Hayvanlarda oldu\u011fu gibi, insanda da vücuda biçim veren, iç organlar\u0131 koruyan, vücudun dik durmas\u0131n\u0131 ve aktif hareket etmesini sa\u011flayan sistem vard\u0131r. Bu sisteme destek ve hareket sistemi denir. \u0130skelet ve kaslardan olu\u015ftu\u011fu için iskelet ve kas sistemi de denir. Canl\u0131lar\u0131n hareketini sinir sistemi ve endokrin sistem düzenler ve denetler.<\/p>\n
Hareketler kas, kemik, ve eklemin birlikte çal\u0131\u015fmas\u0131yla gerçekle\u015fir. \u0130nsanda, destek ve hareket sistemi eleman\u0131 olan kemik doku, iskelet ad\u0131n\u0131 al\u0131r.a. \u0130nsanda iskelet\u0130nsanda iskelet sistemi, vücudun çat\u0131s\u0131n\u0131 olu\u015fturur. \u0130skelet sistemi hareketi sa\u011flaman\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda iç organlar\u0131 koruma, kas ve iç organlara ba\u011flanma yüzeyi olu\u015fturma göevi de yapar. \u0130skeleti olu\u015fturan kemikler kalsiyum deposu olarak i\u015f göür. Ayn\u0131 zamanda kemiklerde kan hücreleri de meydana gelir.\u0130skelet, anne karn\u0131nda sekizinci haftaya kadar k\u0131k\u0131rdakt\u0131r, daha sonra kemikle\u015fme ba\u015flar. Do\u011fumdan sonra kemik geli\u015fimim kal\u0131tsal, bünyesel ve çevresel faktöler etkiler.Kemik Yap\u0131s\u0131 ve Çe\u015fitleri\u0130nsan iskeletin! olu\u015fturan kemikler, \u015fekillerine göe döt grupta incelenir;1. Uzun Kemikler: Kol ve bacaklarda bulunur. \u0130ki ucu \u015fi\u015fkin silindirik kemiklerdir. Kemi\u011fin boyuna uzamas\u0131n\u0131 ba\u015f k\u0131sm\u0131 ile gövdesi aras\u0131nda bulunan k\u0131k\u0131rdak doku sa\u011flar. Bir süre sonra kemikle\u015fir. Bundan sonra kemi\u011fin uzamas\u0131 eklem k\u0131k\u0131rda\u011f\u0131 taraf\u0131ndan devam ettirilir. En d\u0131\u015fta enine büyümeyi ve onar\u0131lmay\u0131 sa\u011flayan kemik zar\u0131 (periost) vard\u0131r. Ba\u015f k\u0131sm\u0131nda d\u0131\u015fta ince tabaka halinde s\u0131k\u0131 kemik dokusu ortada süngerimsi kemik doku bulunur. Gövde k\u0131sm\u0131 tamamen s\u0131k\u0131 kemik dokudan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ortadaki bo\u015flu\u011fu sar\u0131 kemik ili\u011fi doldurur. Süngerimsi kemik dokuda ise k\u0131rm\u0131z\u0131 kemik ili\u011fi bulunur.2. K\u0131sa Kemikler: Hemen hemen boy ve geni\u015fli\u011fi birbirine e\u015fit olan kemiklerdir. K\u0131sa kemikler d\u0131\u015ftan kemik zar\u0131 ile sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kemik zar\u0131n\u0131n alt\u0131nda sert kemik, ortada ise süngerimsi kemik bulunur. Süngerimsi yap\u0131da k\u0131rm\u0131z\u0131 kemik ili\u011fine rastlan\u0131r. K\u0131sa kemiklerde kemik kanal\u0131 bulunmaz. El ve Ayak parmaklar\u0131 k\u0131sa kemiklerdir3. Yass\u0131 Kemikler: Kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 eni ve boyundan az olan kemiklerdir. Gö\u011füs, kafatas\u0131, kürek ve kaburga kemikleridir. Kemik zar\u0131 alt\u0131nda s\u0131k\u0131 kemik dokusu ve bunun ortas\u0131nda süngerimi kemik doku yer al\u0131r. K\u0131rm\u0131z\u0131 kemik ili\u011fi ile doludur. Sar\u0131 kemik ili\u011finin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir kanal yoktur.4. Düzensiz \u015fekilli kemikler: De\u011fi\u015fik \u015fekillerde olan ve genellikle di\u011fer bir kaç kemikle ba\u011flant\u0131 kuran kemiklerdir. Örne\u011fin, omurlar, baz\u0131 yüz kemikleri gibi.\u0130nsan iskeleti yakla\u015f\u0131k 207 kemikten olu\u015fmu\u015ftur. \u0130skeleti olu\u015fturan kemik say\u0131\u015f\u0131 207 olarak belirtilmesine ra\u011fmen, baz\u0131 kaynaklarda bu say\u0131ya kulak (6) ve dil (1) kemikleri de eklenerek say\u0131 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 kaynaklarda ise kuyruk sokumu ve sa\u011fr\u0131 omurlar\u0131 birle\u015fmi\u015f olarak kabul edildi\u011finden, kemik say\u0131\u015f\u0131 daha az gösterilmi\u015ftir, iskelet ba\u015f, gövde ve üyeler iskeleti olarak üç bölümde incelenebilir.5. Oval Kemikler: Örnek dizkapa\u011f\u0131 kemi\u011fi.\u0130nsanda iskelet yap\u0131s\u0131\u0130nsanda iç iskelet kemikten yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130skelet olu\u015fturan kemikle yap\u0131sal olarak üç k\u0131s\u0131mda incelenir.<\/p>\n
