ANAFLAKS\u0130: ALLERJ\u0130K \u015eOK<\/p>\n
TANIM: Alerjinin en korkulan, en a\u011f\u0131r ve tehlikeli \u015fekli olan anaflaksi, vücudun tümünü ilgilendiren yayg\u0131n alerjik reaksiyonlara ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fir. Anaflaksi, alerjik \u015fok ismiyle de bilinir; erken tan\u0131n\u0131p acil olarak tedavi edilmedi\u011finde ki\u015fiyi \u015fok ya da ölüme kadar götürebilir. Gazetelerde okudu\u011fumuz \u0091Penisilin i\u011fnesi yap\u0131ld\u0131, ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi\u0092 veya \u0091Ar\u0131 sokmas\u0131ndan öldü…\u0092 gibi olaylar\u0131n nedeni hep anaflaksidir. Ülkemizde her y\u0131l ortalama olarak 100 ki\u015finin anaflaksiden dolay\u0131 ya\u015famlar\u0131n\u0131 yitirdikleri söylenebilir.<\/p>\n
ANAFLAKS\u0130N\u0130N SEBEPLER\u0130: Anaflaksiye sebep olabilen pek çok Madde vard\u0131r:<\/p>\n
\u0130laçlar (penisilin, sefalosporin ve di\u011fer antibiyotikler; Aspirin, a\u011fr\u0131 kesici ve romatizma ilaçlar\u0131, lokal anestezikler, röntgen çekilirken kullan\u0131lan kontrast maddeler…)<\/p>\n
Serumlar ve a\u015f\u0131lar<\/p>\n
Kan ve kan ürünleri<\/p>\n
Yiyecekler (Yumurta, süt, Domates, f\u0131st\u0131k, deniz ürünleri…)<\/p>\n
Yiyeceklere konan katk\u0131 maddeleri<\/p>\n
Bozulmay\u0131 önleyici maddeler (Sülfitler)<\/p>\n
Renklendiriciler (Tartrazin)<\/p>\n
Tat vericiler (Glutamat)<\/p>\n
Fiziksel etkenler: Egzersiz, so\u011fuk<\/p>\n
Çe\u015fitli maddeler: Lateks, sperm<\/p>\n
ANAFLAKS\u0130N\u0130N BEL\u0130RT\u0130LER\u0130: Anaflaksi, ki\u015finin duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve al\u0131nan alerjenin miktar\u0131na göre de\u011fi\u015fik tablolara neden olur. Ba\u015fta deri, alt ve üst solunum yollar\u0131, dola\u015f\u0131m ve sindirim sistemi olmak üzere pek çok organ sistemine ait belirtiler ortaya ç\u0131kar. Anaflaksi, çok ani olarak ortaya ç\u0131kan bir durum oldu\u011fu için sadece doktorlar taraf\u0131ndan de\u011fil, herkesçe bilinmesi, tan\u0131nmas\u0131 ve ilk acil müdahalenin hemen yap\u0131lmas\u0131, hastan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n kurtar\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan çok önemlidir. Alerjenin al\u0131m yolu ve vücuda giri\u015f h\u0131z\u0131 da anaflaksinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen önemli faktörlerdir. Mesela, penisilin i\u011fnesi penisilin hap\u0131na göre çok daha a\u011f\u0131r bir anaflaksiye yol açar! Anaflaksi belirtileri, alerjenle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131ktan hemen birkaç Dakika sonra ba\u015flar, 15-20 Dakikada zirveye ç\u0131kar ve 1 Saat içinde de azalmaya yüz tutar. Anaflaksi, baz\u0131 ki\u015filerde belirtiler tamamen kaybolduktan 8-24 saat sonra tekrarlayabilir. Bu nedenle, anaflaksi saptanan bir ki\u015finin en az\u0131ndan 24 saat süreyle doktor gözetimi alt\u0131nda kalmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
ANAFAKS\u0130N\u0130N GEL\u0130\u015e\u0130M\u0130 VE TEHL\u0130KE S\u0130NYALLER\u0130: Anaflakside, solunum ve dola\u015f\u0131m sistemini ilgilendiren belirtiler ciddi bir krizin i\u015faretleridir. Solunum sistemi belirtileri: Burunla ilgili olarak ka\u015f\u0131nt\u0131, Su gibi ak\u0131nt\u0131, hap\u015f\u0131rma, burun t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131… gibi belirtiler vard\u0131r. Ses tellerinin \u015fi\u015fmesi (g\u0131rtlak ödemi), ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve konu\u015fma güçlü\u011fü yaratabilece\u011fi gibi, bu darl\u0131\u011f\u0131n çok fazla olmas\u0131 nefes al\u0131p vermeyi güçle\u015ftirir, hatta tamamen imkans\u0131z k\u0131lar ve ölüme neden olur. Baz\u0131 hastalarda ise ast\u0131ml\u0131larda oldu\u011fu gibi inatç\u0131 öksürük, h\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 solunum ve nefes darl\u0131\u011f\u0131 geli\u015fir.Dola\u015f\u0131m sistemi belirtileri: Çarp\u0131nt\u0131, düzensiz ve h\u0131zl\u0131 kalp at\u0131\u015flar\u0131, gö\u011füs a\u011fr\u0131s\u0131, ba\u015f dönmesi.. vard\u0131r. Kan Bas\u0131nc\u0131n\u0131n dü\u015fmeye ba\u015flamas\u0131 ciddi bir anaflaksinin habercisidir. Ya\u015fl\u0131 hastalar kalp krizi de geçirebilirler. Sindirim sistemi belirtileri: Kar\u0131nda kramp tarz\u0131nda a\u011fr\u0131lar, bulant\u0131, kusma, kar\u0131nda \u015fi\u015fkinlik ve gerginlik, ishal ortaya ç\u0131kar. Di\u011fer belirtiler: Bu sistemlere ait belirtilerden ba\u015fka birçok hastada, terleme, idrar kaç\u0131rma, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, \u015fuur bozuklu\u011fu, halüsinasyon.. görülür. Anaflakside ölüm: Anaflakside ölüm nedeni g\u0131rtlak ödemi veya inatç\u0131 tansiyon dü\u015füklü\u011fü veya kalp krizidir.<\/p>\n
