KALIN BA\u011eIRSAK KANSER\u0130 HAKKINDA NELER B\u0130L\u0130YORUZ<\/p>\n
Kolon ve Rektum Kolon ve rektum, sindirim sisteminin “kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak” olarak adland\u0131r\u0131lan k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n yakla\u015f\u0131k 150-180 cm’lik üst k\u0131sm\u0131na “kolon”, 15-17 cm’lik alt k\u0131sm\u0131na ise “rektum” ad\u0131 verilir.<\/p>\n
Yiyecekler, midede ve ince ba\u011f\u0131rsaklarda sindirildikten sonra kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklara gelirler. Burada ba\u011f\u0131rsak içeri\u011finin içinde sindirim sisteminin daha üst k\u0131s\u0131mlar\u0131nda emilmemi\u015f olan Su da vücutça emilerek geriye ‘gaita’ olarak adland\u0131r\u0131lan kat\u0131 k\u0131s\u0131m kal\u0131r. Gaita, kolon ve rektum boyunca ilerleyerek daha sonra anüs yoluyla vücuttan at\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Kanser Nedir? Kanser vücuttaki hücrelerin kontrolsüz olarak a\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilde ço\u011fal\u0131p, vücudun çe\u015fitli bölgelerine da\u011f\u0131lmalar\u0131d\u0131r. 100’den fazla de\u011fi\u015fik Kanser türü vard\u0131r.<\/p>\n
Vücudun tüm di\u011fer organlar\u0131nda oldu\u011fu gibi kolon ve rektum da de\u011fi\u015fik türde hücre gruplar\u0131ndan olu\u015fmu\u015ftur. normal olarak hücreler ancak organizma onlara gerek duydu\u011funda ço\u011fal\u0131rlar. Bu durum organizman\u0131n belirli bir düzen içerisinde geli\u015fmesini ve böylece Sa\u011fl\u0131kl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Hücreler gerek olmad\u0131\u011f\u0131 halde bölünüp, ço\u011fal\u0131rlarsa o bölgede bir doku kitlesi olu\u015fur. Fazladan olu\u015fan bu kitle ‘tümör (ur)’ olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Bu kitleler benign (selim) veya malign (habis) olabilirler.<\/p>\n
Benign (selim) tümörler kanser de\u011fildir. Onlar kom\u015fu dokulara ve vücudun di\u011fer organlar\u0131na yay\u0131lmazlar. Bening tümörler genelde vücuttan ç\u0131kar\u0131labilirler. Nadiren zararl\u0131 olabilirler.<\/p>\n
Polip, bening bir tümördür. Kolon veya rektum duvar\u0131nda olu\u015fabilir. Kolon ve rektumdaki bu polipler ileride kansere dönü\u015febilme olas\u0131l\u0131klar\u0131 nedeniyle ç\u0131kart\u0131lmal\u0131d\u0131rlar. Bir ki\u015fide polip saptan\u0131rsa, yeni bir polip olu\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yüksektir. Bu nedenle bu ki\u015filer düzenli olarak kontrolden geçirilmelidirler.<\/p>\n
Malign (habis) tümörler kanser olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Bu tümörler kom\u015fu doku ve organlara s\u0131çray\u0131p, onlara zarar verebilirler. Kanser hücreleri kanserli dokudan koparak kana kar\u0131\u015fabilirler veya lenf yollar\u0131na girebilirler. Kanserin yay\u0131lmas\u0131 ve vücudun di\u011fer bölgelerinde tümör olu\u015fmas\u0131 bu yolla olur. Kanserin s\u0131çramas\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131 “metastaz” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Tümörler kolon ve rektumun herhangi bir bölgesinde olu\u015fabilir. Kanser hücreleri kolon ve rektum d\u0131\u015f\u0131na genelde lenf (akkan) yoluyla yay\u0131l\u0131rlar. Kolon ve rektum kanserleri karaci\u011fer, akci\u011ferler, beyin, böbrekler ve mesaneye yay\u0131labilirler.<\/p>\n
Kanser vücudun di\u011fer bir bölgesine yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, o bölgede yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerdeki türden bir tümör olu\u015ftururlar ve ayn\u0131 adla an\u0131l\u0131rlar. Örne\u011fin ba\u011f\u0131rsak kanserleri, karaci\u011fere yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda karaci\u011ferde olu\u015fan tümör kolorektal kanser hücrelerinden olu\u015fmu\u015ftur. Bu durum “metastatik kolorektal kanser” veya “karaci\u011fere metastaz yapm\u0131\u015f kolorektal kanser” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. “Karaci\u011fer kanseri” olarak adland\u0131r\u0131lmaz.<\/p>\n
ERKEN TANI Kanser ne kadar erken tan\u0131n\u0131r ve tedavi edilebilirse o kadar iyi sonuç al\u0131n\u0131r. Bu özellikle kolorektal kanserler için daha önemlidir. Tedaviden en iyi sonuç hastal\u0131k yay\u0131lmadan yap\u0131l\u0131rsa al\u0131n\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki önerileri yerine getirerek insanlar kolorektal kanserlerin erken tan\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilirler.<\/p>\n
Düzenli check-up’lar esnas\u0131nda “rektal muayene” uygulanmas\u0131n\u0131 isteyiniz. Bu muayenede doktor kayganl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayacak jel sürülmü\u015f bir eldiven giyerek makattan parma\u011f\u0131 ile muayene yapar ve rektumdaki anormallikleri saptar.<\/p>\n
50 ya\u015f\u0131ndan itibaren y\u0131lda bir kez “gaitada gizli kan” testini yapt\u0131r\u0131n\u0131z. Bu test gaitada gizli olarak bulunabilecek kan\u0131 tesbit etmemizi sa\u011flar. Çok az miktardaki gaita bir Plastik kaba konarak doktorun muayenehanesinde veya bir laboratuarda yap\u0131labilir. Bu test kolorektal kanserlerin neden oldu\u011fu göremedi\u011fimiz miktardaki kanamalar\u0131 saptamam\u0131za yarar. Bunun yan\u0131s\u0131ra bu tür gizli kanamaya yol açabilecek di\u011fer nedenler de vard\u0131r. Bu testin Pozitif olmas\u0131 daima kanser oldu\u011funu göstermez.<\/p>\n
