KEMOTERAP\u0130 NED\u0130R; AMA\u00c7LARI NELERD\u0130R?
\nKemoterapi (KT) basit\u00e7e kanserin ila\u00e7larla tedavisi demektir. KT\u2019de kullan\u0131lan ila\u00e7lar Kanser h\u00fccrelerinin b\u00fcy\u00fcmesini ve \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek onlar\u0131 hasara u\u011frat\u0131rlar. Genelde bu tip ila\u00e7lar birlikte kullan\u0131ld\u0131klar\u0131nda etkileri daha fazla oldu\u011fundan KT k\u00fcrleri birden fazla ila\u00e7 i\u00e7erir. <\/p>\n
Kanserin tipine ve evresine g\u00f6re KT kanseri tedavi etmek; yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nlemek; b\u00fcy\u00fcmesini yava\u015flatmak; v\u00fccudun di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f kanser h\u00fccrelerini \u00f6ld\u00fcrmek ve kanserin baz\u0131 belirtilerini iyile\u015ftirmek amac\u0131yla uygulan\u0131r. <\/p>\n
Baz\u0131 durumlarda KT tek tedavi se\u00e7ene\u011fidir, ancak genelde cerrahi ve\/veya radyoterapiye ek olarak kullan\u0131l\u0131r. <\/p>\n
HANG\u0130 \u0130LA\u00c7LARI ALACA\u011eIM?
\nKanserin tipine, yerle\u015fim yerine, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne, normal v\u00fccut fonksiyonlar\u0131n\u0131z\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fine ve sizin genel durumunuza g\u00f6re hangi ila\u00e7lar\u0131n size daha yararl\u0131 olaca\u011f\u0131na doktorunuz karar verir. <\/p>\n
KEMOTERAP\u0130Y\u0130 NEREDE ALACA\u011eIM?
\nKT’yi nerede alaca\u011f\u0131n\u0131z kullan\u0131lan ila\u00e7lara ve doktorunuzun se\u00e7imine ba\u011fl\u0131d\u0131r.Ancak g\u00f6zlem alt\u0131nda olman\u0131z gerekti\u011finden hastanede alman\u0131z tavsiye edilir. <\/p>\n
KEMOTERAP\u0130Y\u0130 NE KADAR SIKLIKLA VE NE KADAR S\u00dcREYLE ALACA\u011eIM?
\nKT k\u00fcrlerinin s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcresi kanserin tipine, tedavinin amac\u0131na, kullan\u0131lan ila\u00e7lara ve v\u00fccudunuzun verdi\u011fi cevaba g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Genelde KT v\u00fccudunuzun kendini yenilemesi ve kuvvet kazanmas\u0131 i\u00e7in belli dinlenme aral\u0131klar\u0131yla verilir. Doktorunuz KT’nin ne kadar devam edece\u011fini size s\u00f6yleyecektir. <\/p>\n
KEMOTERAP\u0130 NASIL UYGULANIR?
\nKanser tipine ve kullan\u0131lan ila\u00e7lara g\u00f6re KT genel olarak \u015fu \u00fc\u00e7 yoldan biriyle verilebilir:
\nDamar i\u00e7ine
\nA\u011f\u0131z yoluyla
\nKas i\u00e7ine, cilt alt\u0131na veya do\u011frudan ciltteki kanserli alan\u0131n i\u00e7ine enjekte edilerek <\/p>\n
KEMOTERAP\u0130 ACITIR MI?
\nKT ila\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u011f\u0131z, cilt veya enjeksiyon yoluyla alman\u0131n bu yollarla al\u0131nan di\u011fer ila\u00e7lardan fark\u0131 yoktur. Baz\u0131 ki\u015filer i\u011fnenin girdi\u011fi yerde so\u011fukluk hissederler. E\u011fer enjeksiyon s\u0131ras\u0131nda a\u011fr\u0131, yanma veya rahats\u0131zl\u0131k hissederseniz mutlaka doktorunuza veya hem\u015fireye bildirin. <\/p>\n
Kemoterapi UYGULANIRKEN BA\u015eKA \u0130LA\u00c7LAR ALAB\u0130L\u0130R M\u0130Y\u0130M?
\nBaz\u0131 ila\u00e7lar Kematerapi’nin etkilerini azaltabilir. Bu nedenle KT’ye ba\u015flamadan \u00f6nce kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z ila\u00e7lar\u0131n listesini doktorunuza g\u00f6stermelisiniz. Listede ilac\u0131n ad\u0131, ne kadar s\u0131kl\u0131kla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, ne ama\u00e7la al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve dozu mutlaka belirtilmelidir. Doktorunuz size bu ila\u00e7lar\u0131 kesip kesmeyece\u011finizi s\u00f6yleyecektir. KT’niz ba\u015flad\u0131ktan sonra da alaca\u011f\u0131n\u0131z her t\u00fcrl\u00fc ila\u00e7 i\u00e7in doktorunuza dan\u0131\u015f\u0131n\u0131z. <\/p>\n
KT SIRASINDA \u00c7ALI\u015eAB\u0130LECEK M\u0130Y\u0130M?
