Oksijen havadan al\u0131n\u0131p hücrelere kadar ta\u015f\u0131nmas\u0131, yanma sonucu olu\u015fan CO2a€™nin vücuttan at\u0131lmas\u0131 olay\u0131na solunum denir. Bu göevi gerçekle\u015ftiren solunum sistemleri denir. Genel anlamda solunum Canl\u0131 organizmada Gaz de\u011fi\u015fimini ifade etmek için kullan\u0131l\u0131r. Hücrelerin besinleri oksijenle yanarak enerji elde etmesi s\u0131ras\u0131nda yan ürün olarak CO2 ç\u0131kar.<\/p>\n
Hücre içi solunumKarbonhidrat, ya\u011f, gibi bile\u015fiklerin kimyasal ba\u011flar\u0131ndaki enerjisiyle ATP sentezle\u015fmesine denir.Hücre d\u0131\u015f\u0131 solunumCanl\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f ortamdan Oksijen al\u0131p d\u0131\u015f ortama Karbondioksit vermelerine yani soluk al\u0131p vermelerine denir. Hücre d\u0131\u015f\u0131 solunum hayvanlarda kan\u0131n temizlenmesini sa\u011flar.Hayvanlarda solunum sistemleriHayvanlar âleminde ya\u015fayan Canl\u0131lar\u0131n çe\u015fitli solunum \u015fekilleri vard\u0131r. Solunum yüzeyinin alan\u0131 canl\u0131lar\u0131n oksijene duydu\u011fu ihtiyaca göe de\u011fi\u015fir. Karma\u015f\u0131k yap\u0131l\u0131 canl\u0131lar\u0131n oksijene dolay\u0131s\u0131yla enerjiye daha çok ihtiyac\u0131 oldu\u011fundan solunum organlar\u0131 geni\u015f bir solunum yüzeyine sahiptir.Bütün bu solunum \u015fekillerinin hepsinin ortak göevi ta\u015f\u0131ma sistemindeki S\u0131v\u0131 ile solunum yüzeyi aras\u0131ndaki gaz al\u0131\u015f veri\u015fini sa\u011flamaktad\u0131r.O2 içeriye al\u0131nmas\u0131 ve CO2a€™nin d\u0131\u015far\u0131ya at\u0131lmas\u0131 tek hücreli Canl\u0131larda hücre yüzeyi ile çok hücreli canl\u0131larda ise özel bir solunum sistemi ile gerçekle\u015ftirilir.Tek hücreli canl\u0131larda solunum sistemiTek hücrelilerde solunum Gazlar\u0131n hücreye giri\u015f-ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 hücre yüzeyinden difüzyon ile sa\u011flan\u0131r.Tabi burada unutulmamas\u0131 gereken nokta \u015fu ki; Sudaki oksijen oran\u0131 atmosferinkinden çok daha az oldu\u011fu için hücre etraf\u0131ndaki Suyun devaml\u0131 de\u011fi\u015ftirilerek, hücre içi oksijen oran\u0131 ile hücre d\u0131\u015f\u0131 oksijen oran\u0131 fark\u0131n\u0131n sabit tutulmas\u0131 gerekir. Bu nedenle tek hücreliler sil, kamç\u0131 ve yalanc\u0131 Ayak gibi hareket, organ elleriyle devaml\u0131 bir ak\u0131nt\u0131 olu\u015fturur ve kendine taze zemini sa\u011flar.Çok hücreli canl\u0131lardan ise süngerler ve sölentelerde de özelle\u015fmi\u015f bir solunum sistemi yoktur. Bunlarda sudaki erimi\u015f Oksijeni vücut yüzeyi ile al\u0131p ayn\u0131 yol ile de CO2 Suyu terk eder.Karada ya\u015fayan hayvanlar genelde trake ve deri solunumu denizde ya\u015fayanlar ise solungaç solunumu yapar.<\/p>\n