50 ya\u015f\u0131ndan itibaren her 3-5 y\u0131lda bir “sigmoidoskopi” tetkiki yapt\u0131r\u0131n\u0131z. Bu tetkik \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir tüp boru yard\u0131m\u0131yla makattan girilerek rektum ve kolonun alt k\u0131sm\u0131n\u0131n görülmesidir. Doktor bu \u0131\u015f\u0131kl\u0131 tüp yard\u0131m\u0131yla ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n bu k\u0131sm\u0131ndaki polip, tümör ve di\u011fer anormallikleri görebilir.<\/p>\n
Kolon ve rektum kanseri konusunda daha riskli olan kimselerin doktorun önerisiyle bu tetkikleri daha s\u0131k olarak yapt\u0131rmalar\u0131 veya ek bir tak\u0131m testleri yapt\u0131rmalar\u0131 gerekebilir.<\/p>\n
BEL\u0130RT\u0130LER Kolorektal kanserler çe\u015fitli belirtiler gösterebilirler. A\u015fa\u011f\u0131daki belirtilerin görülmesi durumunda kolorektal kanserden ku\u015fkulan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
• D\u0131\u015fk\u0131lama al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131nda de\u011fi\u015fiklik, • \u0130shal veya kab\u0131zl\u0131k olmas\u0131, • Gaitada bula\u015fm\u0131\u015f kan görülmesi veya gaitan\u0131n katran gibi siyah bir renk almas\u0131, • D\u0131\u015fk\u0131 çap\u0131n\u0131n incelmesi, • Genel mide yak\u0131nmalar\u0131 (gaz, \u015fi\u015fkinlik, a\u011fr\u0131 veya kramplar), • S\u0131kla\u015fm\u0131\u015f Gaz a\u011fr\u0131lar\u0131, • Ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n d\u0131\u015fk\u0131lama sonunda tamamen bo\u015falamam\u0131\u015f gibi olma hali, • Nedeni bilinmeyen kilo kayb\u0131, • Uzun süren halsizlik. Bu belirtiler ülser, ba\u011f\u0131rsak iltihab\u0131, Hemoroid gibi di\u011fer nedenlerle de olabilir. Belirtilerin hangi nedenle oldu\u011funa doktorunuz karar verecektir. Bu belirtilerin görülmesi halinde doktorunuza ba\u015fvurmal\u0131s\u0131n\u0131z. Doktorunuz bu belirtiler nedeniyle sizi bu konuda uzmanla\u015fm\u0131\u015f di\u011fer bir doktora gönderebilir (gastroenterolog gibi).<\/p>\n
TANI Yukar\u0131da belirtilen bulgular\u0131n nedenini bulabilmek için doktorunuz siz ve aileniz hakk\u0131nda bir tak\u0131m sorular soracak, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir muayene yapacak ve bir tak\u0131m tetkikler isteyecektir. Daha önce bahsedilen tetkiklere ek olarak doktorunuz a\u015fa\u011f\u0131daki ek testleri isteyebilir.<\/p>\n
Barsak sisteminin görüntülenmesi: Hastaya baryum içeren bir solusyonun makat yoluyla verilmesinden sonra röntgen filmlerinin çekilmesi i\u015flemidir (barium enema). Baryum kolon ve rektumun görüntülenmesini sa\u011flayarak doktorun tümörü veya di\u011fer bir anormalli\u011fi tan\u0131mas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Doktorun küçük bir tümörü görebilmek için bazen ba\u011f\u0131rsaklar\u0131 geni\u015fletmesi gerekebilir. Bu nedenle test boyunca dikkatli bir \u015fekilde ba\u011f\u0131rsaklara Hava verilebilir. Bu i\u015flem “çift kontrast baryumlu film” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Kolonoskopi: Yine \u0131\u015f\u0131kl\u0131 bir tüp kullanarak kolonun tümünün incelenmesidir. Bu i\u015flem bükülebilir bir sigmoidoskop ile yap\u0131lanla ayn\u0131d\u0131r fakat bu kez \u0131\u015f\u0131kl\u0131 tüp daha uzundur.<\/p>\n
Doktor bir polip veya Anormal bir büyüme saptarsa onu sigmoidoskop veya kolonoskop yard\u0131m\u0131yla alabilir. Al\u0131nan bu parçay\u0131 patoloji doktoruna göndererek o parçan\u0131n incelenmesini ve kanser hücrelerinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Bu i\u015flemin ad\u0131 “biopsi almak”t\u0131r. Poliplerin ço\u011fu bening (selim)’dir. Fakat bunu saptaman\u0131n tek yolu biopsi almakt\u0131r. E\u011fer patolog (patoloji uzman\u0131) kanser saptarsa, hastan\u0131n doktoru bu kanserin evresini, büyüklü\u011fünü ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek ister. Evreleme i\u015flemi, kanserin ba\u015fka bir dokuya yay\u0131l\u0131p yay\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve di\u011fer organlar\u0131 etkileyip etkilemedi\u011fi konusunda doktora yard\u0131mc\u0131 olur. Tedavinin nas\u0131l olaca\u011f\u0131 karar\u0131 bu bulgulara göre verilir.<\/p>\n
Evreleme, kolorektal kanserin ço\u011funlukla akci\u011ferler ve karaci\u011fere yay\u0131lmas\u0131 nedeniyle röntgen filmleri, ultrasonografi ve bilgisayarl\u0131 tomografi ile bu organlar\u0131n taranmas\u0131yla yap\u0131l\u0131r. Doktorunuz karaci\u011fer fonksiyonlar\u0131n\u0131n belirlenmesi amac\u0131yla ek kan tetkikleri isteyebilir, ayr\u0131ca CEA (karsino embriyojenik antijen) testi istenebilir. Bu test özellikle hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, kolorektal kanserli insanlar\u0131n kan\u0131nda normalden daha fazla miktarda bulunabilir.<\/p>\n