\nHastalar\u0131n \u00e7o\u011fu KT ald\u0131klar\u0131 s\u0131rada da \u00e7al\u0131\u015fabilmektedir. Tedavilerinizi g\u00fcn\u00fcn ge\u00e7 saatlerinde veya hafta sonundan hemen \u00f6nce almak i\u015finize daha az engel olacakt\u0131r. E\u011fer KT sizi \u00e7ok bitkin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyorsa \u00e7al\u0131\u015fman\u0131za bir s\u00fcre ara vermeniz yerinde olacakt\u0131r. <\/p>\n
KEMOTERAP\u0130N\u0130N ETK\u0130L\u0130 OLUP OLMADI\u011eINI NASIL ANLAYACA\u011eIM?
\nKT’nizin etkili olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in belli aral\u0131klarla fizik muayene, kan testleri, r\u00f6ntgenler, tomografi veya sintigrafiler yap\u0131lacakt\u0131r. Bu testler ve incelemeler KT’nin etkinli\u011fi hakk\u0131nda \u00e7ok bilgi verirken yan etkiler (\u00f6rne\u011fin bulant\u0131, kusma, sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi) \u00e7ok az fikir verir. Baz\u0131 ki\u015filer yan etki ne kadar \u00e7ok g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse etkinli\u011fin de o kadar fazla olaca\u011f\u0131n\u0131 zannederler; bu yanl\u0131\u015f bir kan\u0131d\u0131r. Yan etkiler ki\u015fiden ki\u015fiye, ila\u00e7tan ilaca de\u011fi\u015fir. <\/p>\n
KEMOTERAP\u0130N\u0130N YAN ETK\u0130LER\u0130 OLACAK MI?
\nKT ba\u015flamadan \u00f6nce bir\u00e7ok ki\u015fi yan etkilerin g\u00f6r\u00fcl\u00fcp g\u00f6r\u00fclmeyece\u011fini, yan etkiler g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse neler yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 merak eder. Kanser h\u00fccreleri \u00e7ok h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcy\u00fcp \u00e7o\u011fald\u0131klar\u0131 i\u00e7in KT ila\u00e7lar\u0131 h\u0131zl\u0131 \u00e7o\u011falan h\u00fccreleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcrler. Ancak v\u00fccudumuzda baz\u0131 normal ve Sa\u011fl\u0131kl\u0131 h\u00fccreler de h\u0131zl\u0131 \u00e7o\u011fald\u0131klar\u0131ndan ila\u00e7lar bunlara da etki eder. B\u00f6ylelikle yan etkiler ortaya \u00e7\u0131kar. <\/p>\n
Baz\u0131 ki\u015filerde bu yan etkilerin yaln\u0131zca birka\u00e7 tanesi g\u00f6r\u00fclebilir ve \u015fiddeti ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fir. Belli bir yan etkinin sizde g\u00f6r\u00fclmesi ve \u015fiddeti verilen KT’nin cinsine ve v\u00fccudunuzun KT’ye verdi\u011fi reaksiyona ba\u011fl\u0131d\u0131r. KT’nin en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen yan etkileri bulant\u0131-kusma, sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi ve halsizliktir. Di\u011fer yan etkiler kan h\u00fccrelerindeki de\u011fi\u015fiklikler sonucu ortaya \u00e7\u0131kan kanamalar, enfeksiyon ve kans\u0131zl\u0131kt\u0131r. <\/p>\n
YAN ETK\u0130LER NE KADAR S\u00dcRER?
\nKT bitti\u011finde normal h\u00fccreler k\u0131sa s\u00fcrede iyile\u015fir ve yan etkiler kaybolur. Yan etkilerin ge\u00e7mesi ve eski enerjinin kazan\u0131lmas\u0131 da ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015fir. Kendinizi ne zaman iyi hissedece\u011finiz genel sa\u011fl\u0131k durumunuza ve ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z ila\u00e7lara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ancak yan etkilerden baz\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fczelmesi aylar hatta y\u0131llar al\u0131r bazen de hayat boyu s\u00fcrer. KT kalp, akci\u011ferler, b\u00f6brekler ve \u00fcreme organlar\u0131nda kal\u0131c\u0131 hasara yol a\u00e7abilir. Baz\u0131 ila\u00e7lar ikinci tip kanser gibi y\u0131llar sonra ortaya \u00e7\u0131kabilecek gecikmi\u015f yan etkilere yol a\u00e7ar. Ancak KT g\u00f6ren hastalar\u0131n \u00e7o\u011funda uzun s\u00fcreli problemlerin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek \u00f6nemlidir. Ayr\u0131ca KT’nin ciddi yan etkilerini \u00f6nleyecek birtak\u0131m \u00f6nlemler de geli\u015ftirilmektedir. <\/p>\n
