Dola\u015f\u0131m, kalbin kas\u0131l\u0131p gev\u015femesiyle kan\u0131n sürekli yer de\u011fi\u015ftirmesidir. Dola\u015f\u0131m sistemi ise; Canl\u0131larda çözülmü\u015f Maddelerin (oksijen, Karbondioksit, besinler ve at\u0131klar) bedenin her yan\u0131na ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan sistemdir. Dola\u015f\u0131m sistemi; kalp, atardamar, toplardamar, k\u0131lcal damar ve bunlar\u0131n içinde akan kan s\u0131v\u0131s\u0131ndan olu\u015fur. Dola\u015f\u0131m sisteminin i\u015flevi çözünmü\u015f maddelerin bir alandan öbürüne yay\u0131lma yoluyla geçmesini sa\u011flamakt\u0131r.Omurgas\u0131zlarda dola\u015f\u0131m sistemiOmurgas\u0131zlardan sünger ve sölenterlerin vücut hücreleri do\u011frudan d\u0131\u015f ortamla temastad\u0131r. Bu sayede solunum gazlar\u0131n\u0131 difüzyon yoluyla al\u0131rlar, art\u0131k maddelerini do\u011frudan d\u0131\u015f ortama verdiklerinden dola\u015f\u0131m sistemleri yoktur. Bir hücrelilerde Gaz ve besin al\u0131\u015f veri\u015fi do\u011frudan hücre zar\u0131 ile yap\u0131l\u0131r. Bu yüzden bir hücrelilerde özel bir dola\u015f\u0131m sistemi yoktur.Omurgas\u0131zlar\u0131n ço\u011fu ile omurgal\u0131lar\u0131n hemen hemen hepsi vücutlar\u0131 büyüktür. Bundan dolay\u0131 vücutlar\u0131n iç k\u0131s\u0131mlar\u0131nda yer alan çok say\u0131da hücre, d\u0131\u015f çevre ile do\u011frudan madde al\u0131\u015f veri\u015fine müsait de\u011fildir. Böyle canl\u0131larda aç\u0131k ve kapal\u0131 dola\u015f\u0131m olmak üzere iki dola\u015f\u0131m vard\u0131r.1. Aç\u0131k dola\u015f\u0131m: Eklem bacaklarda derisi dikenlilerde, tulumlularda ve yumu\u015fakç\u0131lar\u0131n ço\u011funda göülür. Bu dola\u015f\u0131m sisteminde kan k\u0131sa bir damardan geçerek vücut bo\u015flu\u011funa dökülür. Vücut bo\u015flu\u011fundan tekrar kalbe geri döner. Aç\u0131k dola\u015f\u0131m sisteminde kan genellikle besin ta\u015f\u0131mas\u0131 göevini yapar. Bu dola\u015f\u0131m sisteminde kan\u0131n ak\u0131\u015f h\u0131z\u0131 yava\u015ft\u0131r.Kan\u0131n ak\u0131\u015f h\u0131z\u0131 yava\u015ft\u0131r. K\u0131lcal damar ve toplardamar bulunmaz. Eklem bacakl\u0131lardan böcek ve öümceklerde kan ak\u0131\u015f\u0131 yeterli olmad\u0131\u011f\u0131ndan Oksijen hücrelere kadar trake denilen solunum organ\u0131 ile ta\u015f\u0131r.2. Kapal\u0131 dola\u015f\u0131m sistemi: Omurgal\u0131lar\u0131n tamam\u0131nda kapal\u0131 kan dola\u015f\u0131m\u0131 göülür. Kan kapal\u0131 bir devre içinde dola\u015f\u0131r. K\u0131lcal damarlar bulunur. Bu nedenle kan vücut bo\u015flu\u011funa yay\u0131lmaz ve h\u0131zl\u0131 akar. Kan Bas\u0131nc\u0131 aç\u0131k dola\u015f\u0131ma göe h\u0131zl\u0131d\u0131r. Madde al\u0131\u015f veri\u015fi k\u0131lcal damarlar ile doku hücreleri aras\u0131nda gerçekle\u015fir.<\/p>\n
Omurgal\u0131larda dola\u015f\u0131m sistemiOmurgal\u0131 hayvanlar\u0131n hepsinde kapal\u0131 kan dola\u015f\u0131m sistemi göülür. Bu dola\u015f\u0131m sisteminde kalp, atardamar, toplardamar ve k\u0131lcal damarlar bulunur. Omurgal\u0131 hayvanlar\u0131n hemen hemen hepsindeki damar sistemi ayn\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen kalpleri farkl\u0131l\u0131k gösterebilir.Bal\u0131klar: Kalpleri bir kulakç\u0131k ve bir kar\u0131nc\u0131k olmak üzere iki odac\u0131kt\u0131r. Bal\u0131klar\u0131n kalbinde daima kirli kan bulunur. Vücuttan gelen kirli kan iki damarla kulakç\u0131\u011fa döküldükten sonra kar\u0131nc\u0131\u011fa geçer. Kalpte kan\u0131n