\u0130nsan iskeletinin k\u0131s\u0131mlar\u0131:207 kemikten olu\u015fan insan iskeleti ba\u015f, gövde, üyeler olmak üzere üç k\u0131s\u0131mda incelenir1. Ba\u015f \u0130skeleti: Beyin, beyincik ve sinir merkezlerini içinde bulundurur. Kafatas\u0131 ve yüz iskeleti olarak iki k\u0131s\u0131mda incelenir.a. Kafatas\u0131 \u0130skeleti: Al\u0131n(1), yan kafa (2), art kafa(1), \u015fakak(2), temel(1) ve kalbur(1) kemiklerinden olu\u015fur. Oynamaz eklemlerle birbirlerine ba\u011flan\u0131rlar. Beyin ve beyinci\u011fi tamamen kapatarak korurlar. Yaln\u0131z omurilik ve sinirlerin giri\u015f ç\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 sa\u011flayan delikler vard\u0131r.b. Yüz \u0130skeleti: T\u0131rnakç\u0131k(2), elmac\u0131k(2), burun(2), sapan(1), boynuzcuk(2), üst çene(2), damak(2), alt çene(1) kemiklerinden olu\u015fur. Oynamaz eklemlerle birbirine ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Sadece alt çene kemi\u011fi yar\u0131 oynar eklemlerle \u015fakak kemi\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r.2. Gövde \u0130skeleti: Sinir sistemi ve iç organlar\u0131 korur. Vücudu dik tutar. Gövdeyi olu\u015fturan kemikler, omurga, kaburga, gö\u011füs, omuz ve kalça kemiklerinden olu\u015fmu\u015ftur. Omurga, boyundan kuyruk sokumuna kadar uzanan 33 omurun üst üste gelmesi ile olu\u015fmu\u015ftur. Her omurda iki yan ç\u0131k\u0131nt\u0131, bir dikensi ç\u0131k\u0131nt\u0131, omur cismi, omur deli\u011fi, omur yaylar\u0131 ve eklem ç\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Üst üste gelen omurlar k\u0131k\u0131rdak disklerle birbirine ba\u011flanarak omurgay\u0131 olu\u015ftururlar. Omurlar üst üste geldi\u011finde omur delikleri birle\u015ferek omurga kanal\u0131n\u0131 olu\u015ftururlar. Omurga kanal\u0131n\u0131 omurilik doldurur. Omurga ortalama 75 cm uzunlu\u011funda, dirençli ve bükülgen, uzun, a€˜S’ \u015feklinde bir kemik dizisidir. Omurga bütünüyle ekle al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda döt e\u011frilik göze çarpar: Öne do\u011fru d\u0131\u015fbükey boyun e\u011frili\u011fi; öne do\u011fru içbükey s\u0131rt e\u011frili\u011fi(kifoz); öne do\u011fru d\u0131\u015fbükey bel e\u011frili\u011fi (lordoz); öne do\u011fru içbükey sa\u011fr\u0131 e\u011frili\u011fi. Omurga be\u015f bölgeye ayr\u0131l\u0131r.1. Boyun2. S\u0131rt3. Bel4. Sa\u011fr\u01315. Kuyruk sokumuBoyun bölgesinin birinci kemi\u011fine atlas kemi\u011fi, ikinci kemi\u011fine ise eksen kemi\u011fi denir.\u0130ç içe geçmi\u015flerdir. Boyunun sa\u011fa sola dönmesini sa\u011flarlar. S\u0131rt bölgesi 12 omurdan olu\u015fur. Kaburgalar bir uçlar\u0131 ile s\u0131rt omuruna ba\u011flan\u0131rlar. Bel bölgesi 5 omurdan olu\u015fur. Vücudun hiçbir k\u0131sm\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 için kolayl\u0131kla hareket edebilir. Sa\u011fr\u0131 bölgesi 5 omurdan olu\u015fur. \u0130nsan\u0131n dik durmas\u0131 ve yürümesinde etkili olan bölgedir.Kuyruk sokumu 4 omurdan olu\u015fmu\u015ftur. Bu omurlar birle\u015ferek tek omur halini alm\u0131\u015ft\u0131r.Gö\u011füs kemi\u011fi vücudun gö\u011füs bölgesinde yer alan üst k\u0131sm\u0131 geni\u015f, alta do\u011fru sivrilen yass\u0131 bir kemiktir. Vücudun gö\u011füs k\u0131sm\u0131nda yer alan 15-20 cm boyundaki bu kemi\u011fe gö\u011füs kemi\u011fi denir. Sap, gövde ve hançerimsi ç\u0131k\u0131nt\u0131 olmak üzere üç k\u0131s\u0131mdan olu\u015fmu\u015ftur.Üzerinde enine ibikler ve kas-ba\u011f ba\u011flant\u0131 yerleri bulunur. On iki çift olan kaburgalar\u0131n ilk yedi çifti gö\u011füs kemi\u011fine, sekiz, dokuz ve onuncu çiftler ise yedinci kaburgaya ba\u011fl\u0131d\u0131r. Son iki kaburgan\u0131n uçlar\u0131 serbesttir. Yüzücü kaburgalar denir.Omuz kemerleri önde köprücük (2), arkada kürek (2) kemi\u011finden olu\u015fur. Kalça kemeri kalça, oturga ve çat\u0131 kemiklerinden olu\u015fur. Kalça kemikleri birbirleriyle ve sa\u011fr\u0131 bölgesi kemikleriyle birle\u015ferek le\u011fen denilen yap\u0131y\u0131 olu\u015fturur. Le\u011fen gövdeye ba\u011flanarak kar\u0131n bölgesindeki iç organlara alttan desteklik sa\u011flar.3. Üye iskeleti: Omuz kemeri ve kalça kemeri ile gövdeye ba\u011flan\u0131r. Omuz kemeri, önde köprücük, arkada kürek kemi\u011finden olu\u015fur. Bir ucuyla gö\u011füs kemi\u011fine, bir ucuyla kürek kemi\u011fine ba\u011flan\u0131r. Kalça