BULANTI – KUSMA
\nKT hem mideyi hem de beyindeki kusma merkezini etkileyerek bulant\u0131 ve kusmaya yol a\u00e7abilir. Bu etki ki\u015fiden ki\u015fiye ve ila\u00e7tan ilaca de\u011fi\u015fir. <\/p>\n
Bulant\u0131-kusma hemen her zaman kontrol edilebilir, en az\u0131ndan azalt\u0131labilir. E\u011fer bulant\u0131-kusman\u0131z varsa doktorunuz size bunu \u00f6nleyecek ila\u00e7lar\u0131 verecektir. Ayr\u0131ca a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nerilerin de faydas\u0131 olur: <\/p>\n
Bir \u00f6\u011f\u00fcnde \u00e7ok fazla yemeyin, \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck \u00f6\u011f\u00fcn yerine G\u00fcn boyunca az ve s\u0131k yiyin. <\/p>\n
Yava\u015f yiyip i\u00e7in, lokmalar\u0131n\u0131z\u0131 iyi \u00e7i\u011fneyin. <\/p>\n
S\u0131v\u0131lar\u0131 yemekle birlikte de\u011fil yemeklerden en az bir Saat \u00f6nce veya yemekten sonra al\u0131n. <\/p>\n
Tatl\u0131, k\u0131zartma ve ya\u011fl\u0131 yiyeceklerden uzak durun. <\/p>\n
Kokudan etkilenmek istemiyorsan\u0131z so\u011fuk veya oda \u0131s\u0131s\u0131ndaki yiyecekleri tercih edin. <\/p>\n
E\u011fer bulant\u0131 sabahlar\u0131 oluyorsa yataktan kalkmadan \u00f6nce tost, kraker, k\u0131zarm\u0131\u015f Ekmek gibi kuru yiyecekler yiyin (ancak a\u011f\u0131z ve bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131ndan, t\u00fck\u00fcr\u00fck azl\u0131\u011f\u0131ndan yak\u0131n\u0131yorsan\u0131z bunu denemeyin). <\/p>\n
Elma veya \u00fcz\u00fcm Suyu gibi so\u011fuk, tortusuz, tatland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f meyve sular\u0131 i\u00e7ebilirsiniz, gazl\u0131 i\u00e7eceklerden (soda, gazoz, kola) ka\u00e7\u0131n\u0131n. <\/p>\n
Buz k\u00fcpleri, nane \u015fekeri, hafif ek\u015fi \u015fekerleri emebilirsiniz (bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131 varsa ek\u015fi tercih etmeyin). <\/p>\n
Sizi rahats\u0131z eden yemek, sigara veya parf\u00fcm kokular\u0131ndan uzak durun. <\/p>\n
Yemekten sonra Sandalyede oturup dinlenin, ancak yatmay\u0131n. <\/p>\n
Bulant\u0131 oldu\u011funda yava\u015f ve derin soluk al\u0131p verin. <\/p>\n
Arkada\u015flar\u0131n\u0131zla, ailenizle birlikte olarak, m\u00fczik dinleyip Televizyon seyrederek dikkatinizi ba\u015fka y\u00f6ne \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. <\/p>\n
Bulant\u0131 KT s\u0131ras\u0131nda oluyorsa tedaviden birka\u00e7 saat \u00f6nce bir \u015fey yemeyin. <\/p>\n
SA\u00c7 D\u00d6K\u00dcLMES\u0130
\nKT’nin s\u0131k g\u00f6r\u00fclen yan etkilerindendir ancak her zaman olmaz. Ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z ila\u00e7lara g\u00f6re doktorunuz size sa\u00e7\u0131n\u0131z\u0131n d\u00f6k\u00fcl\u00fcp d\u00f6k\u00fclmeyece\u011fini s\u00f6yleyecektir. Sa\u00e7lar seyrekle\u015febilir ya da tamamen d\u00f6k\u00fclebilir. Tedavi bitti\u011finde, hatta baz\u0131 ki\u015filerde tedavi s\u0131ras\u0131nda yeni sa\u00e7lar \u00e7\u0131kar. Baz\u0131 ki\u015filerde de sa\u00e7\u0131n rengi ve yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fir. <\/p>\n
Sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi v\u00fccudun di\u011fer yerlerinde de g\u00f6r\u00fclebilir. Y\u00fczde, kol ve bacaklardaki, koltukalt\u0131 ve pubisteki k\u0131llar d\u00f6k\u00fclebilir. Sa\u00e7 d\u00f6k\u00fclmesi birka\u00e7 tedavi sonra ba\u015flar, yava\u015f yava\u015f ya da tutamlar halinde d\u00f6k\u00fcl\u00fcr, kalan sa\u00e7lar donuk ve kuru bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm al\u0131r. KT s\u0131ras\u0131nda: <\/p>\n
Hafif \u015fampuanlar (bebe \u015fampuan\u0131) kullan\u0131n.
\nYumu\u015fak sa\u00e7 f\u0131r\u00e7alar\u0131 kullan\u0131n.
\nSa\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck \u0131s\u0131da kurutun.
\nSa\u00e7\u0131n\u0131z\u0131 boyatmay\u0131n, perma yapt\u0131rmay\u0131n.
\nSa\u00e7\u0131n\u0131z\u0131 k\u0131sa kestirin.