ak\u0131\u015f\u0131 tek yönlüdür. Kan, kar\u0131nc\u0131ktan sonra solungaçlara girerek Karbondioksit b\u0131rak\u0131r, Sudaki erimi\u015f Oksijeni al\u0131r. Oksijence zengin kan bütün vücuda yay\u0131l\u0131r. Vücutta kirlenen kan tekrar kalbe döner.Kurba\u011falar: Kalpleri iki kulakç\u0131k ve bir kar\u0131nc\u0131k olmak üzere üç odal\u0131kl\u0131d\u0131r. Vücuttan gelen kirli kan sa\u011f kulakç\u0131\u011fa, ci\u011ferden gelen temiz kan sol kulakç\u0131\u011fa dökülür. Bunlar kar\u0131nc\u0131kta kar\u0131\u015f\u0131r. Kirli ve temiz kan kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 için vücut S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 sabit tutulmazlar. Vücut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 çevre s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na göe de\u011fi\u015fen Canl\u0131lara so\u011fukkanl\u0131 Canl\u0131lar denir. Bu hayvanlar Hava so\u011fuyunca k\u0131\u015f uykusuna yatarlar. Aktif olabilmeleri için d\u0131\u015f ortam ko\u015fullar\u0131 çok önemlidir.Ku\u015flar ve memeliler: Ku\u015f ve memelilerde kar\u0131nc\u0131klar tamamen ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kalp iki kar\u0131nc\u0131k ve iki kulakç\u0131k olmak üzere döt odal\u0131kl\u0131d\u0131r. Bu nedenle temiz ve kirli kan kar\u0131\u015fmaz. Vücuda giren temiz kan yeterli oksijen ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan vücut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 çevre ko\u015fullar\u0131ndan etkilenmez. Bu canl\u0131lar s\u0131cakkanl\u0131 canl\u0131lard\u0131r.Sürüngenler: Kalpleri iki kulakç\u0131k ve bir kar\u0131nc\u0131k olmak üzere üç odal\u0131kl\u0131d\u0131r. Kar\u0131nc\u0131k yar\u0131m bir perde ile ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131lma tam olmad\u0131\u011f\u0131ndan kirli ve temiz kan kurba\u011falarda oldu\u011fu gibi kar\u0131nc\u0131kta kar\u0131\u015f\u0131r. Timsahlar di\u011fer sürüngenlerden farkl\u0131 olarak kar\u0131nc\u0131klar tamamen ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fakat temiz ve kirli kan kalpten ç\u0131karken iki atar damar aras\u0131nda bulunan panizza kanal\u0131 sayesinde birbirine kar\u0131\u015f\u0131r.KalpKalp iki ci\u011fer aras\u0131nda diyaframa kom\u015fu bir organd\u0131r. Döt bölmeden olu\u015fur. \u0130ki kulakç\u0131k ve iki kar\u0131nc\u0131ktan olu\u015fur.kad\u0131nlarda 230 ile 280 gram, erkeklerde 280-340gr aras\u0131nda. Kalbin 2 ile 4 Dakika durmas\u0131 beyin y\u0131k\u0131m\u0131na yol açar.Kalpte d\u0131\u015ftan içe do\u011fru 3 tane tabakadan meydana gelir. Bunlar perikord, miyokord, endokord.Perikord: Kalbi d\u0131\u015ftan içe do\u011fru saran ba\u011f dokudan yap\u0131lm\u0131\u015f çift katl\u0131 bir zarla çevirir. Kalbi d\u0131\u015f zedelenmelere kar\u015f\u0131 korur. Çift kat\u0131 aras\u0131nda bulunan S\u0131v\u0131 sayesinde kalbin çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.Miyokord: Kalbin koflu yap\u0131s\u0131d\u0131r. Miyokort tabakas\u0131 kar\u0131nc\u0131klarda kulakç\u0131klara göe sol kar\u0131nc\u0131kta sa\u011f kar\u0131nc\u0131\u011fa göe daha kal\u0131nd\u0131r. Bu tabakaya kalp kas\u0131 denir, çizgili göünümdeki ve iste\u011fimiz d\u0131\u015f\u0131nda çal\u0131\u015f\u0131r.Endokord: Tek s\u0131ral\u0131 epite ve bunu miyokorta ba\u011flayan ba\u011f dokusundan meydana gelir.<\/p>\n