TEDAV\u0130 Doktor her hasta için gerekli bir tedavi plan\u0131 yapacakt\u0131r. Kolorektal tümörlerin tedavisi hastal\u0131\u011f\u0131n boyutuna, yerle\u015fim yerine, evresine, hastan\u0131n genel sa\u011fl\u0131k durumuna ve di\u011fer faktörlere ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kanser hastalar\u0131n\u0131n ço\u011fu hastal\u0131klar\u0131 ve tedavi seçenekleri konusunda tüm bilgileri ö\u011frenmek isterler. Onlar\u0131n sorular\u0131na en iyi cevap verebilecek ki\u015fi doktorlard\u0131r. Tedavi seçenekleri konusunda konu\u015fulurken, hasta doktoruna hastal\u0131k hakk\u0131nda yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalar (ara\u015ft\u0131rmalar) konusunda bilgi isteyebilir. Bu çal\u0131\u015fmalar “clinical trials (klinik ara\u015ft\u0131rmalar)” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r ve kanser tedavisinin daha iyi yap\u0131labilmesi için gerçekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n
Hastalar\u0131n doktora görünmeden önce ona soracaklar\u0131 sorular\u0131 bir liste halinde haz\u0131rlamalar\u0131 onlara yard\u0131mc\u0131 olur. Hasta notlar alabilir, doktorun söyledikleri ile konu\u015fulanlar\u0131 kaydedebilir. Baz\u0131 hastalar doktorla görü\u015fmelerinde yanlar\u0131nda bir arkada\u015flar\u0131n\u0131n veya Aile üyelerinden birinin bulunmas\u0131n\u0131n kendilerine yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini dü\u015fünürler.<\/p>\n
Tedaviye ba\u015flamadan önce hastan\u0131n doktora sormak isteyebilece\u011fi baz\u0131 sorular \u015funlard\u0131r: • Hastal\u0131\u011f\u0131n evresi nedir? • Tedavi seçeneklerim nelerdir? Benim için hangisini önerirsiniz? Niçin? • Benim için uygun olabilecek klinik bir çal\u0131\u015fma var m\u0131? • Her tedaviden bekledi\u011fimiz yararlar nelerdir? • Her tedavinin riskleri ve muhtemel yan etkileri nelerdir? • Yan etkiler konusunda neler yap\u0131labilir? • Tedavi boyunca kendi kendime yapabilece\u011fim ne tür tedbirler vard\u0131r? • Muhtemel tedavi maliyeti ne olacakt\u0131r?<\/p>\n
Hasta veya bir yak\u0131n\u0131 tedavinin etkinli\u011fi konusunda do\u011fal olarak bilgi sahibi olmak isteyebilir. Bazen onlar hastan\u0131n tamamen iyile\u015fip iyile\u015fmeyece\u011fi veya ömrünün ne kadar kald\u0131\u011f\u0131 konusunda istatistiksel bilgiler isteyebilirler. Unutulmamal\u0131d\u0131r ki, bu de\u011ferler büyük hasta gruplar\u0131ndan elde edilen ortalama de\u011ferlerdir. Özellikle bir ki\u015finin prognozu hakk\u0131nda kesin veri olarak kullan\u0131lmas\u0131 uygun olmaz. Çünkü iki kanser hastas\u0131 bile birbirinin ayn\u0131 de\u011fildir. \u0130nsanlar doktora iyile\u015fme ve ya\u015fam \u015fanslar\u0131 konusunda sorular sorarlar. Fakat doktorlar her zaman ne olaca\u011f\u0131n\u0131 bilemeyebilirler. Doktorlar kanserin gidi\u015fat\u0131 hakk\u0131nda konu\u015furken “hastal\u0131\u011f\u0131n tamamen geçmesi (cure)” terimi yerine “hastal\u0131\u011f\u0131n iyile\u015fmesi veya kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 (remission)” terimini kullanmalar\u0131 uygun olur. Bu nedenle hastalar\u0131n ço\u011fu tamamen iyile\u015fmesine ra\u011fmen hastal\u0131\u011f\u0131n geri gelme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle doktorlar “remission” terimini kullan\u0131rlar.<\/p>\n
Kanser ve tedavisi hakk\u0131nda ö\u011frenilecek çok \u015fey vard\u0131r. Hastalar bunlar\u0131n tümünü bir defada anlamayabilirler. Anlamad\u0131klar\u0131 \u015feylerin aç\u0131klanmas\u0131 veya daha fazla bilgi edinmek için de\u011fi\u015fik sorular sormaktan çekinmemelidirler.<\/p>\n
Tedavi Yöntemleri Kal\u0131n Ba\u011f\u0131rsak Kanseri genellikle cerrahi, Kemoterapi ve\/veya radyasyon (\u0131\u015f\u0131n) tedavisi ile tedavi edilir. Biyolojik tedavi gibi yeni tedavi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ile ilgili çal\u0131\u015fmalar sürdürülmektedir. Bir hasta için bu tedavi \u015fekillerinden biri veya birkaç\u0131n\u0131n kombinasyonu gerekebilir.<\/p>\n
Cerrahi, kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak kanseri için en s\u0131k kullan\u0131lan tedavi \u015feklidir. Ameliyat\u0131n tipi hastal\u0131\u011f\u0131n yerine ve büyüklü\u011füne ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. Hastalar\u0131n ço\u011funda ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 (partial colectomy) \u015feklinde bir yöntem uygulan\u0131r. Bu operasyonda cerrah kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n kanserli k\u0131sm\u0131 ile birlikte onun çevresindeki bir miktar sa\u011flam dokuyu ç\u0131kar\u0131r. Cerrahi, s\u0131kl\u0131kla erken evre ba\u011f\u0131rsak kanserlerinde gerekli tek tedavi \u015feklidir.<\/p>\n
Genelde tümör çevresindeki lenf nodlar\u0131n\u0131 da ç\u0131karmak kanserin evresi konusunda yard\u0131mc\u0131 olur. Patoloji uzmanlar\u0131 bu lenf nodlar\u0131n\u0131 mikroskop alt\u0131nda inceleyerek onlara kanserin bula\u015f\u0131p bula\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ederler. E\u011fer kanser bu lenf dü\u011fümlerine s\u0131çram\u0131\u015fsa, vücudun di\u011fer bölümlerine de s\u0131çram\u0131\u015f olmas\u0131 muhtemeldir ve bu durum daha fazla tedaviyi gerektirir.<\/p>\n