kemeri, kalça, oturga ve çat\u0131 kemi\u011finden olu\u015fur. Bu kemikler önden birbirleriyle, arkadan sa\u011fr\u0131 omurlar\u0131yla kayna\u015farak le\u011fen kemi\u011fini olu\u015fturur. Bu yap\u0131 gövdeye ba\u011flanarak kar\u0131n bo\u015flu\u011fundaki organlara alttan desteklik verir ve korur.Kollar, bir pazu kemi\u011fi, bir ön kol, bir dirsek, sekiz el bilek, be\u015f el tarak, on döt el parmak olmak üzere her biri otuz kemikten olu\u015fur. Ön kol kemi\u011fi, dirsek kemi\u011fi taraf\u0131na dönme yetene\u011findedir. Böylece elin ve d\u0131\u015fa dönü\u015fü sa\u011flan\u0131r.Bacak kemikleri, bir uyluk, bir diz kapa\u011f\u0131, bir bald\u0131r, bir kaval, yedi ayak bilek, be\u015f ayak tarak ve on döt ayak parmak kemi\u011fi olmak üzere otuz kemikten olu\u015fur. Uyluk kemi\u011fi vücudun en uzun ve en sa\u011flam kemi\u011fidir. Üstte, yuvarlak ucuyla kalçadaki eklem çukuruna girer. Baca\u011f\u0131n alt k\u0131sm\u0131nda önde bulunan kemi\u011fe kaval, arkada bulunan kemi\u011fe bald\u0131r kemi\u011fi denir. Kaval kemi\u011fi üstten, uyluk kemi\u011finin alt ucuyla diz eklemini olu\u015fturur.Diz kapa\u011f\u0131 kemi\u011fi, diz eklemini korur. Ayak iskeletinde bilek kemiklerinin ikisi kayna\u015farak topuk kemi\u011fini olu\u015fturur. \u0130nsanlar topuk ve parmaklar\u0131yla yere basarlar.a. Kol Kemikleri: Paz\u0131(1), ön kol(1), dirsek(1), bilek(8), tarak(5), parmak(14)b. Bacak Kemikleri: Uyluk(1), dizkapa\u011f\u0131(1), kaval(1), bald\u0131r(1), bilek(7), tarak(5), parmak(14)Eklem Yap\u0131s\u0131 ve Çe\u015fitleriKemikler, yan yana ve uç uca geldiklerinde göevlerine ve hareket durumlar\u0131na göe aralar\u0131nda ba\u011flant\u0131lar yaparlar. Bu ba\u011flant\u0131lara eklem denir. Eklemler hareket derecesine göe üç bölümde incelenir:Oynamaz Eklemler: Kafatas\u0131 gibi iskeletin hareket etmeyen k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki kemiklerde göülür. Kemikler, çok s\u0131k\u0131 \u015fekilde birbirine testere di\u015fi gibi girinti ve ç\u0131k\u0131nt\u0131larla ba\u011fl\u0131d\u0131r (\u015fekil 3.14).Az Oynar Eklemler: Hareketleri s\u0131n\u0131rl\u0131 olan eklemlerdir. Omurlar\u0131n eklemleri bu tiptir. Omurlar birbiri üzerine do\u011frudan do\u011fruya binmezler, aralar\u0131nda fibröz k\u0131k\u0131rdaktan yap\u0131lm\u0131\u015f yast\u0131klar (diskler) vard\u0131r. Ayn\u0131 zamanda omurlar birbirleriyle ligamentler (kiri\u015fler) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kaburgalar\u0131n gö\u011füs kemi\u011fi ile yapt\u0131\u011f\u0131 eklem de az oynar ekleme önektir. Omurlarda disklerin kaymas\u0131yla bel f\u0131t\u0131\u011f\u0131 denen omurga rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 olu\u015fur.Oynar Eklemler: Ço\u011funlukla vücudun hareket göevini üzerine alm\u0131\u015f kemikler aras\u0131nda göülen tam hareketli eklemlerdir. Bu eklemlerde, iki kemikten birinin ç\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ile di\u011ferinin girintisi birbirine uyacak \u015fekildedir (\u015fekil 3.15). \u0130ki kemi\u011fin aras\u0131nda sinoviyal bo\u015fluk oldu\u011fundan kemiklerin serbest hareket etmesi sa\u011flan\u0131r.. Eklem k\u0131k\u0131rdaklar\u0131 kemiklerin uçunu öterek hem onlara uçlarda düzgünlük verir; hem de k\u0131smen esneklik kazand\u0131r\u0131r. Sinoviyal bo\u015flu\u011fu içten saran sinoviyal zar vard\u0131r. “Sinoviyal zar”, kan ve lenf damarlar\u0131n-dan sinoviyal s\u0131v\u0131y\u0131 (eklem s\u0131v\u0131s\u0131) süzmeye yarar. Bu S\u0131v\u0131 eklemlerin kaygan olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130leri ya\u015flarda eklem kat\u0131la\u015fmalar\u0131 bu süzme göevinin bozuklu\u011fundan olur. Eklemleri olu\u015fturan kemikler birbirlerine ligamentler ve k\u0131smen kaslarla ba\u011flan\u0131r. Eklemlerin üzerinde eklemi koruyan eklem kapsülü bulunur.