Kalbin çal\u0131\u015fmas\u0131Kalp kar\u0131n ve lenfin dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir organd\u0131r. Bu göevi kas\u0131l\u0131p(sistol)ve gev\u015femeye(diastol)ile sa\u011flar. Bir kere kas\u0131l\u0131p gev\u015femeye kalp at\u0131\u015f\u0131 denir. Bir kalp at\u0131\u015f\u0131 0,75 saniyede gerçekle\u015fir.0,15 saniyede kas\u0131l\u0131r 0,40 saniyede de dinlenir. Bu çal\u0131\u015fma devirsel bir yol izler. Bu yol \u015föyle aç\u0131klanabilir. Kas\u0131lma kulakç\u0131kla ba\u015flar. Bu da sol kulakç\u0131kta bulunan sistol dü\u011fümünün uyar\u0131lmas\u0131 ile ba\u015flar. Kas\u0131lma ile ba\u015flayan bu noktada kulakç\u0131klar ile kar\u0131nc\u0131klar aras\u0131ndaki kapaklar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kan kar\u0131nc\u0131klara geçer. Bu geçi\u015f kan bas\u0131nc\u0131 sayesinde meydana gelir.Kapakç\u0131klara dolan kan antre ve küller dü\u011fümünün uyar\u0131lmas\u0131 ile Bas\u0131nç artar ve kan bu bas\u0131nç sayesinde atar toplar damara geçmeye ba\u015flar. Bu geçi\u015f tamamland\u0131ktan sonra yani kar\u0131nc\u0131ktaki Bas\u0131nc\u0131n atar damarlar\u0131ndakinden küçük oldu\u011fu zaman yar\u0131m Ay kapaklar\u0131 kapan\u0131r. Bu kapanmadan sonra kar\u0131nc\u0131klar gev\u015fer gev\u015feyen kar\u0131nc\u0131klar kulakç\u0131klardan kan dolmaya ba\u015flar ve bu olay böyle devam eder.Kalbin çal\u0131\u015fmas\u0131 ne kadarda ritmik bir çal\u0131\u015fma olsa yinede beyne ba\u011fl\u0131d\u0131r. Omurilik so\u011fan\u0131 düzenler.Kalbin çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 etkileyen faktöler aras\u0131nda CO2 konsantrasyonu vücut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131 böbrek üst bezinde salg\u0131lanan adrelanin ve tiroit bezinden salg\u0131lanan tiroksin hormonunun artmas\u0131 ile h\u0131zlan\u0131r.DamarlarAtardamar: Kan\u0131 kalpten vücuda da\u011f\u0131tan damarlard\u0131r. Temiz kan ta\u015f\u0131rlar yaln\u0131z akci\u011ferden atardamar\u0131 kirli kan ta\u015f\u0131r.3 tabakadan meydana gelmektedir. Kan\u0131n en h\u0131zl\u0131 akt\u0131\u011f\u0131 damard\u0131r.1. Lifli ba\u011f dokusu: Damar\u0131n en d\u0131\u015f\u0131nda bulunur. Damar\u0131n kan Bas\u0131nc\u0131na dayanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.2. Esnek teller: Damara esneklik hareketi verir.3. Tek katl\u0131 yass\u0131 epitel: Kaygan yap\u0131ya sahip oldu\u011fu için sürtünmeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131r.Toplardamarlar: Kan\u0131 kalbe getiren damarlard\u0131r. Akci\u011fer toplar\u0131 hariç hepsi kirli kan ta\u015f\u0131r. Damarda kan\u0131n hareketini sa\u011flayan faktöler;a. Kalp kapakç\u0131klar\u0131: Kalp bas\u0131nc\u0131 etkisi ile kalbe ç\u0131kan kan yer çekimi etkisi ile tekrar geri dönmek ister bu dönü\u015fü etkileyen kapakç\u0131klar vard\u0131r. Örnek: Ayakta fazla duran insanlarda ba\u015ftaki damarlar bozulur buna varis denir.b. Kulakç\u0131k emme kuvveti: Kulakç\u0131k kas\u0131l\u0131p kan\u0131 kar\u0131nc\u0131\u011fa bo\u015faltt\u0131\u011f\u0131 zaman gev\u015femeye ba\u015flar bu s\u0131rada kan tekrar dolar.c. Yer çekimi kuvvetiK\u0131lcal damarlar: Atar damar sonlar\u0131 ile toplardamar ba\u015flar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r. Kan ak\u0131\u015f\u0131 en yava\u015f olan damard\u0131r. Kan ile hücreler aras\u0131nda madde al\u0131\u015f veri\u015fini sa\u011flayan besin ve O2 kandan hücrelere geçer. CO2 ve art\u0131k maddeler k\u0131lcallara geçer.Kan\u0131n vücutta dola\u015f\u0131m sistemi\u0130nsanda dola\u015f\u0131m\u0131n göevi besin