Ço\u011fu vakada cerrahlar, kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n tümörlü k\u0131sm\u0131n\u0131 ç\u0131kard\u0131ktan sonra sa\u011flam k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flarlar. Cerrahi uygulaman\u0131n bu k\u0131sm\u0131 “anastamoz” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. E\u011fer kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n sa\u011flam k\u0131s\u0131mlar\u0131 birbirine ba\u011flanamazsa cerrah “kolostomi” denilen bir i\u015flem uygulayarak, kar\u0131n duvar\u0131nda kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak içeri\u011finin d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir delik açarak ba\u011f\u0131rsaklar\u0131 buraya ba\u011flar. Hasta bu deli\u011fe bir torba takarak gaitan\u0131n bu torbada birikmesini sa\u011flar. Kolostomi geçici veya kal\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n
Geçici kolostomi; daha alttaki ba\u011f\u0131rsak k\u0131sm\u0131n\u0131n cerrahi i\u015flem sonras\u0131 iyile\u015fmesi için geçici süre kullan\u0131l\u0131r. Daha sonra ikinci bir ameliyatla cerrah sa\u011flam ba\u011f\u0131rsak k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flar ve kolostomiyi kapat\u0131r. Hastalar\u0131n ba\u011f\u0131rsak fonksiyonlar\u0131 normale döner.<\/p>\n
Kal\u0131c\u0131 kolostomi; kanser rektumda ise gerekli olabilir. Kanserli bölgesi kolonun daha a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda olan az say\u0131daki hasta için kal\u0131c\u0131 kolostomi gerekebilir. Hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %15 kadar\u0131 için kal\u0131c\u0131 kolostomi gerekir.<\/p>\n
Kolostomiye uyum sa\u011flamak zaman almas\u0131na ra\u011fmen hastalar\u0131n ço\u011fu normal ya\u015famlar\u0131na dönebilirler. Bir hem\u015fire veya kolostomi bak\u0131m\u0131 konusunda deneyimli bir uzman hastalara kolostomi bak\u0131m\u0131n\u0131 ve normal aktivitelere devam etmenin yollar\u0131n\u0131 ö\u011fretir.<\/p>\n
Hastan\u0131n cerrahi öncesi doktoruna sormak isteyebilece\u011fi baz\u0131 sorular: • Ne tür bir Ameliyat olacak? • Daha sonra ne olacak? A\u011fr\u0131m olacak m\u0131? Siz bana nas\u0131l yard\u0131m edeceksiniz? • Kolostomi gerekecek mi? Geçici mi, kal\u0131c\u0131 m\u0131 olacak? • Hastanede ne kadar kalaca\u011f\u0131m? • Özel bir diyetim (perhizim) olacak m\u0131? Bana diyeti kim verecek? • Ne zaman düzenli i\u015fime dönebilirim? • Ek bir tedavi gerekecek mi?<\/p>\n
Kemoterapi, kanser hücrelerini öldüren ilaçlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Kemoterapi cerrahi i\u015flemin uygulanmas\u0131ndan sonra bazen hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 önlemek için verilir. Bu ek tedavi “adjuvant kemoterapi” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Kemoterapi yeni tümörlerin olu\u015fmas\u0131n\u0131 önlemek veya tamamen ç\u0131kar\u0131lmayan tümörlerde onlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu \u015fikayetleri ortadan kald\u0131rmak için verilir. Doktor tek bir ilaç veya birkaç ilac\u0131 birlikte kullanabilir.<\/p>\n
Kemoterapiyi yaln\u0131z bu konuda özel e\u011fitimi olan hem\u015fireler verir. Kemoterapinin verilme say\u0131s\u0131 kür diye ifade edilir (1. kür, 2. kür gibi) ve genellikle ayn\u0131 ilaçlar 21 veya 28 Günde bir tekrarlanarak verilir. Kemoterapi ço\u011funlukla damardan S\u0131v\u0131 \u015feklinde ayaktan tedavi merkezlerinde veya a\u011f\u0131zdan hap olarak verilir. Bazen hastan\u0131n genel durumundaki bozukluk , verilen ilaçlar veya ilaçlar\u0131n verili\u015f \u015fekillerine göre hastalar\u0131n tedavilerini hastanede yatarak almalar\u0131 gerekebilir. Her kür sonras\u0131 hastalar medikal onkoloji poliklini\u011finde kontrol edilirler. Bu kontrollerde hastalar muayene edilir, \u015fikayetleri dinlenir, ilaçlar\u0131n yan etkileri sorgulan\u0131r ve vücuttaki di\u011fer organlara bir zarar verip vermedi\u011fini ara\u015ft\u0131rmak için baz\u0131 kan tetkikleri istenir. Her kür öncesi kan say\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve bu say\u0131m\u0131n kemoterapiyi veren yetkili hem\u015firelere gösterilmesi gerekmektedir. Bir hastan\u0131n ameliyat sonras\u0131 kemoterapi al\u0131p almayaca\u011f\u0131n\u0131, e\u011fer alacaksa kaç kür alaca\u011f\u0131n\u0131 patoloji raporundaki tümöre ait özellikler belirler. Ancak bu kararlar\u0131n verilmesinde hastan\u0131n ya\u015f\u0131 ve genel durumu da önemli rol oynar.<\/p>\n
Kemoterapi “sistemik bir tedavidir”, yani ilaçlar kan ak\u0131m\u0131na kar\u0131\u015f\u0131r ve tüm vücuda da\u011f\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Klinik çal\u0131\u015fmalarda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar kemoterapi ilaçlar\u0131n\u0131 sadece tedavi edilecek bölgeye uygulaman\u0131n yollar\u0131n\u0131 bulmaya çal\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Karaci\u011fere yay\u0131lm\u0131\u015f kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak kanseri için ilaçlar kan damarlar\u0131 yolu ile direkt karaci\u011fere verilebilir (Bu tedavi “intrahepatic kemoterapi” olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r). Genelde bir kimse kemoterapi ilaçlar\u0131n\u0131 hastanede, doktor muayenehanesinde veya evde alabilir. Bu hangi ilaçlar\u0131n verildi\u011fine ve hastan\u0131n genel durumuna ba\u011fl\u0131d\u0131r. K\u0131sa süreli hastanede kalmak gerekli olabilir.<\/p>\n