\nBa\u015f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcne\u015ften koruyun. <\/p>\n
HALS\u0130ZL\u0130K \/ ANEM\u0130
\nKT kemik ili\u011finin k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccreleri yap\u0131m\u0131n\u0131 azalt\u0131r. Oksijen ta\u015f\u0131yan bu k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinin azalmas\u0131yla dokular yeterli oksijen alamaz ve yeterli \u00e7al\u0131\u015famaz. Bu duruma Kans\u0131zl\u0131k veya Anemi denir. Anemi oldu\u011funda kendinizi halsiz ve yorgun hissedersiniz. Ayr\u0131ca anemiye ba\u011fl\u0131 ba\u015f d\u00f6nmesi, \u00fc\u015f\u00fcme, nefes darl\u0131\u011f\u0131 olabilir. Bunlar\u0131 mutlaka doktorunuza bildirin. <\/p>\n
Tedavi s\u0131ras\u0131nda s\u0131k s\u0131k kan kontrolleri yap\u0131lacakt\u0131r. Bazen kan verilmesi gerekebilir. Anemi olduysa a\u015fa\u011f\u0131dakilere dikkat etmeniz gereklidir: <\/p>\n
Hastal\u0131kl\u0131 ki\u015filerden (grip, k\u0131zam\u0131k, Su \u00e7i\u00e7e\u011fi, vs) ve kalabal\u0131k ortamlardan uzak durun. <\/p>\n
Yak\u0131n zamanda a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f \u00e7ocuklardan (\u00e7ocuk felci, k\u0131zam\u0131k, k\u0131zam\u0131k\u00e7\u0131k, kabakulak) uzak durun. <\/p>\n
T\u0131rnak etraf\u0131ndaki deriyi kesmeyin, koparmay\u0131n. <\/p>\n
Makas, i\u011fne, b\u0131\u00e7ak kullan\u0131rken dikkatli olun. <\/p>\n
Di\u015f etlerinizi tahri\u015f etmeyecek yumu\u015fak di\u015f f\u0131r\u00e7alar\u0131 kullan\u0131n. <\/p>\n
Cildinizde tahri\u015f ve kesikleri \u00f6nlemek i\u00e7in jilet yerine elektrikli t\u0131ra\u015f makinesi kullan\u0131n. <\/p>\n
Sivilceleri s\u0131kmay\u0131n ve ka\u015f\u0131may\u0131n. <\/p>\n
Her g\u00fcn \u0131l\u0131k du\u015f al\u0131n. V\u00fccudunuzu nazik\u00e7e kurulay\u0131n, ovu\u015fturmay\u0131n, keselemeyin. <\/p>\n
Cildiniz kurumu\u015f ve \u00e7atlam\u0131\u015fsa losyon kullan\u0131n. <\/p>\n
V\u00fccudunuzun herhangi bir yerinde kesik veya s\u0131yr\u0131k olursa \u0131l\u0131k Su, sabun ve bir antiseptikle temizleyin. <\/p>\n
Temizlikte ve bah\u00e7e i\u015flerinde eldiven kullan\u0131n. <\/p>\n
Doktorunuzdan izinsiz a\u015f\u0131 olmay\u0131n. <\/p>\n
Bazen a\u015f\u0131r\u0131 dikkatli olsan\u0131z da enfeksiyonlara yakalanabilirsiniz. Enfeksiyonun belirtilerine kar\u015f\u0131 dikkatli olmal\u0131s\u0131n\u0131z; 37o C \u00fczerinde ate\u015f, \u00fc\u015f\u00fcme, titreme, terleme, ishal (KT’nin yan etkisi de olabilir), idrar yaparken yanma, \u015fiddetli \u00f6ks\u00fcr\u00fck, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, vajinal ak\u0131nt\u0131, ka\u015f\u0131nt\u0131, yara etraf\u0131nda veya intraven\u00f6z kateter giri\u015f yeri etraf\u0131nda k\u0131zar\u0131kl\u0131k, \u015fi\u015flik, hassasiyet gibi yak\u0131nmalar\u0131n\u0131zda mutlaka doktorunuza ba\u015fvurun. Ate\u015finiz varsa doktorunuzla konu\u015fmadan ate\u015finizi d\u00fc\u015f\u00fcrecek ila\u00e7 almay\u0131n. <\/p>\n
PIHTILA\u015eMA PROBLEMLER\u0130
\nKanser ila\u00e7lar\u0131 kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fmas\u0131nda rol oynayan trombositlerin \u00fcretimini etkiler. E\u011fer yeterli say\u0131da trombosit olmazsa en ufak bir yaralanmada kolayl\u0131kla kanama ve \u00e7\u00fcr\u00fckler meydana gelir. KT s\u0131ras\u0131nda doktorunuz s\u0131k s\u0131k trombosit say\u0131s\u0131n\u0131 kontrol edecektir. E\u011fer trombosit say\u0131n\u0131z \u00e7ok d\u00fc\u015ferse kan transf\u00fczyonu yap\u0131labilir. Trombosit say\u0131n\u0131z d\u00fc\u015f\u00fckse: <\/p>\n
Doktorunuzun haberi olmadan ila\u00e7 kullanmay\u0131n. Bunlar Aspirin, asetaminofen veya ibuprofen i\u00e7eren a\u011fr\u0131 kesiciler olup trombosit fonksiyonunu etkiler. <\/p>\n
Alkoll\u00fc i\u00e7kiler almay\u0131n.