Trake solunumuAr\u0131,çekirge gibi eklem bacakl\u0131larda bulunan solunum organ\u0131d\u0131r. Yapraklar\u0131n\u0131 dökmü\u015f bir a\u011faca benzer biçimde dallanm\u0131\u015f borulardan olu\u015fur.Trakeler hayvanlar\u0131n gö\u011füs ve karn\u0131ndaki küçük deliklerden ba\u015flayarak vücut içinde dallan\u0131r ve dallan\u0131rken de giderek incelir. Bu çok incelenmi\u015f trake uzant\u0131lar\u0131na trakeol denir. Trakelere gelen oksijen trakeoller taraf\u0131ndan hücrelere kadar götürülür. Bu s\u0131rada hücrelerde olu\u015fan CO2 trakeollere geçer. Trakelere CO2a€™yi vücut d\u0131\u015f\u0131na ç\u0131k\u0131nca hücrelerle d\u0131\u015f ortam aras\u0131nda gaz de\u011fi\u015fimi sa\u011flanm\u0131\u015f olur.Böceklerde göülen bu solunum \u015feklinde ta\u015f\u0131ma s\u0131v\u0131s\u0131nda CO2 ve O2 yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla alyuvarlar\u0131 ve hemoglobin gibi pigmentler yoktur. Doku hücrelerine O2a€™yi en h\u0131zl\u0131 ta\u015f\u0131yan sistem trake borular\u0131ndan olu\u015fan bu sistemdir.<\/p>\n
Solungaç solunumuBal\u0131k ve Su kurba\u011falarla Suda ya\u015fayan pek çok omurgas\u0131z Canl\u0131n\u0131n solunum organ\u0131d\u0131r.Gaz al\u0131\u015fveri\u015fi için çok geni\u015f solunum yüzeyi sa\u011flarlar. Her solungaç, solungaç yaylar\u0131 ile epitelde öülmü\u015f solungaç yapraklar\u0131ndan olu\u015fmu\u015ftur. Solungaç yapraklar\u0131 çok say\u0131da k\u0131lcal damarlara sahiptir.Sürekli olarak a\u011f\u0131zdan al\u0131nan su geni\u015f yüzeyli solungaçlar\u0131n üzerinden geçerken k\u0131lcal damarlar\u0131na O2 girer ve damardan suya CO2 ise artarak solungaç kapaklar\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131r. Solungaçlar bal\u0131klarda solungaç kapa\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131nda bulunur. Bu tür solungaçlara iç solungaç denir. Su kurba\u011falar\u0131nda ise vücut d\u0131\u015f\u0131na uzanm\u0131\u015f \u015fekilde bulunur buna d\u0131\u015f solunum denir.Akci\u011fer solunumuKarada ya\u015fayan omurgal\u0131larda sonradan karadan suya geçmi\u015f omurgal\u0131lar\u0131n solunum organ\u0131d\u0131r.\u0130nsan akci\u011ferlerin yan\u0131nda derisi ile de solunum yapar. \u0130nsanlar gerekli Oksijenin 1\/7a€™sini derileri ile al\u0131r.Derinin temiz tutulmas\u0131 bu sebepten dolay\u0131 önemlidir. Memeli hayvanlar\u0131n akci\u011ferlerinde geni\u015flemeyi sa\u011flayan alvedler vard\u0131r. Alvedlerin çeperleri ince,nemli ve k\u0131lcal damarlarla çevrilidir. Gaz al\u0131\u015fveri\u015fi k\u0131lcal damarlardaki kanla alvedlerde bulunan Hava aras\u0131nda difüzyon ile olur.Bitkilerde solunumBitkiler, hücre d\u0131\u015f\u0131 solunumu gözenek ve kavukçuklarla yapar. Gözenekler yapraklar da kovucuklar ise çok y\u0131ll\u0131k (çam, sö\u011füt, ard\u0131ç)gibi Bitkilerin gövdelerinde bulunur. Kovucuklar gövdenin gaz al\u0131\u015fveri\u015fini gerçekle\u015ftirmesi yan\u0131nda terleme yapmas\u0131n\u0131 da sa\u011flar.<\/p>\n