\u0130skelet hastal\u0131k ve rahats\u0131zl\u0131klar\u0131\u0130skeletle ilgili hastal\u0131klar kemikleri(k\u0131r\u0131klar, iltihaplar, kanserler vb.) ve eklemleri etkiler (ç\u0131k\u0131klar, artrozlar vb.) etkiler.K\u0131r\u0131klar: Do\u011frudan do\u011fruya kemik üzerine veya çevre dokulara etki eden darbeler ve çarpmalar sonucunda kemik dokusu bütünlü\u011fünün bozulmas\u0131na k\u0131r\u0131k ad\u0131 verilir. Dokular\u0131n zay\u0131flamas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kendili\u011finden olu\u015fan k\u0131r\u0131klar da göülmekle birlikte, k\u0131r\u0131klar\u0131n büyük bir ço\u011funlu\u011fu travmalar nedeniyle meydana gelir. Darbenin \u015fiddetine ve niteli\u011fine göe kemiklerde çatlaklar ve iki veya çok parçal\u0131 k\u0131r\u0131klar ortaya ç\u0131kabilir. Kemik parçalar\u0131 yaradan d\u0131\u015far\u0131 ç\u0131k\u0131yorsa aç\u0131k k\u0131r\u0131ktan söz edilir. Klinik aç\u0131dan k\u0131r\u0131k tan\u0131s\u0131 radyografilerle konur ve de\u011fi\u015fik \u015fiddette a\u011fr\u0131larla beraber i\u015flev kayb\u0131n\u0131n bulunmas\u0131yla kendini gösterir.Tedavinin temeli, zarar göen kemik parçalar\u0131n\u0131n cerrahi yöntemlerle yerine yerle\u015ftirilmesinden sonra vücudun o bölümünün hareketsizle\u015ftirilmesine dayan\u0131r. Basit k\u0131r\u0131klar\u0131n tedavisi için d\u0131\u015f ateller yeterli olur. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k parçal\u0131 k\u0131r\u0131klar\u0131n tedavisinde cerrahi giri\u015fime ba\u015f vurulur ve vücutta yabanc\u0131 cisim tepkimelerine yol açmayan metal çiviler, levhalar ve çubuklar kullan\u0131l\u0131r. Hareketsizle\u015fme süreci içinde vücut kendi kendine yeni bir kemik dokusu üreterek k\u0131r\u0131k yerin kaynamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130lk dönemde k\u0131r\u0131k parçalar\u0131 aras\u0131nda kalan bo\u015fluk kan ve lenfle dolar; bu s\u0131rada ba\u011f dokusu tomurcuklar\u0131 kan p\u0131ht\u0131s\u0131n\u0131n içine yerle\u015ferek bir ba\u011f dokusu nedbesi yarat\u0131r. Daha sonra kan damarlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kom\u015fu kemiklerdeki kalsiyum depolar\u0131ndan sa\u011flanan kalsiyum, nedbenin mineralize olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Damarca zengin kemik zar\u0131 bu dönemde önemli bir rol oynamaktad\u0131r. Kemik dokusunun eski halini kazanabilmesi daha uzun bir sürede gerçekle\u015febilir.Kemik \u0130ltihaplar\u0131: Kemik dokusunu etkileyen iltihabi hastal\u0131klar mikrobik, paraziter(asalaklara ba\u011fl\u0131) veya kimyasal kaynakl\u0131 olabilir. Genellikle Alç\u0131 uygulanmas\u0131 ve antibiyotiklerin kullan\u0131lmas\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi için yeterli olur.Büyüme ve Kireçle\u015fme Bozukluklar\u0131: En önemli büyüme bozuklu\u011fu olan cücelik boyun yetersiz uzamas\u0131 demektir. Cücelik Hormon bozuklu\u011funa ba\u011fl\u0131 olabilece\u011fi gibi metabolizma bozukluklar\u0131na da ba\u011fl\u0131 olabilir. Nadir göülen bir kal\u0131t\u0131msal hastal\u0131k olan akondroplazide ise kemik büyümesini sa\u011flayan büyüme k\u0131k\u0131rdaklar\u0131 çok erken ya\u015fta kapan\u0131r.A\u015f\u0131r\u0131 boy uzamas\u0131 ve irile\u015fme ile kendini gösteren jigantizm hastal\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 durumlarda hipofizin a\u015f\u0131r\u0131 çal\u0131\u015fmas\u0131 ve büyüme hormonunun fazla miktar\u0131 üretilmesi nedeniyle olu\u015fur. Bu hastal\u0131\u011fa yakalanan ki\u015filerde iri cüsseye ra\u011fmen, kas gücü normalin alt\u0131ndad\u0131r ve hassas bir yap\u0131 bulunur.Kemiklerde ilerleyici kireçsizle\u015fmeye yol açan ve kemik erimesi olarak da bilinen osteoporoz özellikle menopoz dönemindeki kad\u0131nlarda ortaya ç\u0131kar. Hastal\u0131\u011f\u0131n nedeni hormon düzeninin bozulmas\u0131d\u0131r.Ur Hastal\u0131klar\u0131: Vücudun bütün di\u011fer organlar\u0131 gibi kemiklerde de habis urlar ortaya ç\u0131kabilir. Ur kemik dokusundan kaynaklanabilece\u011fi gibi ba\u015fka bir organdan kaynaklanan bir metastaza da ba\u011fl\u0131 olabilir. Kemik dokusundan ç\u0131kan osteosarkom daha çok çocuklarda ve gençlerde bacak kemiklerinde göülür. Daha s\u0131k rastlanan ikincil kanserler s\u0131kl\u0131kla ileri ya\u015flarda ortaya ç\u0131kar; bunlarda \u015fiddetli a\u011fr\u0131lar ve kemik dokusunun ileri derecede hassas hale gelmesi gibi belirtiler bulunur.Eklem Hastal\u0131klar\u0131: Travmalardan ileri gelen eklem hastal\u0131klar\u0131na önek olarak burkulmalar ve ç\u0131k\u0131klar say\u0131labilir. Ayr\u0131ca yeni do\u011fanda do\u011fu\u015ftan kalça ç\u0131k\u0131\u011f\u0131 ad\u0131 verilen bir durum göülebilir. Romatolojik hastal\u0131klar s\u0131n\u0131f\u0131nda yer alan di\u011fer iki önemli eklem hastal\u0131\u011f\u0131da artroz(eklem k\u0131k\u0131rda\u011f\u0131n\u0131n tahrip olmas\u0131) ve artrittir.