\nDi\u015flerinizi yumu\u015fak di\u015f f\u0131r\u00e7as\u0131yla f\u0131r\u00e7alay\u0131n.
\nBurnunuzu temizlemek i\u00e7in yumu\u015fak Ka\u011f\u0131t mendil kullan\u0131n.
\nMakas, i\u011fne, b\u0131\u00e7ak veya Alet kullan\u0131rken kendinizi yaralamamaya \u00f6zen g\u00f6sterin.
\n\u00dct\u00fc yaparken, yemek pi\u015firirken kendinizi yakmamaya dikkat edin.
\nYaralanmayla sonu\u00e7lanacak sporlardan, aktivitelerden ka\u00e7\u0131n\u0131n. <\/p>\n
A\u011eIZ, BO\u011eAZ VE D\u0130\u015e ET\u0130 PROBLEMLER\u0130
\nKanser tedavisi s\u0131ras\u0131nda iyi bir a\u011f\u0131z bak\u0131m\u0131 \u00f6nemlidir. Kanser ila\u00e7lar\u0131 a\u011f\u0131z ve bo\u011fazda yaralara yol a\u00e7abilir, a\u011f\u0131z kurulu\u011fu ve kanamalar olabilir; yan\u0131 s\u0131ra bu yaralar enfekte olabilir. KT s\u0131ras\u0131nda enfeksiyonlarla sava\u015fmak zordur ve ciddi problemlere yol a\u00e7ar, bunlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in gerekli her \u015fey yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
KT’ye ba\u015flamadan \u00f6nce di\u015flerinizin temizlenmesi, \u00e7\u00fcr\u00fck, abse, di\u015f eti hastal\u0131\u011f\u0131, uymayan protezleriniz i\u00e7in di\u015f\u00e7inize ba\u015fvurun. KT s\u0131ras\u0131nda di\u015fleriniz daha \u00e7abuk \u00e7\u00fcr\u00fcyebilir, di\u015f\u00e7iniz florlu \u00e7alkalama sol\u00fcsyonu veya jel tavsiye edebilir. <\/p>\n
Her yemekten sonra di\u015flerinizi ve di\u015f etinizi yumu\u015fak bir di\u015f f\u0131r\u00e7as\u0131yla, nazik\u00e7e f\u0131r\u00e7alay\u0131n. E\u011fer di\u015f etleriniz \u00e7ok hassassa doktorunuza tavsiye edebilece\u011fi \u00f6zel tip f\u0131r\u00e7a veya di\u015f macunu sorun. <\/p>\n
Di\u015f f\u0131r\u00e7an\u0131z\u0131 her kullan\u0131\u015ftan sonra iyice \u00e7alkalay\u0131n ve kuru bir yerde saklay\u0131n. <\/p>\n
Tuz ve Alkol i\u00e7eren ticari a\u011f\u0131z y\u0131kama sol\u00fcsyonlar\u0131n\u0131 kullanmay\u0131n. <\/p>\n
A\u011fz\u0131n\u0131zda yaralar olu\u015fursa t\u0131bbi tedavi gerekebilece\u011finden doktorunuza dan\u0131\u015f\u0131n. Yaralar a\u011fr\u0131l\u0131 ve yemek yemenizi engelliyorsa: <\/p>\n
Doktorunuza yaralar\u0131n \u00fczerine tatbik edebilece\u011finiz ila\u00e7 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131z i\u00e7in ila\u00e7 kullan\u0131p kullanamayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 sorun. <\/p>\n
So\u011fuk veya oda \u0131s\u0131s\u0131ndaki yiyecekleri yiyin; \u0131l\u0131k ve S\u0131cak yiyecekler a\u011fz\u0131n\u0131z\u0131 ve bo\u011faz\u0131n\u0131z\u0131 tahri\u015f edebilir. <\/p>\n
Yumu\u015fak yiyecekleri tercih edin; yiyeceklerinizi blender’da p\u00fcre haline getirip yiyebilirsiniz. <\/p>\n
Domates, narenciye, portakal suyu, greyfurt, Limon suyu gibi asitli yiyeceklerden, Tuzlu ve baharatl\u0131 yemeklerden, kuru, \u00e7i\u011fnemesi g\u00fc\u00e7 besinlerden ka\u00e7\u0131n\u0131n. <\/p>\n
E\u011fer a\u011f\u0131z kurulu\u011fu sizi rahats\u0131z ediyor ve yemek yemenizi engelliyorsa: <\/p>\n
Bol su i\u00e7in. <\/p>\n
Buz k\u00fcp\u00fc, yapay tatland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131 sert \u015feker emebilir, \u015fekersiz sak\u0131z \u00e7i\u011fneyebilirsiniz. <\/p>\n
Kuru yiyecekleri tereya\u011f\u0131, margarin ve soslarla nemlendirebilir veya s\u0131v\u0131ya bat\u0131r\u0131p yiyebilirsiniz. <\/p>\n