Hastalar kemoterapi hakk\u0131nda \u015fu sorular\u0131 sorabilirler: • Tedavinin hedefi, amac\u0131 nedir? • Hangi ilaçlar\u0131 alaca\u011f\u0131m? Onlar ne yapacak (neye yarayacak)? • \u0130laçlar\u0131n yan etkisi olacak m\u0131? Bu durumda ne yapabilirim? • Tedavi ne kadar sürecek?<\/p>\n
Radyasyon tedavisi, (\u0131\u015f\u0131n tedavisi veya radyoterapi olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r) yüksek enerjili \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n kanser hücrelerine zarar vermesi ve onlar\u0131n büyümesini önlemesi ilkesine dayan\u0131r. Cerrahi tedavi gibi \u0131\u015f\u0131n tedavisi de bölgesel bir tedavidir. Sadece tedavi edilen bölgedeki kanserli hücreleri etkiler. Radyoterapi bazen cerrahi öncesi tümörü küçülterek daha kolay al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak için kullan\u0131labilir. Daha s\u0131k olarak cerrahi sonras\u0131 bölgede kalan kanserli hücreleri yok etmek için kullan\u0131l\u0131r. Cerrahi ile ç\u0131kar\u0131lamayan tümörlerde olu\u015fan a\u011fr\u0131 veya di\u011fer belirtileri ortadan kald\u0131rmak için de kullan\u0131labilir. Radyoterapi genelde ayaktan hastanede veya haftada 5 Gün süreyle klinikte yatarak birkaç hafta süresince verilebilir.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar radyoterapi uygulaman\u0131n daha etkin yollar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaktad\u0131rlar. Örne\u011fin cerrahi öncesi ve sonras\u0131 radyoterapi uygulaman\u0131n (sandwich tekni\u011fi) yararlar\u0131n\u0131 veya cerrahi süresince radyoterapinin uygulanmas\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Doktorlar yay\u0131lmam\u0131\u015f rektum kanserlerinde tek ba\u015f\u0131na (cerrahi uygulamaks\u0131z\u0131n) radyoterapi kullan\u0131m\u0131n\u0131 da ara\u015ft\u0131r\u0131yorlar.<\/p>\n
Radyasyon tedavisinden önce hastalar\u0131n sormak istedikleri baz\u0131 sorular: • Radyasyon (\u0131\u015f\u0131n) nas\u0131l verilecek? • Bu tedavinin amac\u0131 ve hedefi nedir? • Tedavi ne zaman ba\u015flay\u0131p, ne zaman bitecek? • Tedavi süresince kendi kendime neler yapmal\u0131y\u0131m? • Ne tür yan etkiler görülebilir? • Tedavi sonucunda k\u0131s\u0131rl\u0131k riski var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Biyolojik tedavi, vücudun savunma sisteminin harekete geçirilerek kanser hücrelerinin yok edilmesine yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Baz\u0131 hastalarda biyolojik tedavi kemoterapi ile birlikte kullan\u0131labilir veya cerrahi sonras\u0131 adjuvant tedavi olarak kullan\u0131labilir. Klinik çal\u0131\u015fmalarda yeni biyolojik tedavi tipleri kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Hastalar\u0131n baz\u0131 biyolojik tedavi türlerini alabilmek için hastanede kalmalar\u0131 gerekebilir.<\/p>\n
Tedavinin Yan Etkileri Uygulanan kemoterapötik ilaçlar\u0131n sadece kanser hücrelerini etkilemesini sa\u011flamak zordur. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 dokular\u0131n da zarar görmesi nedeniyle tedavi istenmeyen yan etkilere neden olabilir.<\/p>\n
Kanser tedavisinin yan etkileri ki\u015fiden ki\u015fiye ve tedaviden tedaviye de\u011fi\u015fiklik gösterebilir. Doktorlar bu yan etkileri en aza indirmeye çal\u0131\u015f\u0131rlar. Bu yüzden doktorun tedavi s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda olu\u015fabilecek sa\u011fl\u0131k problemlerini çok iyi bilmesi gerekir.<\/p>\n
Cerrahi Kolorektal kanserde uygulanan cerrahi tedavi ve aç\u0131lan kolostomi, hastalarda geçici kab\u0131zl\u0131k ve ishale neden olabilir. Doktorlar olu\u015fan bu problemleri en aza indirmek için diyet veya çe\u015fitli ilaçlar önerebilirler. Ameliyattan sonra a\u011fr\u0131s\u0131 olan hasta mutlaka bunu doktoruna söylemelidir. Böylece doktoru taraf\u0131ndan verilecek ilaçlarla, olu\u015fan a\u011fr\u0131 giderilecektir.<\/p>\n
Ameliyat sonras\u0131nda yaran\u0131n iyile\u015fmesini sa\u011flamak için fizik aktivitenin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 gerekmektedir. Kolostomili hastalarda, kolostomi çevresindeki deride hassasiyet olu\u015fabilir. Doktor ve hem\u015fireler hastaya kolostomi bölgesinin bak\u0131m\u0131 ve temizli\u011fi konusunda bilgi vererek bu hassasiyetten ve infeksiyondan bölgeyi korurlar.<\/p>\n