(eklem bo\u015flu\u011funu kaplayan dokunun iltihab\u0131)Kas sistemiKaslar kas\u0131labilen, dolay\u0131s\u0131yla da hareketleri sa\u011flama özelli\u011fi olan yap\u0131lard\u0131r. Vücuda desteklik eder, hareketi sa\u011flar, vücut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 meydana getirir. Ayr\u0131ca iç organlar\u0131 ba\u011flar ve onlar\u0131 ask\u0131da tutar. Çe\u015fitli organizmalarda farkl\u0131 kas tipleri vard\u0131r. Protistlerde çizgisiz kas telcikleri bulunur. Basit özellikte olmas\u0131na ra\u011fmen bir tek hücreli olan paramesyum da kontraktif kofullar kas i\u015flevi göür. Omurgas\u0131zlarda ise ço\u011funlukla düz kaslardan olu\u015fur. Yava\u015f ve ritmik kas\u0131l\u0131rlar. Solucanlarda, yumu\u015fakçalarda düz kaslar bulunur. Eklembacakl\u0131larda uçma ve s\u0131çramay\u0131 sa\u011flayan çizgili kaslar bulunur. Tüm omurgal\u0131larda iskeleti hareket ettiren çizgili kaslar, yemek borusunda, midede, ba\u011f\u0131rsaklar, kan damarlar\u0131n\u0131n duvarlar\u0131nda, üreme organlar\u0131 ve di\u011fer organ duvarlar\u0131nda ise düz kaslar bulunur. Kaslar düz kas, çizgili kas ve kalp kas\u0131 olmak üzere üç çe\u015fittir.1. Düz Kaslar: Hücreleri mekik \u015feklindedir. Büyüklükleri bulunduklar\u0131 yere göe de\u011fi\u015fir. Çekirdekleri hücrenin orta k\u0131sm\u0131nda bulunur. Tek çekirdeklidirler. Sitoplazmas\u0131na sarkoplazma, hücre zar\u0131na ise sarkolemma denir. Sitoplazmada göülen, boyuna iplikçiklere ise miyofibril denir. Miyofibriller, aktin ve miyozin denilen kas proteinlerinden olu\u015fmaktad\u0131r. Kas\u0131lmay\u0131 bunlar sa\u011flar.Düz kaslar istem d\u0131\u015f\u0131 hareket eden kaslard\u0131r. Kas\u0131lmalar\u0131 yava\u015f ve düzenlidir. Otonom sinir sistemi kontrolünde çal\u0131\u015f\u0131rlar. Eklembacakl\u0131lar hariç tüm omurgas\u0131zlarla omurgal\u0131lar\u0131n dola\u015f\u0131m, sindirim, solunum gibi sistemleri meydana getiren organlar\u0131n duvarlar\u0131nda önemli ölçüde düz kaslar bulunur.2. Çizgili Kaslar: \u0130skelet sistemiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olan kaslard\u0131r. Beyin kontrolünde iste\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak çal\u0131\u015f\u0131rlar. Kas\u0131lma hareketleri merkezi sinir sistemine ait motor sinirlerle kontrol edilir. Düz kaslara oranla daha h\u0131zl\u0131 kas\u0131labilirler.Hücreleri uzun ve silindirik \u015feklinde olup hücre s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirsiz oldu\u011fundan çok çekirdekli göülürler. Oval \u015fekilli çekirdekler hücrenin kenar k\u0131sm\u0131nda bulunurlar. Bir çizgili kas\u0131n yap\u0131s\u0131 tüm bir kastan yap\u0131 birimlerine do\u011fru; kas demeti, kas teli, telcikler (miyofibril, aktin ve miyozin proteinleri) olarak s\u0131ralana bilinir. Sarkoplazma içinde miyofibriller aras\u0131nda da\u011f\u0131lm\u0131\u015f zengin bir endoplazmik retikulum a\u011f\u0131 (sarkoplazmik retikulum) vard\u0131r. Miyofibriller özel bir dizili\u015f gösteririler. Bu dizili\u015f aç\u0131k ve koyu bantlar meydana getir.Kas liflerinde aç\u0131k renkli göülen I band\u0131, koyu renkli göülen A band\u0131 olarak isimlendirilir. I band\u0131n\u0131 tam ortas\u0131nda koyu renkli ince çizgi Z band\u0131 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. A band\u0131n\u0131n ortas\u0131nda göülen bölgeye ise H band\u0131 ad\u0131 verilir. Kas dokusunda ard arda gelen iki Z band\u0131 aras\u0131ndaki bölgeye sakromer denir ve kas\u0131lma birimi olarak kabul edilir. Miyofibriller çok daha ince ipliklerin düzenlenmesiyle meydana gelmi\u015flerdir. Bunlardan kal\u0131n ve k\u0131sa olanlar\u0131na miyozin, ince ve uzun olanlar\u0131na ise aktin iplikleri denir. Bu ipliklerin temel yap\u0131lar\u0131 proteindir.Miyozin iplikleri kom\u015fu I band\u0131na geçmezler. Aktin iplikleri ise I bantlar\u0131n meydana getiriler ve k\u0131smen iki taraftan A band\u0131n\u0131n içine girerler. Böylece A bantlar\u0131n\u0131n ucunda miyozin ve aktin iplikleri bulunurken orta k\u0131s\u0131mlar\u0131nda sadece miyozin