Yumu\u015fak ve p\u00fcre haline getirilmi\u015f yiyecekleri yiyin. <\/p>\n
Dudaklar\u0131n\u0131z kuruyorsa krem kullan\u0131n. <\/p>\n
D\u0130YARE (\u0130SHAL)
\nKT ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n\u0131z\u0131 d\u00f6\u015feyen h\u00fccreleri etkiledi\u011finde diyare ortaya \u00e7\u0131kar. Yirmi d\u00f6rt Saatten fazla s\u00fcren, a\u011fr\u0131 ve kramplarla seyreden durumlarda doktorunuza haber verin; \u015fiddetli olgularda doktorunuz ila\u00e7 \u00f6nerebilir. Doktorunuza dan\u0131\u015fmadan diyare i\u00e7in ila\u00e7 kullanmay\u0131n. Diyareyi kontrol etmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nerileri deneyebilirsiniz: <\/p>\n
Az ve s\u0131k yemek yiyin. <\/p>\n
Lifli yiyecekler yemeyin (kepek ekme\u011fi, \u00e7i\u011f sebze, fasulye, f\u0131nd\u0131k, patlam\u0131\u015f m\u0131s\u0131r, taze veya kuru meyve), az lifli yiyecekleri tercih edin (beyaz Ekmek, beyaz pilav, makarna, muz, kabu\u011fu soyulmu\u015f ve pi\u015firilmi\u015f veya konserve meyveler, beyaz peynir, yo\u011furt, yumurta, ha\u015flanm\u0131\u015f patates, p\u00fcre haline getirilmi\u015f sebzeler, tavuk, bal\u0131k). <\/p>\n
Kahve, \u00e7ay, alkol ve tatl\u0131dan uzak durun, k\u0131zarm\u0131\u015f, ya\u011fl\u0131, baharatl\u0131 yiyecekler yemeyin. <\/p>\n
S\u00fct ve s\u00fct \u00fcr\u00fcnleri ishalinizi \u015fiddetlendiriyorsa kullanmay\u0131n. <\/p>\n
Doktorunuz aksini s\u00f6ylemedik\u00e7e potasyumdan zengin yiyecekler (muz, portakal, patates, \u015feftali ve kay\u0131s\u0131 nektarlar\u0131) yiyin, \u00e7\u00fcnk\u00fc ishalle potasyum kayb\u0131 fazlad\u0131r. <\/p>\n
\u0130shalle kaybetti\u011finiz s\u0131v\u0131y\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in bol S\u0131v\u0131 al\u0131n; su, elma suyu, a\u00e7\u0131k \u00e7ay\u0131 tercih edin. Bunlar\u0131n oda \u0131s\u0131s\u0131nda olmalar\u0131na ve yava\u015f i\u00e7meye dikkat edin. Gazl\u0131 i\u00e7ecekleri Gaz\u0131 ka\u00e7t\u0131ktan sonra i\u00e7ebilirsiniz. <\/p>\n
\u0130shaliniz \u00e7ok \u015fiddetliyse damar yoluyla s\u0131v\u0131 alman\u0131z gerekebilir. <\/p>\n
KONST\u0130PASYON (KABIZLIK)
\nBaz\u0131 ki\u015filer ila\u00e7lar\u0131n etkisiyle, baz\u0131lar\u0131 da KT s\u0131ras\u0131nda daha az aktif olmalar\u0131 ve daha az beslenmeleri nedeniyle kab\u0131z olabilirler. Bir veya iki G\u00fcnden fazla gaita yapmad\u0131ysan\u0131z doktorunuza s\u00f6yleyin. Kab\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in: <\/p>\n
Bol s\u0131v\u0131 al\u0131n; \u0131l\u0131k ve s\u0131cak s\u0131v\u0131lar\u0131 tercih edin. <\/p>\n
Bol posal\u0131 yiyecekler yiyin. <\/p>\n
Egzersiz yap\u0131n. Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yapmak yararl\u0131 olabilir. Daha aktif egzersiz yapmak i\u00e7in doktorunuza dan\u0131\u015f\u0131n. <\/p>\n
C\u0130LT VE TIRNAKLARDAK\u0130 ETK\u0130LER
\nKT s\u0131ras\u0131nda ciltte k\u0131zar\u0131kl\u0131k, ka\u015f\u0131nma, soyulma, kuruluk ve sivilceler olabilir. T\u0131rnaklar\u0131n\u0131z\u0131n rengi koyula\u015f\u0131r, \u00e7abuk k\u0131r\u0131l\u0131r, \u00fczerlerinde dikey \u00e7izgiler olu\u015fabilir. Bu problemlerin \u00e7o\u011funun \u00fcstesinden kendi ba\u015f\u0131n\u0131za gelebilirsiniz. Sivilce probleminiz oldu\u011funda y\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc temiz ve kuru tutun, \u00f6zel krem ve sabun