Tüm dünyada en çok rastlanan Kanser türü olan Akci\u011fer Kanserinin ba\u015fl\u0131ca iki nedeninden biri sigara di\u011feri ise Radon oldu\u011fu bilinmektedir.<\/p>\n
ABD’de y\u0131lda 15.000-22.000 ki\u015finin radona maruz kald\u0131klar\u0131 için akci\u011fer kanserine yakalan\u0131p öldükleri hesaplanmaktad\u0131r. Bu akci\u011fer kanserlerine ba\u011fl\u0131 tüm ölümlerin %12’sini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
Radon, kayalardaki ve topraktaki uranyumun normal olarak harap olmas\u0131 ile ortaya ç\u0131kan radyoaktif bir gazd\u0131r. Radon kayna\u011f\u0131 kayaçlar Türkiye’de yayg\u0131n ve fazla miktarda bulunmaktad\u0131r. Özellikle de, Uluda\u011f, Marmara Adas\u0131, Bat\u0131 Anadolu’nun büyük bölümü ve \u0130stanbul’un granitler üzerinde yer ald\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n
Depremler s\u0131ras\u0131nda yer kabu\u011funda meydana gelecek k\u0131r\u0131lma ve çatlamalar ile binalara radon s\u0131zmas\u0131 kolayla\u015f\u0131r ve insanlar daha fazla radona maruz kalabilirler. Türkiye gibi deprem ku\u015fa\u011f\u0131nda bulunan ülkelerde evlerde, okullarda ve i\u015fyerlerindeki radon miktarlar\u0131n\u0131n düzenli olarak ölçülmesi ve yüksek de\u011ferler saptanan evlerde radonun azalt\u0131labilmesi için önlemler al\u0131nmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Radon evlerimize nas\u0131l girer?Radon,temeldeki, zemindeki, duvarlardaki yar\u0131k ve çatlaklardan geçerek bina havas\u0131na kar\u0131\u015f\u0131r. \u0130n\u015faat malzemelerinden (granit, portland çimento) ya da radon içeren yeralt\u0131 sular\u0131ndan da solunan havaya kar\u0131\u015fabilir. Uranyumdan zengin Topraklar üzerine yap\u0131lm\u0131\u015f evlerde daha yüksek miktarda radon bulunur. topra\u011fa yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131, bodrum katlar\u0131n ya da ilk katlar\u0131n havas\u0131nda, üst katlara göre daha fazla radon vard\u0131r. Maden ocaklar\u0131 gibi havalanmas\u0131 iyi olmayan yerlerin havas\u0131nda da çok yüksek miktarlarda radon Gaz\u0131 bulunabilir.<\/p>\n
D\u0131\u015f Atmosfer havas\u0131nda çok dü\u015fük miktarda radon gaz\u0131 vard\u0131r, fakat bunun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z için hiç bir tehlikesi yoktur.<\/p>\n
Radon nas\u0131l kanser yapar?Radonun akci\u011fer kanserine neden oldu\u011fu, havas\u0131nda yüksek miktarlarda radon bulunan maden oca\u011f\u0131 çal\u0131\u015fanlar\u0131nda çok say\u0131da akci\u011fer kanserine rastlanmas\u0131yla anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daha sonra yap\u0131lan deneysel ara\u015ft\u0131rmalarda, radona maruz b\u0131rak\u0131lan kemirgenlerde de akci\u011fer kanseri geli\u015fti\u011fi kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Radon h\u0131zla çok küçük radyoaktif taneciklere ayr\u0131l\u0131r. Solunum yoluyla al\u0131nan bu tanecikler bron\u015flar\u0131n yüzeyini dö\u015feyen hücreleri hasara u\u011frat\u0131rlar. Uzun süreli radon gaz\u0131 solumak sonuçta kansere neden olur.<\/p>\n
Dünyan\u0131n bir çok ülkesinde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, akci\u011fer kanseri saptanan hastalar\u0131n evlerinde, akci\u011fer kanserli olmayan evlere göre yüksek düzeylerde radon gaz\u0131 bulundu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Sigara içenlerin yüksek radona maruz kalmalar\u0131 durumunda akci\u011fer kanseri riski daha da yükselmektedir.<\/p>\n
Evde tehlikeli seviyelerde radon oldu\u011fu nas\u0131l anla\u015f\u0131l\u0131r?Bunun tek yolu, evlerdeki radon miktarlar\u0131n\u0131n ölçülmesidir, çünkü radon renksiz, kokusuz ve tats\u0131z bir gazd\u0131r.<\/p>\n