\u0130nsanda solunum sistemi\u0130nsanda solunum sistemi organlar\u0131: burun, yutak, g\u0131rtlak,soluk borusu ve akci\u011ferdir. Bunlar\u0131n yan\u0131nda vücudumuzu öten deri yapt\u0131\u011f\u0131 gaz al\u0131\u015fveri\u015fi nedeniyle bir çe\u015fit solunum organ\u0131 olarak göev yapar. Ancak ihtiyac\u0131n ancak %1a€™ni kar\u015f\u0131layabilir.1. Burun: Solunum yollar\u0131 burun ile ba\u015flar. Burunun iç yüzeyi epitel dokudan salg\u0131lanan mukosla (sümük) kapl\u0131d\u0131r. Mukos al\u0131nan Havay\u0131 nemlendirir. Burun bo\u015flu\u011funda girintiler, ç\u0131k\u0131nt\u0131lar ve k\u0131llar bulunur. Bunlar burna giren havay\u0131 filtre eder. Burunda bulunan k\u0131lcal damarlar sayesinde akci\u011fere giden hava bir miktar \u0131s\u0131t\u0131l\u0131r. Bu k\u0131lcal damarlar çok geni\u015fledi\u011fi ve çok mukos salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 zaman burun t\u0131kan\u0131r. Bu durum so\u011fuk alg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtisidir.2. Yutak: Burun ve a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun birle\u015fti\u011fi yere yutak denir. Yutak soluk borusu, yemek borusu ve orta kulakla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bu nedenle hem solunum hem de sindirim sistemi organ\u0131d\u0131r. Yutakta küçük dil ve bademcik bulunur. Al\u0131nan besinlerin yutulmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda g\u0131rtlak yukar\u0131 do\u011fru kalkt\u0131\u011f\u0131 zaman küçük dil geriye do\u011fru yatarak soluk borusunu kapat\u0131r. Bu anda solunum durur. Bu hareket sonucunda besinlerin soluk borusuna kaçmas\u0131 engellenir. Bademciklerin göevi ise vücuda giren mikroplara kar\u015f\u0131 koymakt\u0131r. Yutakta mikroplar\u0131n iltihap olu\u015fturmas\u0131 faranjite sebep olur.3. G\u0131rtlak: Yutaktan sonra gelir ve soluk borusunun ba\u015flang\u0131c\u0131 say\u0131l\u0131r. K\u0131k\u0131rdaktan yap\u0131lm\u0131\u015f olup, yutaktan gelen havay\u0131 soluk borusuna iletir. Bo\u011fumlanarak ses tellerine yuva olu\u015fturur ve biti\u015fi\u011findeki soluk borusunu korur. G\u0131rtla\u011f\u0131n iltihaplanmas\u0131yla larenjit hastal\u0131\u011f\u0131 olu\u015fur.4. Soluk borusu: G\u0131rtlak ile akci\u011feri birbirine ba\u011flar. Bron\u015f ad\u0131 verilen iki kola ayr\u0131larak ci\u011ferle girer. \u0130ç yüzeyi silili epitel dokuyla kapl\u0131d\u0131r. Epitel dokudaki goblen hücreleri mukos salg\u0131lar. Mukos hem solunum yüzeyinin nemli kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar hem de solunumla giren yabanc\u0131 Maddeleri tutar. Soluk borusu a€œCa€\u009d harfi halindeki g\u0131rtlak bile\u015fiklerinden meydana gelir. Bu k\u0131k\u0131rdak birimleri soluk borusunu gergin tutarak kapanmay\u0131 engeller. Soluk borusunun yemek borusuyla biti\u015fti\u011fi yer k\u0131k\u0131rdak olmay\u0131p düz kof tabakas\u0131 vard\u0131r. Soluk borusu 10-12 cm uzunlu\u011funda ve 2-2,5 cm enindeki soluk borusunu bron\u015flardan fark\u0131 k\u0131k\u0131rdak halkalar\u0131n daha küçük ve tam halka olu\u015fudur. Bron\u015fçuklar\u0131 her biri akci\u011fer içinde bron\u015fçuk denilen ince erk borular\u0131na ayr\u0131l\u0131r. Bron\u015flar\u0131n iltihaplanmas\u0131yla bron\u015fit hastal\u0131\u011f\u0131 olu\u015fur.5 Akci\u011fer: Gö\u011füs bo\u015flu\u011funda diyafram\u0131n üstünde bulunur. Esnek yap\u0131l\u0131 ve pembe renklidir. Sa\u011f ve sol akci\u011fer olmak