kullan\u0131n. Ka\u015f\u0131nt\u0131 i\u00e7in m\u0131s\u0131r ni\u015fastas\u0131 veya bebek pudras\u0131 kullanabilirsiniz. Kurumay\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in s\u0131cak Suyla uzun s\u00fcre banyo yapmak yerine, k\u0131sa s\u00fcreli du\u015f al\u0131n. Cildiniz nemliyken nemlendirici krem veya losyon s\u00fcr\u00fcn. Alkol i\u00e7eren parf\u00fcm, kolonya ve tra\u015f losyonu kullanmay\u0131n. T\u0131rnaklar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in piyasada sat\u0131lan t\u0131rnak kuvvetlendiricilerini kullanabilirsiniz, ancak bunlar baz\u0131 ki\u015filer i\u00e7in tahri\u015f edici olabileceklerinden dikkatli olun. Ev ve bah\u00e7e i\u015fleriyle u\u011fra\u015f\u0131rken eldiven kullan\u0131n. E\u011fer t\u00fcm bunlara ra\u011fmen problemleriniz d\u00fczelmiyorsa doktorunuza dan\u0131\u015f\u0131n. <\/p>\n
Baz\u0131 kanser ila\u00e7lar\u0131 damar yoluyla verildi\u011finde damar boyunca ciltte kararmalar olur. Bu koyula\u015fan b\u00f6lgeler KT bittikten birka\u00e7 Ay sonra d\u00fczelecektir. <\/p>\n
G\u00fcne\u015fe \u00e7\u0131kmak da bu tip ila\u00e7lar\u0131n cilt \u00fczerindeki etkisini artt\u0131rabilir. Kendinizi g\u00fcne\u015ften koruyun. <\/p>\n
Daha \u00f6nce radyoterapi g\u00f6ren ki\u015filerin baz\u0131lar\u0131nda KT ila\u00e7lar\u0131 verilirken veya k\u0131sa bir s\u00fcre sonra radyoterapi uygulanan yerler k\u0131zar\u0131r, ka\u015f\u0131nt\u0131 veya yanma hissi olabilir. Bu olay Saatler veya g\u00fcnlerce s\u00fcrebilir. Etkilenen b\u00f6lgeye serin ve \u0131slak kompres koyarak yanma ve ka\u015f\u0131nt\u0131y\u0131 azaltabilirsiniz. <\/p>\n
Cilt problemlerinin \u00e7o\u011fu ciddi de\u011fildir ancak baz\u0131s\u0131 hemen m\u00fcdahale gerektirir. \u00d6rne\u011fin baz\u0131 ila\u00e7lar damar yoluyla verilirken damar d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7arsa ciddi ve kal\u0131c\u0131 damar hasar\u0131na yol a\u00e7abilir. Damar yoluyla ila\u00e7 al\u0131rken yanma ve a\u011fr\u0131 hissetti\u011finizde derhal doktor veya hem\u015firenizi haberdar ediniz. <\/p>\n
Ani ve \u015fiddetli ka\u015f\u0131nt\u0131, v\u00fccutta d\u00f6k\u00fcnt\u00fc, nefes al\u0131p vermede zorluk veya h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 solunum oldu\u011funda bir an \u00f6nce tedavi edilmesi gereken alerjik reaksiyon oluyor demektir, derhal doktorunuzu veya hem\u015firenizi uyar\u0131n\u0131z. <\/p>\n
B\u00d6BREK VE MESANE \u00dcZER\u0130NE ETK\u0130LER
\nBaz\u0131 KT ila\u00e7lar\u0131 mesaneyi tahri\u015f eder veya b\u00f6brekleri ge\u00e7ici olarak hasara u\u011frat\u0131r. Ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z ila\u00e7lar\u0131n b\u00f6yle bir etkisi olup olmayaca\u011f\u0131n\u0131 doktorunuza sorun ve a\u015fa\u011f\u0131dakilerden herhangi biri g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde doktorunuzu haberdar edin:
\n\u0130drar yaparken a\u011fr\u0131, yanma hissi
\nS\u0131k idrara \u00e7\u0131kma
\nDevaml\u0131 idrar varm\u0131\u015f hissi
\nK\u0131rm\u0131z\u0131 idrar
\nAte\u015f
\n\u00dc\u015f\u00fcme, titreme
\nGenelde iyi idrar \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve problemleri \u00f6nlemeye yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in bol miktarda s\u0131v\u0131 alman\u0131z gereklidir (su, meyve suyu, kahve, \u00e7ay, \u00e7orba, et suyu, dondurma, vs.).