iplikleri yer al\u0131r. Sadece miyozin ipliklerinden olu\u015fan bu k\u0131s\u0131m H band\u0131n\u0131 meydana getirir. Aktin iplikleri I band\u0131n\u0131n ortas\u0131nda birle\u015ftikleri yere de Z çizgisi denir. Kasa çizgili göünüm bu \u015fekilde kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. I band\u0131 yaln\u0131z aktin ipliklerinden, H band\u0131 yaln\u0131z miyozin ipliklerinden, A band\u0131 ise hem aktin hem de miyozin ipliklerinden olu\u015fur.Kas Proteinlerinin S\u0131ralan\u0131\u015f\u0131: Kas telleri aktin ve miyozin proteinlerinden ba\u015fka hemoglobine benzeyen miyoglobin proteinini içerirler. Miyoglobinin göevi kaslarda O2 azald\u0131\u011f\u0131 zaman kandan O2 almak ve oksidasyonu sa\u011flamakt\u0131r. Miyofibrilin O2′e ba\u011flanma kapasitesi hemoglobinden fazlad\u0131r. Çizgili kaslar\u0131n kemiklere ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 yerler s\u0131k\u0131 ba\u011f dokudan yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlara kas kiri\u015fleri veya tendonlar denir. \u0130skelet kaslar\u0131 bir taraftan hareketli bir kemi\u011fe ba\u011flan\u0131rken di\u011fer taraftan mutlaka hareketli bir ekleme ba\u011flanm\u0131\u015flard\u0131r. Kemi\u011fe ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 nokta ba\u015flang\u0131ç noktas\u0131, ekleme ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 nokta sonlan\u0131\u015f noktas\u0131d\u0131r. Bu iki tutunma aras\u0131nda kalan k\u0131s\u0131m kar\u0131n k\u0131sm\u0131d\u0131r. \u0130skelet kaslar\u0131 ço\u011funlukla çiftler halinde çal\u0131\u015f\u0131rlar.3. Kalp Kas\u0131: Çizgili kas olmas\u0131na ra\u011fmen irademiz d\u0131\u015f\u0131nda kas\u0131lma faaliyeti gösteriri (Otonom sinir sistemine ba\u011fl\u0131d\u0131r). Bu kas enine bantla\u015fma gösterir. Kas telleri k\u0131sa boylu olup tek çekirdeklidir. Birbirine ba\u011fland\u0131klar\u0131 yerde ara diskler bulunur. Sürekli çal\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 için Oksijen gereksinimleri çok fazlad\u0131r.Kayan iplikler hipoteziBu hipoteze göe kas\u0131lma aktin ve miyozin ipliklerinin hareketine ba\u011fl\u0131 olup ince aktin iplikçiklerinin kal\u0131n miyozin iplikçiklerinin üzerinden kaymas\u0131yla gerçekle\u015fir. Miyozin iplikçikleri hareket etmez, aktin iplikçiklerinin boylar\u0131 k\u0131salmaz ama iki elin parmaklar\u0131 gibi iç içe geçerek kayarlar. Kas\u0131lma s\u0131ras\u0131nda A band\u0131n\u0131 boyu de\u011fi\u015fmezken I band\u0131 k\u0131sal\u0131r, H aral\u0131\u011f\u0131 yok olur. \u0130ki Z çizgisi birbirine yakla\u015f\u0131r. Böylece kas kas\u0131lmas\u0131 gerçekle\u015fir..Gev\u015feme an\u0131nda ise tam tersi gerçekle\u015fir. Kas eski özelli\u011fine kavu\u015fur. Bu Mekanik olayda baz\u0131 kimyasal Maddeler göev ald\u0131\u011f\u0131 gibi çok miktarda da enerji harcan\u0131r. Kaslar enerjinin yo\u011fun üretildi\u011fi ve harcand\u0131\u011f\u0131 yerlerdir. Bu yüzden kas hücrelerinde ve özellikle kalp kas\u0131nda mitakondrilerin say\u0131s\u0131 oldukça fazlad\u0131r. Antagonize Hareket: \u0130skelet kaslar\u0131 genelde çiftler halinde çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan her grup birbirinin tersine hareket eder. Biri kas\u0131l\u0131rken di\u011ferinin gev\u015feyip uzamas\u0131 \u015feklinde gerçekle\u015fen bu harekete antagonist hareket denir. Kalpte kulakç\u0131k ve kar\u0131nc\u0131klar\u0131n kas\u0131l\u0131p gev\u015femesi ile kol ve bacaklar\u0131n bükülmesi buna önektir. Bu tür kaslara antagonist kaslar denir. Eklem dik ve hareketsiz kal\u0131rsa her iki grup kas da ayn\u0131 anda kas\u0131l\u0131p gev\u015fer. Bu tür kaslara ise sinerjist kaslar denir.Kas sars\u0131s\u0131Bir kasa k\u0131sa süreli bir uyar\u0131n\u0131n etki etti\u011finde kas önce kas\u0131l\u0131r, sonra gev\u015fer ve eski halini al\u0131r, bu olaya kas sars\u0131s\u0131 (kas\u0131l sars\u0131lma) denir. Kas sars\u0131s\u0131n\u0131 ölçen alete miyograf denir. Bu arac\u0131n çizdi\u011fi grafi\u011fe de miyogram denir.Bir kas sars\u0131s\u0131 üç evrede tamamlan\u0131r.I. Gizli Faz: Uyarman\u0131n al\u0131nmas\u0131 ile kas\u0131n kas\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131 s\u0131ras\u0131nda geçen faz.II. Kas\u0131lma Faz\u0131: Kas\u0131n