Obsesif – Kompulsif Bozuklu\u011fu SAPLANTI HASTALI\u011eI<\/p>\n
A-Panik Bozukluk B-Sosyal Fobi C-Özgül Fobi D-Saplant\u0131-Zorlant\u0131 Bozuklu\u011fu (Obsesif-Kompulsif Bozukluk) E-Travma Sonras\u0131 Stres Bozuklu\u011fu F-Akut Stres Bozuklu\u011fu G-Yayg\u0131n Bunalt\u0131 Bozuklu\u011fu H-Somatoform Bozukluklar I-Yapay Bozukluk J- Disosiyatif Bozukluklar<\/p>\n
A. Panik Bozukluk :<\/p>\n
Panik Ata\u011f\u0131 (Panik Atak): Kendi ba\u015f\u0131na bir hastal\u0131k de\u011fildir. Panik ata\u011f\u0131 de\u011fi\u015fik hastal\u0131klarda ortaya ç\u0131kabilir (Panik bozuklu\u011fu, sosyal fobi, hipertiroidi, özgül fobi, saplant\u0131-zorlant\u0131 bozuklu\u011fu, travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu, ayr\u0131lma anksiyetesi bozuklu\u011fu, Madde kötüye kullan\u0131m\u0131 gibi). Panik ata\u011f\u0131 bir grup belirtinin dördü veya fazlas\u0131n\u0131n birden ba\u015flay\u0131p 10 Dakika içinde en yüksek düzeyine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yo\u011fun bir korku ve rahats\u0131zl\u0131k dönemidir: \u0095 Çarp\u0131nt\u0131, kalp at\u0131mlar\u0131n\u0131 duyumsama veya kalp h\u0131z\u0131nda art\u0131\u015f, terleme, titreme veya sars\u0131lma, nefes darl\u0131\u011f\u0131 veya bo\u011fuluyor gibi olma, soluk kesilmesi, gö\u011füs a\u011fr\u0131s\u0131 veya gö\u011füste s\u0131k\u0131nt\u0131, bulant\u0131 ya da kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, ba\u015f dönmesi, sersemlik, dü\u015füp bay\u0131lacakm\u0131\u015f gibi olma, gerçek d\u0131\u015f\u0131l\u0131k duygular\u0131 veya benli\u011finden s\u0131yr\u0131lma (depersonalizasyon), ölüm korkusu, uyu\u015fma-kar\u0131ncalanma duygular\u0131, ü\u015füme-ürperme-ate\u015f basmalar\u0131. Panik bozuklu\u011fu kendili\u011finden panik ataklar\u0131yla ortaya ç\u0131kar; bazen tabloya agorafobi e\u015flik eder. Yani aç\u0131k alanlarda bulunmaktan, ev d\u0131\u015f\u0131nda tek ba\u015f\u0131na kalmaktan, kalabal\u0131kta bulunmaktan korku olabilir. Yeniden panik ata\u011f\u0131 bekleme, denetimini kaybetme, kalp krizi geçirme, ç\u0131ld\u0131rma korkusu olabilir. Ataklar haftada 2-3 kez yineleme e\u011filimindedir. Tedaviye verdi\u011fi yan\u0131t iyidir. Tedavisinde öncelikle antidepresanlar, bunalt\u0131 giderici ilaçlar, kendini tan\u0131maya yönelik psikoterapi, özellikle kaç\u0131nma davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 denetlemeye yönelik davran\u0131\u015fç\u0131 psikoterapi, bili\u015fsel psikoterapi gibi seçenekler vard\u0131r.<\/p>\n
B. Sosyal Fobi Ki\u015finin tan\u0131mad\u0131k insanlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n gözünün üzerinde olabilece\u011fi bir veya birden fazla toplumsal durumdan belirgin ve sürekli bir korku duymas\u0131 halidir. komik duruma dü\u015fece\u011fi veya utanç duyaca\u011f\u0131 biçimde davranaca\u011f\u0131ndan korkar. Korkusunu a\u015f\u0131r\u0131 veya anlams\u0131z oldu\u011funun fark\u0131ndad\u0131r. Korkular ço\u011fu sosyal durumu kaps\u0131yorsa Çekingen Ki\u015filik Bozuklu\u011fu anlam\u0131na gelir ve ek tan\u0131 konabilir. (Söyle\u015fileri ba\u015flatma ve sürdürme, küçük topluluklara kat\u0131lma, kar\u015f\u0131 cinsle ç\u0131kma, üstleriyle konu\u015fma, toplant\u0131lara gitme gibi konularda). Ele\u015ftirilmeye, olumsuz de\u011ferlendirilmeye, reddedilmeye a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131l\u0131k, hakk\u0131n\u0131 savunmada güçlük çekme, a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k duygusu veya özgüven dü\u015füklü\u011fü vard\u0131r. Sa\u011falt\u0131mda antidepresanlar, duyars\u0131zla\u015ft\u0131rma, seans s\u0131ras\u0131nda deneme, ev ödevleri, yüzle\u015ftirme gibi davran\u0131\u015fç\u0131 psikoterapi yararl\u0131 olabilir.<\/p>\n
C. Özgül Fobi :<\/p>\n
