli ve balgaml\u0131 öksürük ile solunum güçlü\u011fü göülür. Bu tablo, antibiyotiklerle tedavi edilebildi\u011finden pek tehlikeli say\u0131lmaz.Bir ba\u015fka solunum sistemi komplikasyonu da üç ya\u015f\u0131ndan küçük çocuklarda göülen ve solunum güçlü\u011füne neden olan g\u0131rtlak iltihab\u0131d\u0131r (larenjit). Geçmi\u015fte çok s\u0131k göülen irinli kulak iltihab\u0131 (otit) antibiyotik tedavisinin uygulanmas\u0131ndan sonra giderek azalm\u0131\u015ft\u0131r; virüs kökenli iltihab\u0131n yerle\u015fti\u011fi ortakulak mukozas\u0131nda bakterilerin üremesiyle olu\u015fur.K\u0131zam\u0131k komplikasyonlar\u0131ndan en tehlikeli olan\u0131 son y\u0131llarda daha s\u0131k göünen beyin iltihab\u0131d\u0131r (ensefalit). Bin olgudan birinde göülen beyin iltihab\u0131 s\u0131kl\u0131kla 2-9 ya\u015f aras\u0131nda ortaya ç\u0131kar. iyile\u015fme döneminde ate\u015fin yeniden yükselmesiyle ba\u015flar, havale nöbetleri ve koma göülür. Ender rastlanan baz\u0131 olgularda çok erken dönemde, döküntüler ortaya ç\u0131kmadan önce de ba\u015flayabilir. Klinik belirtiler genellikle çok de\u011fi\u015fken ve a\u011f\u0131rd\u0131r. Çocu\u011fun 1-2 gün içinde ölmesine yol açan biçimleri de vard\u0131r.K\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131s\u0131Döküntü ortaya ç\u0131kmadan önce k\u0131zam\u0131k tan\u0131\u015f\u0131 koymak, hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015f\u0131c\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 da bilinmiyorsa, çok güçtür, îlk belirtiler (ate\u015f, so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, öksürük vb) kesinlikle hastal\u0131\u011fa özgü de\u011fildir ve grip gibi üst solunum yollar\u0131 enfeksiyonlar\u0131nda da göülür.Erken dönemde göülen koplik lekeleri tan\u0131 aç\u0131s\u0131ndan büyük önem ta\u015f\u0131r. K\u0131zam\u0131\u011fa özgü döküntüler gerek özellikleri, gerek ortaya ç\u0131k\u0131\u015f biçimi (kulaklar\u0131n arkas\u0131ndan ba\u015flay\u0131p yüze ve vücuda yay\u0131lmas\u0131) aç\u0131s\u0131ndan tan\u0131y\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Gene de döküntünün yukar\u0131da betimlenenden farkl\u0131 olabilece\u011fi de unutulmamal\u0131d\u0131r; lekeler kimi zaman çok küçük ve soluk, kimi zaman da büyüktür ve içi S\u0131v\u0131 dolu küçük keseciklerle kapl\u0131d\u0131r.Kimi zaman döküntülerin alt\u0131ndaki k\u0131lcal damarlar çatlar ve kanamaya benzer bir göünüm ortaya ç\u0131karsa da çok önemli de\u011fildir. Döküntülerin göünümü hastal\u0131\u011f\u0131n gidi\u015fini hiçbir zaman etkilemez. Koplik lekeleri ba\u015fka hiçbir hastal\u0131kta göülmedi\u011finden, k\u0131zam\u0131\u011f\u0131n erken dönemde, özellikle bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n en yüksek oldu\u011fu dönemde tan\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.K\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedavisiK\u0131zam\u0131k virüsünü yok eden özel bir ilaç olmad\u0131\u011f\u0131ndan belirtileri hafifletmeye yönelik tedavi uygulan\u0131r. Konjunktivit için gözler \u0131l\u0131k borik asitle y\u0131kan\u0131r ve gözkapaklar\u0131 özenle temizlenir.So\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131nda günde birkaç kez burna damar büzücü damla damlat\u0131l\u0131rsa çocuk daha kolay soluk al\u0131p verebilir, îshal ba\u015flasa da özel bir tedavi gerekmez, çocu\u011fa bir iki gün s\u0131v\u0131 besinler verilir. Yaln\u0131zca solunum sistemi belirtilerinin a\u011f\u0131r oldu\u011fu az say\u0131daki olguda, antibiyotik tedavisi gerekir.Hasta evinde uygun ko\u015fullar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131nda rahatl\u0131kla tedavi edilebilir ve komplikasyonlardan korunur. Beslenme ve ortam özellikle önemlidir.Küçük hasta en az on gün yaln\u0131z kalaca\u011f\u0131ndan, özellikle nezleli ve döküntülü dönemlerde odas\u0131n\u0131n rahat ve konforlu olmas\u0131, iyi havalanmas\u0131, ama Hava ak\u0131m\u0131n\u0131n olmamas\u0131, oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 20°C kadar olmas\u0131 ve