giderek kal\u0131nla\u015f\u0131p k\u0131sald\u0131\u011f\u0131 faz.III. Gev\u015feme Faz\u0131: Kas\u0131n kas\u0131l durumundan ilk halini al\u0131ncaya kadarki faz. Dinlenme faz\u0131na geçmeden kasa üst üste verilen uyart\u0131lar, kas\u0131n normalden fazla kas\u0131lmas\u0131na neden olur. Bu olay birikim denir. Birikimde tek tek kas sars\u0131lar\u0131n\u0131n birbirine kat\u0131lmas\u0131yla uyum içinde kuvvetli kas hareketleri olur.Fizyolojik Tetanoz ve Tonus: Çizgili kaslar\u0131n uyar\u0131larak kas\u0131lmas\u0131n\u0131 beyin ve omurilikten gelen sinir impulslar\u0131 sa\u011flar. Kas hücrelerinin hepsi bir veya birkaç noktadan sinir hücreleriyle temas halindedir. Bir kas, k\u0131sa aral\u0131klarla s\u0131k\u0131 s\u0131k sinir impulslar\u0131 ile uyar\u0131l\u0131rsa sürekli bir kas\u0131lma hali gösterir. Buna fizyolojik tetanoz ad\u0131 verilir. Fizyolojik tetanos halindeki kas gev\u015femez. normal bir kas dinlenme halinde bile hafif kas\u0131l\u0131 durumdad\u0131r. Buna tonus denir. Felç ve bayg\u0131nl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda kaslar tonus halindedir. Felç gibi nedenlerle hareket yetene\u011fimizin kaybolmas\u0131 kaslar\u0131n bozulmas\u0131ndan de\u011fil, kaslara uyart\u0131 ta\u015f\u0131yan sinirlerin zedelenmesinden dolay\u0131d\u0131r. Tonus uyart\u0131lara daha çabuk cevap vermemizi sa\u011flar.Kas\u0131lman\u0131n kimyasal aç\u0131klamas\u0131Çizgili kaslar miyelinli sinir lifleri ile uyar\u0131l\u0131r. Sinir uçlar\u0131 kas hücreleri üzerinde bir çok kollara ayr\u0131larak sonlan\u0131r. Bu noktalara motor plak denir. Sinir ve kas hücrelerinin bir araya geldi\u011fi bölgede sinir hücreleri taraf\u0131ndan bir tür sinir Hormonu (nöotransmiter) olan asetilkolin salg\u0131lan\u0131r. Asetilkolin hormonunun göevi kas hücrelerinin endoplazmik retikulumlar\u0131nda depo edilmi\u015f bulunan Ca++ iyonlar\u0131n\u0131 aktin ve miyozin proteinlerini aras\u0131na yaymak ve kas\u0131lma hareketini ba\u015flatmakt\u0131r. \u0130\u015fte kas\u0131lma olay\u0131 bu de\u011fi\u015fmelerle birlikte ba\u015flar. Kas telcikleri kas\u0131l\u0131r.Kas\u0131n kas\u0131lmas\u0131 için gerekli uyar\u0131 \u015fiddetine e\u015fik \u015fiddeti denir. Kas\u0131n bir kez kas\u0131l\u0131p gev\u015femesine de kas\u0131l sars\u0131 denir. Bir sars\u0131lman\u0131n olabilmesi için uyar\u0131n belli bir \u015fiddetten yukar\u0131 olmas\u0131 gerekir. Daha hafif \u015fiddetteki uyar\u0131lara, kas cevap vermez, sars\u0131nt\u0131 olmaz. Uyar\u0131n\u0131n \u015fiddeti artt\u0131kça kas\u0131lmada belli bir dereceye kadar fazlala\u015f\u0131r. Ancak öyle bir an gelir ki, \u015fiddet ne kadar artarsa arts\u0131n kas\u0131lman\u0131n derecesi de\u011fi\u015fmez.Kalp kas\u0131nsa ise durum farkl\u0131d\u0131r. Kalp kas\u0131 her zaman daima verebilece\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n en büyü\u011fünü verir. Kalp kas\u0131n\u0131n sars\u0131 do\u011furan en küçük \u015fiddetteki uyarana ve en büyük \u015fiddetteki uyarana verdi\u011fi kar\u015f\u0131l\u0131k daima ayn\u0131d\u0131r. (Ya hep ya hiç kural\u0131)Kas\u0131lma için gereken enerji ATP’den kar\u015f\u0131lan\u0131r. Ancak kas\u0131lma olay\u0131 çok fazla enerji harcanmas\u0131n\u0131 gerektirir. Harcanan ATP’nin hemen sa\u011flanmas\u0131 için yaln\u0131z kaslara özgü yedek enerji deposu mevcuttur. Bu yedek enerji deposuna kreatin fosfat (CP) denir. Kreatin fosfat\u0131n yüksek enerjili fosfat\u0131 kopar ve ADP ile birle\u015fir. Böylece hemen ATP sentezi sa\u011flanm\u0131\u015f olur* ATP -> (Ca++) -> ADP + P +Enerji* Kas\u0131lma an\u0131nda: Kreatin fosfat + ADP -> ATP + Kreatin* Dinlenme an\u0131nda: Kreatin + ATP -> Kreatin fosfat + ADPKreatin fosfat\u0131n buradaki göevi acil enerji ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak için ADP’ye P vererek ATP üretmektir. Kas\u0131n çabuk ve sürekli hareketi bu \u015fekilde sa\u011flan\u0131r. ATP elde etmenin bir di\u011fer yolu ise kastaki glikojenin glikoza, glikozu da glikoliz ile ATP’ye dönü\u015ftürmesidir. Glikoz olay\u0131 glikojen ile ba\u015flar ve pürivik asidin laktik aside dönü\u015fmesi ile tamamlan\u0131r.a. Zor ve uzun süreli hareketler s\u0131ras\u0131nda, kas hücreleri kasa yeteri kadar oksijen ta\u015f\u0131yamaz. Glikoliz