\nBaz\u0131 KT ila\u00e7lar\u0131 idrar\u0131n\u0131z\u0131n rengini (turuncu, k\u0131rm\u0131z\u0131, koyu sar\u0131) veya kokusunu de\u011fi\u015ftirebilir. <\/p>\n
GR\u0130P BENZER\u0130 DURUM
\nBaz\u0131 ki\u015filerde KT’den birka\u00e7 saat veya birka\u00e7 g\u00fcn sonra gribal enfeksiyona benzer belirtiler g\u00f6r\u00fclebilir. Bu belirtiler kas a\u011fr\u0131s\u0131, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131,yorgunluk, bulant\u0131, hafif ate\u015f, \u00fc\u015f\u00fcme, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k olup birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrer. Ancak ger\u00e7ek enfeksiyon ya da kanserin kendisi de bu belirtilere yol a\u00e7abilece\u011finden doktorunuzu haberdar etmelisiniz. SIVI B\u0130R\u0130K\u0130M\u0130 KT s\u0131ras\u0131nda gerek hormonal de\u011fi\u015fikliklere, gerek ila\u00e7lar\u0131n etkisine, gerekse kansere ba\u011fl\u0131 v\u00fccudunuzda s\u0131v\u0131 birikimi olabilir. Y\u00fcz\u00fcn\u00fczde, karn\u0131n\u0131zda, el ve ayaklar\u0131n\u0131zda \u015fi\u015fme hissederseniz doktorunuza dan\u0131\u015f\u0131n. Tuzu ve y\u00fcksek oranda Sodyum i\u00e7eren besinleri kesmeniz gerekebilir. Problem daha \u015fiddetliyse doktorunuz idrar s\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fc ila\u00e7lar \u00f6nerebilir. Doktorunuza dan\u0131\u015fmadan ila\u00e7 kullanmay\u0131n. <\/p>\n
SEKS\u00dcEL ETK\u0130LER: F\u0130Z\u0130KSEL VE PS\u0130KOLOJ\u0130K
\nKT cinsiyet organlar\u0131n\u0131 ve fonksiyonlar\u0131n\u0131 etkileyebilir. Yan etkiler kullan\u0131lan ila\u00e7lara, hastan\u0131n ya\u015f\u0131na ve genel durumuna g\u00f6re ortaya \u00e7\u0131kabilir. Erkekler \u0130la\u00e7lar sperm say\u0131s\u0131n\u0131 ve hareketlili\u011fini azaltabilir veya anomalilere yol a\u00e7ar. Bu de\u011fi\u015fiklikler ge\u00e7ici veya kal\u0131c\u0131 infertiliteye (k\u0131s\u0131rl\u0131k) neden olur. Erke\u011fin cinsel ili\u015fki kurma kabiliyeti etkilenmez, ancak \u00e7ocuk sahibi olamaz. Kal\u0131c\u0131 k\u0131s\u0131rl\u0131k olabilece\u011finden KT’ye ba\u015flamadan \u00f6nce doktorunuzla konu\u015funuz. kad\u0131nlar KT ila\u00e7lar\u0131 overleri (yumurtal\u0131klar\u0131) hasara u\u011fratabilir ve hormonlar\u0131 azalt\u0131r. Sonu\u00e7ta adet d\u00fczensizlikleri, adetten kesilme olabilir. KT’nin hormonal etkileri s\u0131cak basmas\u0131, ka\u015f\u0131nt\u0131, yanma, vaginal dokularda kuruluk gibi menopoza benzer belirtilere yol a\u00e7ar. Vaginada kuruluk sonucu cinsel ili\u015fkiye rahat girilmez ancak su bazl\u0131 kayganla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 kremler (lubrikan) kullan\u0131larak belirtiler azalt\u0131labilir. Bu de\u011fi\u015fiklikler daha s\u0131k vaginal enfeksiyonlara yol a\u00e7ar. Enfeksiyonlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in ya\u011fl\u0131 kayganla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 kremler kullanmay\u0131n. Pamuklu i\u00e7 \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131 giyin, \u00e7ok s\u0131k\u0131 pantolonlar, tayt giymeyin. Doktorunuz enfeksiyona yakalanmay\u0131 azaltacak vaginal krem veya fitil \u00f6nerebilir. Enfeksiyon olduysa derhal tedavi edilmelidir. Overlerin hasar g\u00f6rmesi k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa yol a\u00e7abilir. K\u0131s\u0131rl\u0131k ge\u00e7ici veya kal\u0131c\u0131 olabilir. K\u0131s\u0131rl\u0131\u011f\u0131n ne kadar s\u00fcrece\u011fi ilac\u0131n tipine, dozuna ve kad\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Tedavi s\u0131ras\u0131nda mutlaka do\u011fum kontrol\u00fc uygulay\u0131n\u0131z ve ne zaman do\u011fum kontrol\u00fcn\u00fc sona erdirece\u011finizi doktorunuza sorunuz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KEMOTERAP\u0130 NED\u0130R; AMA\u00c7LARI NELERD\u0130R? Kemoterapi (KT) basit\u00e7e kanserin ila\u00e7larla tedavisi demektir. KT\u2019de kullan\u0131lan ila\u00e7lar Kanser h\u00fccrelerinin b\u00fcy\u00fcmesini ve \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek onlar\u0131 hasara u\u011frat\u0131rlar. Genelde bu tip ila\u00e7lar birlikte kullan\u0131ld\u0131klar\u0131nda etkileri daha fazla oldu\u011fundan KT k\u00fcrleri birden fazla ila\u00e7 i\u00e7erir. Kanserin tipine ve evresine g\u00f6re KT kanseri tedavi etmek; yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nlemek; b\u00fcy\u00fcmesini yava\u015flatmak; v\u00fccudun di\u011fer k\u0131s\u0131mlar\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f kanser h\u00fccrelerini \u00f6ld\u00fcrmek ve[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[29784],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15573"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15573"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15573\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}