Kemoterapi Kemoterapi alan hastalar her kemoterapiden yakla\u015f\u0131k bir hafta kadar sonra medikal onkoloji poliklini\u011finde doktor kontrolünden geçmelidir. Bu kontrolde hastalar muayene edilir, \u015fikayetleri dinlenir, kemoterapinin yapt\u0131\u011f\u0131 yan etkiler de\u011ferlendirilerek gerekirse ilac\u0131n dozunda yeniden ayarlama yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Kemoterapinin yan etkileri verilen ilaca göre de\u011fi\u015fir. Genel bir kural olarak kemoterapi h\u0131zla ço\u011falan hücreleri etkiler. Kanama s\u0131ras\u0131nda p\u0131ht\u0131la\u015fmay\u0131 sa\u011flayan, hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 savunmam\u0131z\u0131 yapan ve vücudumuzdaki organlara Oksijen ta\u015f\u0131yan kan hücreleri h\u0131zl\u0131 ço\u011falan hücrelerdir. Bu kan hücreleri kemoterapi ald\u0131ktan yakla\u015f\u0131k 1 hafta 10 gün sonra say\u0131ca azal\u0131rlar ve bu nedenle çabuk morarma veya di\u015f f\u0131rçalama gibi küçük i\u015flemler sonras\u0131 kanama olabilir. normalde vücudumuza girdiklerinde savunma sistemimiz güçlü oldu\u011fundan hastal\u0131k yaratmayan mikroplar kemoterapi sonras\u0131 savunmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan hücreler azald\u0131\u011f\u0131ndan kolayl\u0131kla ate\u015fli hastal\u0131klara yakalanmam\u0131za neden olabilirler. Bu dönemde y\u0131kayarak yedi\u011fimiz çi\u011f sebze ve meyveleri (örne\u011fin salata gibi) en az 10 gün kadar yemekten kaç\u0131nmal\u0131s\u0131n\u0131z. Bu dönemde çevredeki insanlardan mikrop kapmamak için kalabal\u0131k ortamlarda bulunmaktan da kaç\u0131nmal\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Unutmay\u0131n\u0131z ki bu yasak meyve ve sebzelerin hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131z üzerine olan herhangi bir etkisinden dolay\u0131 de\u011fil, ne kadar temiz y\u0131kasan\u0131z da yiyece\u011finiz sebze veya meyvenin üzerinde kalm\u0131\u015f olmas\u0131 muhtemel mikroplardan kaç\u0131nmak içindir. Yiyeceklerinizin bu zaman dilimi içinde pi\u015fmi\u015f olmas\u0131na dikkat ediniz. E\u011fer 38.50C in üstünde, bir Saati geçen ate\u015finiz olursa mutlaka doktorunuza ula\u015f\u0131n\u0131z. Ate\u015finiz var ve kan hücreleriniz kan say\u0131m\u0131nda dü\u015fük bulunursa Antibiyotik tedavisi alman\u0131z gereklidir. Kan hücrelerinizin say\u0131s\u0131nda meydana gelen bu azalma bir hafta ila 10 gün içinde kendili\u011finden geçer ve hücreler normal say\u0131lar\u0131na ula\u015f\u0131r.<\/p>\n
Bir ba\u015fka h\u0131zl\u0131 ço\u011falan hücre grubu sindirim sistemi hücreleri ve k\u0131l kökü hücreleridir. Bu nedenle kemoterapi sonras\u0131 genellikle ilk haftadan sonra saçlar dökülür. Hastalarda i\u015ftah kesilmesi, bulant\u0131, kusma, ishal ve a\u011f\u0131z yaralar\u0131 geli\u015febilir, bu yan etkilerin hemen hepsi ilaç tedavisi ile kontrol alt\u0131na al\u0131nabilir. Bu yan etkiler k\u0131sa sürelidir, hastalar\u0131n \u015fikayetleri bir sonraki kemoterapi ba\u015flamadan önce geçmi\u015f olur. Kemoterapinin bahsedilen bu yan etkilerinin \u015fiddeti hastadan hastaya de\u011fi\u015fir.<\/p>\n
Günümüzde modern kemoterapilerle uzun, kal\u0131c\u0131 yan etkilere rastlamak nadirdir. Ancak baz\u0131 kemoterapi ilaçlar\u0131 kalp üzerinde olumsuz etkiler yapabilir, bu tür ilaçlar\u0131 kullananlarda doktor periyodik olarak kalbinizin etkilenip etkilenmedi\u011fini anlamak için tetkikler ister. Bugün kullan\u0131lan kemoterapi ilaç dozlar\u0131 ve kemoterapi kür say\u0131lar\u0131 kalp üzerinde olumsuz etki yapacak boyutta de\u011fildir. Baz\u0131 kanser ilaçlar\u0131 yumurtal\u0131klar\u0131 etkileyerek yumurta hücrelerini öldürürler, böylece yumurtal\u0131klar kad\u0131nl\u0131k Hormonu olan östrojeni üretemez ve hastalar menopoza girerler. Adetler seyrekle\u015fir yada durabilir ve bu durumda kad\u0131nlar hamile kalamazlar. Özellikle 35-40 ya\u015f\u0131n üzerinde kemoterapi ile meydana gelen k\u0131s\u0131rl\u0131k kal\u0131c\u0131d\u0131r. Daha genç hastalarda kemoterapi süresince kesilen adetler bir süre sonra normale dönebilir.<\/p>\n
Kemoterapi ilaçlar\u0131 ço\u011funlukla damardan verilir ve verildikleri damara zaman içinde zarar verip, damar\u0131n sertle\u015fmesine ve d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda gözle fark edilebilir hale gelmesine neden olabilirler. Kemoterapi al\u0131rken veya ald\u0131ktan sonraki gün ilac\u0131 ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z kolda k\u0131zar\u0131kl\u0131k \u015fi\u015fme ve yanma olursa hemen doktorunuza haber vermelisiniz.<\/p>\n
Kemoterapi al\u0131rken herhangi bir nedenle a\u011fr\u0131 kesici kullanman\u0131z gerekirse doktorunuza dan\u0131\u015f\u0131n\u0131z. Çünkü baz\u0131 a\u011fr\u0131 kesiciler vücuttaki kan hücrelerinde say\u0131ca veya i\u015flevce azalmaya neden olabilirler. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalp, akci\u011fer ve böbrek hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131z için kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve hayati önemi olan ilaçlar\u0131n\u0131za kemoterapi süresince devam edebilirsiniz. Kullanmak zorunda oldu\u011funuz bu ilaçlar\u0131 doktorunuza yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ziyaretlerde göstererek bir sak\u0131nca olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorman\u0131z uygun olur.<\/p>\n