üzere iki tanedir. Sa\u011f akci\u011fer üç bölmeli sol akci\u011fer ise iki bölmelidir. Soldaki akci\u011ferin küçük olmas\u0131n\u0131n nedeni kalbin buraya yak\u0131n olu\u015fudur. Akci\u011fer iki katl\u0131 pleuro denen zarla çevrilmi\u015ftir.Bron\u015flar akci\u011ferlere girdikten sonra bron\u015fçuklara ayr\u0131larak üzüm salk\u0131m\u0131 gibi göünen hava peteklerine kadar uzan\u0131r. Bu hava petekleri çok ince çeperli Alveol denen küçük keseciklerden olu\u015fur. Alveoller k\u0131lcal damarlar bak\u0131m\u0131ndan da zengindir. Alveol hücrelerinin salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 lipoproteinler alveolde çok ince bir tabaka olu\u015fturur. Bu lipoproteinler alveolin yüzey gerilimini dü\u015fürüp soyun korunmas\u0131n\u0131, Havan\u0131n d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131n\u0131 ve daha az kas gücünün kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.Solunum demetiBeyindeki solunum merkezi omurilik so\u011fan\u0131 taraf\u0131ndan gerçekle\u015fir.1. Soluk Alma: Gö\u011füs bo\u015flu\u011fu hoemini geni\u015flemesi havan\u0131n içeri çekilmesine neden olur. Buda iki yolla sa\u011flan\u0131r.* Kaburga kaslar\u0131n\u0131n kas\u0131lmas\u0131 ile kaburga kemiklerinin yukar\u0131 do\u011fru yükselmesi.* Diyafram kas\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru kas\u0131larak aç\u0131lmas\u0131.Akci\u011ferdeki Bas\u0131nç d\u0131\u015f hava Bas\u0131nc\u0131n\u0131n alt\u0131na dü\u015fürüldü\u011fünde d\u0131\u015far\u0131daki hava alveollere dolar.2. Soluk verme: Gö\u011füs bo\u015flu\u011funun küçülmesi içindeki hava bas\u0131nc\u0131n\u0131n artmas\u0131na neden olur. Bu da kaburga kas\u0131n\u0131n aç\u0131lmas\u0131, diyafram kas\u0131n\u0131n kas\u0131larak yükselmesi ile gerçekle\u015fir. Bu durumda gö\u011füs bo\u015flu\u011fu Hacmi küçülür. D\u0131\u015f hava bas\u0131nc\u0131ndan yüksek oldu\u011fu için hava d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Oksijen havadan al\u0131n\u0131p hücrelere kadar ta\u015f\u0131nmas\u0131, yanma sonucu olu\u015fan CO2a€™nin vücuttan at\u0131lmas\u0131 olay\u0131na solunum denir. Bu göevi gerçekle\u015ftiren solunum sistemleri denir. Genel anlamda solunum Canl\u0131 organizmada Gaz de\u011fi\u015fimini ifade etmek için kullan\u0131l\u0131r. Hücrelerin besinleri oksijenle yanarak enerji elde etmesi s\u0131ras\u0131nda yan ürün olarak CO2 ç\u0131kar. Hücre içi solunumKarbonhidrat, ya\u011f, gibi bile\u015fiklerin kimyasal ba\u011flar\u0131ndaki enerjisiyle ATP sentezle\u015fmesine denir.Hücre d\u0131\u015f\u0131 solunumCanl\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[29329,29332],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15418"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15418"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15418\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15418"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15418"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15418"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}