laktik aside parçalan\u0131r.Kas glikojeni -> Glikoz -> Pürivik Asit -> Laktik asit + 2ATPLaktik Asit, sinir uçlar\u0131 ile kas tellerinin aras\u0131n\u0131 kapayarak uyart\u0131n\u0131n iletilmesini engeller. Buna kas yorgunlu\u011fu denir. Dinlenme an\u0131nda kasa yeteri kadar oksijen gelir. Laktik asidin ço\u011fu glikojene dönü\u015für, bir k\u0131sm\u0131 da mitakondrilerdeki krebs çemberine girebilmek için pürivik aside dönü\u015für. Aç\u0131\u011fa ç\u0131kan enerji kreatin fosfatta depolan\u0131r. Bu \u015fekilde laktik asit oksidasyonu sa\u011flanarak kas yorgunlu\u011fu giderilir.b. Kasa yeteri kadar oksijen geldi\u011finde hücre solunumu yap\u0131l\u0131r.Kas glikojeni -> Glikoz -> Pürivik asit -> 6CO2 + 6H2O +38ATPAç\u0131\u011fa ç\u0131kan enerji daima kreatin fosfatta depolan\u0131r. Hücreler çok miktarda mitakondri kapsamazlar. Kreatin fosfat kas\u0131lma için gerekli olan enerjiyi sa\u011flayan ATP’yi iste\u011fi anda meydana getirir. Fakat hücreler çok miktarda kreatin fosfat kapsamaz. Enerji önce glikojenden sa\u011flan\u0131r. Kaslar\u0131n kas\u0131lmas\u0131 için yaralan\u0131lan enerji kayna\u011f\u0131 kas glikojenidir.Kas hastal\u0131klar\u0131Güçsüzlük, felçler ve bunun gibi i\u015flevsel bozukluklarla kendini gösteren kas hastal\u0131klar\u0131n\u0131 nitelendirmek için miyopati terimi kullan\u0131l\u0131r. Fakat, kaslar\u0131n i\u015flevi sinir sistemine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu için bu terim yetersiz kalmaktad\u0131r. Günümüzde daha çok sinir-kas hastal\u0131klar\u0131 veya motor ünite hastal\u0131lar\u0131 terimleri kullan\u0131l\u0131r.Kastaki Hastal\u0131klar: Kas liflerinde ortaya ç\u0131kan bozukluklar\u0131n ço\u011fu, bir tek genin hasar\u0131na ba\u011fl\u0131, monogenik bozukluklard\u0131r; distrofik göünüm, kas\u0131n Hacminin azald\u0131\u011f\u0131 atrofiler ve miyopatiler bunlara önek verilebilir. Bu bozukluklar sonucunda kas i\u015flevleri ya çok zay\u0131flar yada felçler ortaya ç\u0131kar.Motonöondaki Hastal\u0131klar: Motonöonlar\u0131n akson uzant\u0131lar\u0131nda veya hücre gövdelerindeki bozukluklar bu nöonlar\u0131n ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu kas hücrelerini atrofiye u\u011framas\u0131na yol açar; bunun nedeni, hiçbir emir alamayan hücrenin i\u015flev göememesidir.Motorplaktaki Hastal\u0131klar: Sinirle kas\u0131n birle\u015fti\u011fi motor plakta, kas zar\u0131 üzerinde yer alan asetil kolin al\u0131c\u0131lar\u0131nda göülen bozuklular, sinirsel uyar\u0131n\u0131n kasa gerekti\u011fi gibi geçebilmesini engeller ve kas yeterli cevab\u0131 veremez.Sarkoplazmadaki Hastal\u0131klar: Sarkoplazmik retikulum borucuklar\u0131ndaki anormallikler, kalsiyumun toplanmas\u0131 ve pompalanmas\u0131yla ilgili i\u015flevsel bozukluklara yol açar. Bunun sonucunda Anormal bir \u0131s\u0131 ç\u0131karan denetimsiz kas\u0131lmalar ortaya ç\u0131kar.Bütün bu hastal\u0131klar erken çocuk ça\u011f\u0131ndan ya\u015fl\u0131l\u0131\u011fa kadar ya\u015fam\u0131n her döneminde ortaya ç\u0131kabilir. Neden olduklar\u0131 klinik belirtiler ki\u015fiden ki\u015fiye veya ayn\u0131 ki\u015finin farkl\u0131 kas gruplar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik gösterir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hayvanlarda oldu\u011fu gibi, insanda da vücuda biçim veren, iç organlar\u0131 koruyan, vücudun dik durmas\u0131n\u0131 ve aktif hareket etmesini sa\u011flayan sistem vard\u0131r. Bu sisteme destek ve hareket sistemi denir. \u0130skelet ve kaslardan olu\u015ftu\u011fu için iskelet ve kas sistemi de denir. Canl\u0131lar\u0131n hareketini sinir sistemi ve endokrin sistem düzenler ve denetler. Hareketler kas, kemik, ve eklemin birlikte çal\u0131\u015fmas\u0131yla gerçekle\u015fir. \u0130nsanda, destek ve[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[29316,29318,29317,29319],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15414"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15414"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15414\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15414"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15414"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15414"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}