I\u015f\u0131n Tedavisi Kar\u0131n bölgesine \u0131\u015f\u0131n tedavisi alan hastalarda bulant\u0131, kusma, ishal olabilir. Kolorektal kanserlerde uygulanan \u0131\u015f\u0131n tedavisi pelvik bölgede k\u0131llar\u0131n dökülmesine neden olabilir. Bu etki kal\u0131c\u0131 veya geçici olabilir. Tedavi s\u0131ras\u0131nda deri k\u0131zarabilir, kuruyabilir, hassasla\u015fabilir ve ka\u015f\u0131nabilir. Hastalar dar giysilerden kaç\u0131nmal\u0131, pamuklu giysileri tercih etmelidirler. Doktor önerisi olmadan deriye kesinlikle losyon veya krem sürülmemelidir. I\u015f\u0131n tedavisi s\u0131ras\u0131nda hastalar kendilerini çok yorgun hissederler. Özellikle tedaviden haftalar sonra bile bu durum devam edebilir. Bu süreçte hastalar olabildi\u011fince dinlenmekle beraber hastalar normal aktivitelerinden uzakla\u015fmamal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
Biyolojik Tedavi Biyolojik tedavinin yan etkileri çok çe\u015fitli olmakla beraber s\u0131kl\u0131kla grip benzeri bir durum, titreme, ate\u015f, halsizlik, bulant\u0131, kusma, ishal bazen de döküntüler olu\u015fabilir.<\/p>\n
Di\u011fer Yan Etkiler Kanser i\u015ftah azalmas\u0131na neden olabilir. Baz\u0131 hastalarda a\u011f\u0131zda tats\u0131zl\u0131k olu\u015fur. Ço\u011funlukla tedavilerin yan etkileri olan bulant\u0131, kusma ve a\u011f\u0131zda yaralar hastan\u0131n yemek yemesini güçle\u015ftirir. Fakat beslenme çok önemlidir. Ö\u011fünler mutlaka yeterli kalori ve Protein içermelidirler. Böylece kilo kayb\u0131 ve dokular\u0131n kendini tekrar tamir etmesi sa\u011flanabilir.<\/p>\n
Tedavi alan hastalar, düzenli ve yeterli beslenirlerse kendilerini daha enerjik ve iyi hissedeceklerdir ve ilaçlar\u0131n yan etkileri daha az görülecektir.<\/p>\n
Bazen kolorektal kanser tedavisi hastalar\u0131n cinsel ya\u015fam\u0131n\u0131 etkileyebilir. Ameliyat s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 sinirlerin ve damarlar\u0131n tedavi nedeniyle zarara u\u011framas\u0131 sonucu geçici veya kal\u0131c\u0131 impotans olu\u015fabilir. Kar\u0131n bölgesine uygulanan \u0131\u015f\u0131n tedavisi de bazen erkeklerde sertle\u015fme problemlerine yol açabilir. Kolorektal tümörler için ameliyat uygulanan kad\u0131nlarda da cinsel sorunlar olu\u015fabilir. I\u015f\u0131n tedavisi de geçici olarak vaginada kuruluk ve hassasiyete neden olabilir. Doktorlar ve hem\u015fireler bu sorunlar\u0131n giderilmesine yönelik önerilerde bulunabilirler.<\/p>\n
Tedavi s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda cinsel ya\u015fam\u0131n\u0131za eskiden oldu\u011fu gibi devam etmenizde bir sak\u0131nca yoktur. Kemoterapinin yumurtal\u0131k hücreleri üzerinde olan mutajenik (bebekte ciddi anormallikler olabilmesi) etkileri nedeni ile tedavi süresince gebeli\u011fi önlemek için do\u011fum kontrol yöntemlerinden biri tercih edilmelidir. Verilen kemoterapi ilaçlar\u0131n\u0131n ço\u011fu yumurtal\u0131klar\u0131n çal\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 bozar ancak bu etkilenmenin derecesi hastadan hastaya de\u011fi\u015fir.<\/p>\n
Tan\u0131 sonras\u0131 tedavi plan\u0131 ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z fiziksel ve ruhsal s\u0131k\u0131nt\u0131lar, hastal\u0131\u011fa veya tedaviye ba\u011fl\u0131 yorgunluk, halsizlik hissi, cinsel ya\u015fam\u0131n\u0131z\u0131n, istek ve heyecan duyma gibi duygular\u0131n\u0131z\u0131 etkileyebilir. Cinsel ya\u015fam\u0131n\u0131z ile ilgili bu tür sorunlar, bu dönemde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve tedavi sonras\u0131 geçen di\u011fer sorunlar gibi zaman içinde geçecektir.<\/p>\n
Kolostomili hastalar\u0131n cinsel ya\u015fam konusunda özel bir kayg\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Cinsel birlikteli\u011fe haz\u0131r olmadan önce kolostomiye al\u0131\u015fmalar\u0131 zaman alabilir. Baz\u0131 hastalar bu durumu onlar\u0131n dü\u015füncelerini ve duygular\u0131n\u0131 anlayan bir e\u015fle, arkada\u015fla veya kayg\u0131lar\u0131n\u0131 giderecek bir terapistle payla\u015fabilirler. Enterostomi uzmanlar\u0131 hastalar\u0131n cinsel ya\u015famlar\u0131nda kolostomiye uyum sa\u011flamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. Onlar\u0131n cinsel ya\u015famlar\u0131n\u0131n devam\u0131 için bir tak\u0131m tedbirler al\u0131p, önerilerde bulunabilir.<\/p>\n
Cinsel ya\u015fam\u0131n\u0131za yönelik kayg\u0131lar\u0131n\u0131z oldu\u011funu ve bu konuda yard\u0131m almak istedi\u011finizi tedavi ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z kemoterapi ünitesindeki doktor ve hem\u015firelere belirtmekten çekinmeyiniz .<\/p>\n
izlem Kolorektal kanser tedavisinden sonra hastalar\u0131n düzenli takibi çok önemlidir. Kanser ayn\u0131 veya kom\u015fu bölgede tekrar ortaya ç\u0131kabilir veya vücudun ba\u015fka bir yerine yay\u0131labilir. Doktorlar hastalar\u0131n\u0131 yak\u0131ndan takip ederek kanserin geri gelmesi durumunda mümkün olan en k\u0131sa sürede onu tekrar tedavi edecektir.<\/p>\n
Takipte fizik muayene, gaitada gizli kan testi, sigmoidoskopi, kolonoskopi, gö\u011füs röntgeni, çe\u015fitli kan testleri ve CEA ölçümü yer al\u0131r. S\u0131kl\u0131kla ameliyattan önce hastalar\u0131n CEA düzeyleri yüksektir ve ameliyatla tümör ç\u0131kar\u0131ld\u0131ktan sonra haftalar içinde normalle\u015fir. E\u011fer CEA düzeyleri tekrar yükselmeye ba\u015flarsa, bu kanser geri geliyor anlam\u0131na gelebilir. Bu arada di\u011fer testlerde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Çünkü bu yükselme kanser d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer nedenlerle de olabilir.<\/p>\n