Evlerdeki radon miktar\u0131, binan\u0131n bulundu\u011fu arazinin ve çevresindeki topra\u011f\u0131n uranyum içeri\u011fine ve radonun binaya girmesindeki kolayl\u0131klara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Birbirine kom\u015fu iki evin radon miktarlar\u0131 çok farkl\u0131 olabilir, bu nedenle bir evde ölçülen de\u011fer kom\u015fu ev için geçerli de\u011fildir. Ayr\u0131ca, ya\u011f\u0131\u015f, barometrik Bas\u0131nç ve di\u011fer etkenler radon düzeylerinde ayl\u0131k hatta günlük farkl\u0131l\u0131klara neden olabilirler. Bundan dolay\u0131, radonun hem k\u0131sa ve hem de uzun vadeli ölçülmesini sa\u011flayan farkl\u0131 testler geli\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n
K\u0131sa süreli dedektörler, aletin özelli\u011fine göre 2-90 günlük radon düzeylerini ölçerler. Uzun vadeli testler ise 90 Günden fazla sürenin ortalama konsantrasyonlar\u0131n\u0131n saptanmas\u0131n\u0131 sa\u011flarlar. Her iki testin de uygulanmas\u0131 kolayd\u0131r ve pahal\u0131 da de\u011fillerdir.<\/p>\n
Radona maruz kalma riski, uzun vadeli ve ortalama konsantrasyonlar\u0131 gösteren testler ile daha iyi de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n
Tehlikeli radon düzeyleri nedir?ABD’deki EPA kurumu (Çevre Koruma Ajans\u0131), evlerde y\u0131ll\u0131k ortalama olarak Litrede 4 pikoküri üzerindeki radon de\u011ferlerini yüksek kabul etmektedir. ABD’de her 15 evden birinde bu de\u011ferlerde veya bunlar\u0131n üzerinde radon bulundu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Bu kurumun ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na göre, evlerdeki radon düzeylerinin 4pCi\/l’nin alt\u0131na dü\u015fürülmesiyle, akci\u011fer kanserine ba\u011fl\u0131 ölümlerde %4′e varan azalma olacakt\u0131r.<\/p>\n
Radona kar\u015f\u0131 önlemler<\/p>\n
Binalar\u0131n topraktan çok iyi izole edilmesi gerekir.Binalar\u0131n temel bo\u015fluklar\u0131 ve kapal\u0131 alanlar\u0131n\u0131n iyi havalanmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.Binaya yeralt\u0131 sular\u0131 giriyorsa, bu Sular kullan\u0131lmadan önce havuzlarda bekletilerek radonun uzakla\u015fmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.Evlerdeki radon düzeylerini azaltman\u0131n maliyeti, evin büyüklü\u011füne, mimarisine ve uygulanacak olan yönteme göre de\u011fi\u015fmekle birlikte, 800-2.500 ve ortalama olarak 1200 Dolar’d\u0131r.<\/p>\n
Prof. Dr. Ahmet Rasim KüçükustaCerrahpa\u015fa T\u0131p FakültesiGö\u011füs Hastal\u0131klar\u0131 Bölümü Ö\u011fretim Üyesi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tüm dünyada en çok rastlanan Kanser türü olan Akci\u011fer Kanserinin ba\u015fl\u0131ca iki nedeninden biri sigara di\u011feri ise Radon oldu\u011fu bilinmektedir. ABD’de y\u0131lda 15.000-22.000 ki\u015finin radona maruz kald\u0131klar\u0131 için akci\u011fer kanserine yakalan\u0131p öldükleri hesaplanmaktad\u0131r. Bu akci\u011fer kanserlerine ba\u011fl\u0131 tüm ölümlerin %12’sini olu\u015fturmaktad\u0131r. Radon, kayalardaki ve topraktaki uranyumun normal olarak harap olmas\u0131 ile ortaya ç\u0131kan radyoaktif bir gazd\u0131r. Radon kayna\u011f\u0131 kayaçlar Türkiye’de[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[29394],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15438"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15438"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15438\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15438"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15438"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15438"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}