odan\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ayd\u0131nlat\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Bu arada hastan\u0131n yal\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131n da (karantinaya al\u0131nmas\u0131n\u0131n) tart\u0131\u015fmal\u0131 oldu\u011funu belirtmek gerekir. Çünkü hastal\u0131\u011f\u0131n en bula\u015f\u0131c\u0131 oldu\u011fu a\u015fama, henüz tan\u0131 konulamayan döküntü öncesi dönemdir.Hastal\u0131k s\u0131ras\u0131nda s\u0131v\u0131 ya da yar\u0131 S\u0131v\u0131, kolay sindirilen, sebze çorbas\u0131, sütte ezilmi\u015f bisküvi, taze meyve Suyu (özellikle \u015fekerli limonata ve portakal suyu) gibi besinler verilmelidir. Özellikle i\u015ftah\u0131n az, ate\u015fin yüksek oldu\u011fu döküntülü evrede çocuk yemek için zorlanmamal\u0131d\u0131r.K\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131ndan korunma yöntemleriGünümüzde en etkili korunma yöntemi k\u0131zam\u0131k virüsüne özgü insan gamma globülinidir. Salg\u0131nlarda ve çocu\u011fun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fka hastal\u0131klar nedeniyle kötü oldu\u011fu dönemlerde korunmaya önem verilmelidir. Gammagiobülin, bula\u015fmadan önce uyguland\u0131\u011f\u0131nda, k\u0131zam\u0131\u011f\u0131 etkili bir biçimde önler; geç uyguland\u0131\u011f\u0131nda etkisizdir, yaln\u0131zca belirtileri hafifletir.K\u0131zam\u0131k çocuklarda eri\u015fkinlere göe daha a\u011f\u0131r geçti\u011finden en iyi önlem gammagiobülin kullan\u0131larak hastal\u0131\u011f\u0131n hafif geçmesini sa\u011flamakt\u0131r. \u0130ki ya da üç ya\u015f\u0131ndan küçük çocuklar d\u0131\u015f\u0131ndaki bireylerde bula\u015fmay\u0131 önlemektense koruyucu önlemlere a\u011f\u0131rl\u0131k vermek önerilir.Hastal\u0131\u011f\u0131 geçiren çocu\u011fun vücudunda k\u0131zam\u0131k virüsüne özgü antikorlar üretildi\u011finden ya\u015fam boyu ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazan\u0131l\u0131r. K\u0131zam\u0131k a\u015f\u0131s\u0131 da korunma sa\u011flayabilir; bu amaçla tavu\u011fun embriyon hücrelerinden elde edilen ve etkinli\u011fi azalt\u0131lm\u0131\u015f bir k\u0131zam\u0131k virüsü türü kullan\u0131l\u0131r. a\u015f\u0131, tek dozda derialt\u0131na \u015f\u0131r\u0131nga edilir.Bebeklere dokuz aydan ba\u015flayarak k\u0131zam\u0131k a\u015f\u0131s\u0131 yap\u0131labilir. Bu durumda yüzde 95 koruma sa\u011flan\u0131r. Bir ya\u015f\u0131nda yap\u0131lan a\u015f\u0131larda ise, koruma oran\u0131 yüzde 99′dur. Salg\u0131n durumlar\u0131nda alt\u0131 ayl\u0131k bebekler de a\u015f\u0131lanabilir. Ama a\u015f\u0131n\u0131n sonradan yinelenmesi gerekir. A\u015f\u0131dan sonra çocuk çok hafif bir enfeksiyon geçirebilir, ve kal\u0131c\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
K\u0131zam\u0131k, özel bir virüsle (Morbilli) meydana gelen, bula\u015f\u0131c\u0131 bir çocukluk hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. K\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131 ilk olarak 860 senesinde Farsl\u0131 hekim Razi taraf\u0131ndan farkedilmi\u015ftir.Sydenham ise 17. asr\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda hastal\u0131\u011f\u0131 tarif etmi\u015f ve 18. yüzy\u0131ldan itibaren de k\u0131zam\u0131k salg\u0131nlar\u0131 tan\u0131nmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1911′de Anderson ve Goldbergen, k\u0131zam\u0131\u011f\u0131 insanlardan maymunlara nakletmi\u015fler ve sebebinin bir virüs oldu\u011funu bildirmi\u015flerdir.K\u0131zam\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedenleriK\u0131zam\u0131\u011f\u0131n etkeni olan virüs, hastalar\u0131n burun[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[29310,18915,29309],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15412"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15412"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15412\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15412"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15412"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15412"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}