Kolorektal kanserle ilgili kontrollerin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda hastalar di\u011fer kanser tipleri aç\u0131s\u0131ndan da kontrol edilmek isteyebilirler. Kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak kanseri olan kad\u0131nlarda meme, yumurtal\u0131k ve rahim a\u011fz\u0131 kanserlerinin geli\u015fme riski artm\u0131\u015ft\u0131r. Erkeklerde ise Prostat Kanserinde art\u0131\u015f görülür.<\/p>\n
Kanser tedavisi gören hastalar\u0131n az bir k\u0131sm\u0131nda y\u0131llar sonra da yan etkiler görülebilir. Hastalar olabilecek bu yan etkiler konusunda da doktorlar\u0131yla konu\u015fmak isteyebilirler. Böylece hastalar düzenli kontrollere devam ederler ve herhangi bir problem ortaya ç\u0131kar ç\u0131kmaz doktora haber verirler.<\/p>\n
Nedenler ve Korunma Kolorektal kanser en s\u0131k kanserlerden biridir. Kolorektal kanser olu\u015fumu tek bir sebebe ba\u011flanamaz. Çe\u015fitli faktörler kolorektal kanser olu\u015fumunda rol oynayabilir. Kanser bula\u015f\u0131c\u0131 de\u011fildir. Baz\u0131 insanlar\u0131n kolorektal kanser olma riski di\u011ferlerinden daha fazlad\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda risk artm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
Polipler: Ço\u011fu (hemen hemen hepsi) kolorektal kanser, ba\u011f\u0131rsak poliplerinden geli\u015fir. Polip selim bir olu\u015fumdur fakat bazen kansere dönü\u015febilir. Poliplerin al\u0131nmas\u0131 kanser olu\u015fumunu önlemede en önemli yoldur.<\/p>\n
Ya\u015f: 50 ya\u015f\u0131n üstü kolorektal kanser riskinin artt\u0131\u011f\u0131 ya\u015f grubudur.<\/p>\n
Aile öyküsü: Yak\u0131n akrabalarda ba\u011f\u0131rsak kanseri bulunmas\u0131 kanser olu\u015fum riskini art\u0131r\u0131r. Hatta baz\u0131 tip kolon kanserleri ailesel geçi\u015f gösterir.<\/p>\n
Familial polipozis: Bu kal\u0131tsal hastal\u0131k kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklarda yüzlerce polip olu\u015fumu ile kendini gösterir. zamanla bu polipler kansere dönü\u015febilirler. Tedavi edilmemi\u015f “familial polipozis”li hastalar mutlaka bir süre sonra kanser olurlar.<\/p>\n
Diyet: Diyetlerinde yüksek ya\u011f, dü\u015fük meyve ve sebze ve dü\u015fük posal\u0131 g\u0131dalar alanlarda kolorektal kanser görülme riski daha fazlad\u0131r.<\/p>\n
Ülseratif kolit: Bu hastal\u0131k ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n iltihabi bir hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu hastalarda di\u011fer insanlara göre ba\u011f\u0131rsak kanseri olma riski daha fazlad\u0131r.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar baz\u0131 faktörlerin de kanser olu\u015fumunu artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünmektedirler. Örne\u011fin \u015fehir ya\u015fam\u0131n\u0131n kanser olu\u015fumunu artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 dü\u015fünülmektedir. Siyah \u0131rkta kolon kanseri, beyaz \u0131rkta da rektum kanseri görülme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 fazlad\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsanlar ba\u011f\u0131rsak kanseri olma risklerini azaltabilirler. Örne\u011fin ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda polip saptanan birisi doktoru ile görü\u015ferek onun al\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirip daha az ya\u011fl\u0131 yiyecekler yiyebilirler. Fazla ya\u011fl\u0131 yiyecekler; et, yumurta, kurutulmu\u015f yiyecekler, yemeklerde ve salatalarda kullan\u0131lan ya\u011flard\u0131r. \u0130nsanlar yiyeceklerindeki posa miktar\u0131n\u0131 art\u0131rabilirler. Posal\u0131 yiyecekler; kepekli Ekmek ve tah\u0131llard\u0131r. Bu konuda diyet uzmanlar\u0131 size yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n
Sonuç olarak özellikle 50 ya\u015f üzeri insanlar\u0131n ba\u011f\u0131rsak kanseri konusunda risk durumlar\u0131n\u0131 doktorlar\u0131 ile görü\u015füp, onlar\u0131n uygun görece\u011fi kontrolleri yapt\u0131rmalar\u0131nda yarar vard\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
KALIN BA\u011eIRSAK KANSER\u0130 HAKKINDA NELER B\u0130L\u0130YORUZ Kolon ve Rektum Kolon ve rektum, sindirim sisteminin “kal\u0131n ba\u011f\u0131rsak” olarak adland\u0131r\u0131lan k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturur. Kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n yakla\u015f\u0131k 150-180 cm’lik üst k\u0131sm\u0131na “kolon”, 15-17 cm’lik alt k\u0131sm\u0131na ise “rektum” ad\u0131 verilir. Yiyecekler, midede ve ince ba\u011f\u0131rsaklarda sindirildikten sonra kal\u0131n ba\u011f\u0131rsaklara gelirler. Burada ba\u011f\u0131rsak içeri\u011finin içinde sindirim sisteminin daha üst k\u0131s\u0131mlar\u0131nda emilmemi\u015f olan Su da vücutça[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[29820,29818,29819],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15584"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15584"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15584\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}