ANAFLAKS\u0130 TEDAV\u0130S\u0130:<\/p>\n
Anaflaksi çok acil bir durumdur. Ki\u015fiye hemen giri\u015fimde bulunulmad\u0131\u011f\u0131 zaman k\u0131sa zamanda ölüme sebep olabilir. Bu sebeple, anaflaksi belirtileri saptan\u0131r saptanmaz bir taraftan en yak\u0131n doktor veya hastaneye ula\u015f\u0131lmaya çal\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, di\u011fer taraftan yap\u0131lmas\u0131 gereken baz\u0131 i\u015flemler vard\u0131r.<\/p>\n
Alerjenin vücuda girdi\u011fi yer belli ise (Ar\u0131 sokmas\u0131nda oldu\u011fu gibi!), o bölgeye hemen turnike yap\u0131larak zehirin kana kar\u0131\u015fmas\u0131 engellenir. Varsa, ar\u0131n\u0131n i\u011fnesi ç\u0131kart\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Ki\u015fi s\u0131rtüstü yat\u0131r\u0131l\u0131r ve bacaklar\u0131 yukar\u0131 kald\u0131r\u0131l\u0131r. Bu sayede beyin ve kalp gibi önemli organlara daha fazla kan gitmesi sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n
Hasta S\u0131cak tutulur.<\/p>\n
Mümkünse Oksijen verilir.<\/p>\n
Anaflakside ya\u015fam kurtar\u0131c\u0131 ilaç ADRENAL\u0130N\u0092dir. 1:1000\u0092lik Adrenalin, 0,3-0,5 ml dozunda 20 dakika arayla cilt alt\u0131na zerk edilir.<\/p>\n
Anaflaksi tedavisinde yararlan\u0131lan di\u011fer ilaçlar kortizon ve antihistaminikler\u0092dir. Ast\u0131m krizi belirtileri olan hastalara bron\u015f spazm\u0131n\u0131 azaltan nefes aç\u0131c\u0131 ilaçlar da verilmelidir.<\/p>\n
Kan Bas\u0131nc\u0131 dü\u015fük olan hastalara hem kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 yükselten ilaçlar (vazopressörler) hem de damar yoluyla S\u0131v\u0131 uygulan\u0131r.<\/p>\n
G\u0131rtlak ödemi nedeniyle asfiksi (bo\u011fulma) belirtileri gösteren hastalara nefes alabilmeleri için acil trakeostomi (ana nefes borusuna d\u0131\u015far\u0131dan delik aç\u0131lmas\u0131) gerekir.<\/p>\n
ANAFLAKS\u0130DEN KORUNMA:<\/p>\n
Daha önce anaflaksi geçirmi\u015f olanlar, durumlar\u0131n\u0131 bildiren bir kart veya künye ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n
Anaflaksi nedeniyle ölüm tehlikesi atlatanlar\u0131n yanlar\u0131nda sürekli olarak Adrenalin bulundurmalar\u0131 gerekir. Bu ki\u015filere adrenalini hangi durumda, nas\u0131l uygulayacaklar\u0131 da ö\u011fretilmelidir.<\/p>\n
Anaflaksiye neden olan etkenlerden (ilaç, yiyecek…) uzak kal\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Anaflaksi tan\u0131mlayan hastalara i\u011fne \u015feklindeki ilaçlardan çok hap veya \u015furup verilmelidir.<\/p>\n
Anaflaksi tan\u0131mlayan hastalara ß-bloker s\u0131n\u0131f\u0131 ilaçlar verilmemelidir.<\/p>\n
En az\u0131ndan 24 saat süreyle doktor gözetimi alt\u0131nda kalmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
KAYNAK: Prof.Dr. Ahmet Rasim KÜÇÜKUSTA http:\/\/www.zaman.com.tr\/ailem\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ANAFLAKS\u0130: ALLERJ\u0130K \u015eOK TANIM: Alerjinin en korkulan, en a\u011f\u0131r ve tehlikeli \u015fekli olan anaflaksi, vücudun tümünü ilgilendiren yayg\u0131n alerjik reaksiyonlara ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fir. Anaflaksi, alerjik \u015fok ismiyle de bilinir; erken tan\u0131n\u0131p acil olarak tedavi edilmedi\u011finde ki\u015fiyi \u015fok ya da ölüme kadar götürebilir. Gazetelerde okudu\u011fumuz \u0091Penisilin i\u011fnesi yap\u0131ld\u0131, ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi\u0092 veya \u0091Ar\u0131 sokmas\u0131ndan öldü…\u0092 gibi olaylar\u0131n nedeni hep anaflaksidir. Ülkemizde her[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[29829,29824,26235,26237],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15587"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15587"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15587\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15587"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15587"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15587"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}