maddelerini dokulara, dokulardaki art\u0131klar\u0131 da kan yolu ile göevlidir.2 \u015fekilde meydana gelir;1. Küçük kan dola\u015f\u0131m\u0131: Kan\u0131n kalpten ç\u0131k\u0131p akci\u011ferde temizlendikten sonra tekrar kalbe dönmesine denir.2). Büyük kan dola\u015f\u0131m\u0131: Kalbin sol kulakç\u0131\u011f\u0131ndan Aort ile ç\u0131kan temiz kan\u0131n vücudu dola\u015f\u0131p CO2 bak\u0131m\u0131ndan zengin hale geldi\u011fi zaman; alt ve üst ana toplar damarlara kalbin sa\u011f kar\u0131nc\u0131\u011f\u0131na gelmesine denirNab\u0131z: Kalbin her kas\u0131l\u0131\u015f\u0131nda kan\u0131n aorta yapt\u0131\u011f\u0131 vuru\u015fa nab\u0131z denir. Bilek \u015fakak atardamarlar\u0131ndan nabza bak\u0131l\u0131r.Tansiyon: Kan\u0131n damarlara yapm\u0131\u015f oldu\u011fu Bas\u0131nca denir. Kalbin kas\u0131l\u0131p kan\u0131 pompalamas\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki bas\u0131nca küçük tansiyon denir. Kalbin gev\u015feme s\u0131ras\u0131ndaki kan\u0131n tekrar dönerken yapt\u0131\u011f\u0131 bas\u0131nç.KanKan plazma denen s\u0131v\u0131dan olu\u015fur. Plazmada en çok Su bulunur. Sudan ba\u015fka Albümin Sibrinojen gibi Proteinler ile aminoasit, ya\u011f, glikoz, vitamin gibi çe\u015fitli maddeler vard\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra kanda 3 çe\u015fit hücre vard\u0131r;1. Alyuvarlar (enitrosit): Plazmada en çok vard\u0131r. Çekirdeksizlerdirler bölündükleri için ço\u011falamazlar 3-4 ay ya\u015farlar kal\u0131nt\u0131lar\u0131 karaci\u011fer ve dalakta yok yok edilir. K\u0131rm\u0131z\u0131 kemik ili\u011finde üretilir. Yap\u0131s\u0131nda bulunan hemoglobin sayesinde kana k\u0131rm\u0131z\u0131 rengi verir.2. Akyuvarlar (lökosit): Renksiz çekirdekli hücrelerdir. Lenf dü\u011fümlerinde,kemik ili\u011finde ve dalakta üretilir. Vücut so\u011fumas\u0131nda göevlidir. Bakteriyofozlar\u0131 yutar ve Antikor üretir.3: Kanpulcuklar (trombositler): Kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fmas\u0131nda göev yapar. Pusetin ve antikora göe s\u0131ralan\u0131r.Kan gruplar\u0131Rh Proteini bulunduranlara Rh+ (pozitif), Rh proteini bulundurmayanlara Rh – (negatif) denir.+ (pozitif), + (pozitif) kan verir.- (negatif), – (negatif) kan verir.+ (pozitif), – (negatif) kan veremez.- (negatif), + (pozitif) kan veremez.Çünkü – (negatif)’de Rh olmad\u0131\u011f\u0131 için alyuvarlar çökertilir. Bu olay akraba evliliklerinde göülür.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dola\u015f\u0131m, kalbin kas\u0131l\u0131p gev\u015femesiyle kan\u0131n sürekli yer de\u011fi\u015ftirmesidir. Dola\u015f\u0131m sistemi ise; Canl\u0131larda çözülmü\u015f Maddelerin (oksijen, Karbondioksit, besinler ve at\u0131klar) bedenin her yan\u0131na ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan sistemdir. Dola\u015f\u0131m sistemi; kalp, atardamar, toplardamar, k\u0131lcal damar ve bunlar\u0131n içinde akan kan s\u0131v\u0131s\u0131ndan olu\u015fur. Dola\u015f\u0131m sisteminin i\u015flevi çözünmü\u015f maddelerin bir alandan öbürüne yay\u0131lma yoluyla geçmesini sa\u011flamakt\u0131r.Omurgas\u0131zlarda dola\u015f\u0131m sistemiOmurgas\u0131zlardan sünger ve sölenterlerin vücut hücreleri do\u011frudan d\u0131\u015f[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[29336,29334,29333,29328,29330,29331,29335],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15417"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15417\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}