kad\u0131nlar aras\u0131nda en yayg\u0131n ruhsal bozukluktur. Korkulan nesneler ve durumlar hayvanlar, f\u0131rt\u0131nalar, yükseklik, hastal\u0131k, yaralanma ve ölüm olabilir. Alt tipler bunlar\u0131n bask\u0131n alan\u0131na göre; hayvan tipi, do\u011fal çevre tipi, kan-enjeksiyon-yara tipi, durumsal tip ve di\u011fer tiptir. Fobik uyaranlarla kar\u015f\u0131la\u015fma veya kar\u015f\u0131la\u015fma beklentisi ile a\u015f\u0131r\u0131 veya anlams\u0131z, belirgin ve sürekli korku ba\u015flar, hatta panik ata\u011f\u0131 biçimini alabilir. Ki\u015fi korkusunun a\u015f\u0131r\u0131 veya anlams\u0131z oldu\u011funu bilir. Fobik durumdan kaç\u0131n\u0131l\u0131r veya yo\u011fun s\u0131k\u0131nt\u0131yla buna katlan\u0131l\u0131r. En yayg\u0131n denenen tedavi yüzle\u015ftirmeye dayanan davran\u0131\u015fç\u0131 psikoterapidir. Kademeli uygulan\u0131r. Duyars\u0131zla\u015ft\u0131rma amaçlan\u0131r. Gev\u015feme teknikleri de ö\u011fretilir.<\/p>\n
D. Saplant\u0131-Zorlant\u0131 Bozuklu\u011fu (Obsesif-Kompulsif Bozukluk): Halk aras\u0131nda "temizlik hastal\u0131\u011f\u0131" olarak tan\u0131n\u0131r. Saplant\u0131 (obsesyon) yineleyici ve zorlay\u0131c\u0131 dü\u015fünce, duygu, dürtü veya hayallerdir. Zorlant\u0131 ise (kompulsiyon) sayma, kontrol etme, kaç\u0131nma gibi bilinçli, standardize, yineleyici dü\u015fünce veya davran\u0131\u015ft\u0131r. Tipik olarak saplant\u0131lar ki\u015finin bunalt\u0131s\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131r, zorlant\u0131lar ise azalt\u0131r. Zorlant\u0131ya direnmeyle (yapmamayla) da s\u0131k\u0131nt\u0131 artar. Rahats\u0131zl\u0131k verici dürtü veya dü\u015fünce sadece gerçek ya\u015fam sorunlar\u0131 hakk\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 üzüntüler de\u011fildir. Ki\u015fi ya bunlara önem vermemeye, bask\u0131lamaya veya ba\u015fka bir dü\u015fünce veya eylemle etkisizle\u015ftirmeye çal\u0131\u015f\u0131r. Yineleyici davran\u0131\u015flar el y\u0131kama, düzene koyma, kontrol etme, dua etme, say\u0131 sayma, birtak\u0131m sözcükleri sessizce söyleme olabilir. S\u0131k\u0131nt\u0131 yan\u0131 s\u0131ra zaman\u0131n bo\u015fa harcanmas\u0131 da söz konusudur. Tak\u0131nt\u0131 örne\u011fin Günde 1 Saatten daha uzun zaman al\u0131r. Ola\u011fan gündelik ve mesleki ya\u015fam bozulur veya etkilenir. Belirtiler ço\u011funlukla aniden ve stresli bir olay sonras\u0131nda ba\u015flar. Tan\u0131 ve tedavi utançtan, saklamaktan dolay\u0131 5-10 y\u0131l gecikebilir. Üçte biri önemli ölçüde, yar\u0131s\u0131 k\u0131smen düzelir, geri kalan ya hasta olarak kal\u0131r ya da kötüle\u015fir. Tedavisinde antidepresanlar, davran\u0131\u015f psikoterapisi (kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakma, zorlant\u0131 yan\u0131t\u0131n\u0131 önleme) say\u0131labilir.<\/p>\n
E. Travma Sonras\u0131 Stres Bozuklu\u011fu :<\/p>\n
Herkes için travmatik olacak büyük bir duygusal stresten sonra ba\u015flayan bir ruhsal bozukluktur. Ki\u015fi gerçek bir ölüm, ölüm tehdidi, a\u011f\u0131r bir yaralanma, kendi veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n fiziki bütünlü\u011füne tehdit olay\u0131n\u0131 ya ya\u015fam\u0131\u015f, ya kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015f ya da tan\u0131k olmu\u015ftur. Bunlara a\u015f\u0131r\u0131 korku, çaresizlik ya da deh\u015fete dü\u015fmeyle tepki vermi\u015ftir. Tekrar tekrar s\u0131k\u0131nt\u0131 verici tarzda an\u0131msayabilir; s\u0131k s\u0131k olay\u0131n s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 dü\u015flerini görebilir; sanki yeniden oluyormu\u015f gibi davran\u0131r ya da hisseder, travmatik olay\u0131 ça\u011fr\u0131\u015ft\u0131ran iç ya da d\u0131\u015f olaylarla kar\u015f\u0131la\u015fmaktan yo\u011fun s\u0131k\u0131nt\u0131 duyar. Travmayla ilgili duygu ve konu\u015fmalardan kaçmaya, ilintili ki\u015filer, etkinlik ve yerlerden uzak durmaya çabalar; travman\u0131n önemli bir yönünü an\u0131msayamaz, eskiden önemsedi\u011fi etkinliklere kar\u015f\u0131 ilgi ve kat\u0131l\u0131m\u0131 azal\u0131r; insanlardan uzakla\u015fma, yabanc\u0131la\u015fma olur, sevememe, bir gelece\u011fi kalmad\u0131\u011f\u0131 duygusuna kap\u0131labilir. Bunlardan ba\u015fka uykuya dalma ve uykuyu sürdürmede güçlük, öfke patlamalar\u0131, yo\u011funla\u015fmada zorluk, huzursuzluk ve a\u015f\u0131r\u0131 irkilme tepkileri olabilir. Bu belirtilerin 1 aydan uzun sürmesiyle tan\u0131 konur. Hastal\u0131k belirtileri travmatik olaydan sonra bir hafta gibi k\u0131sa bir sürede de ba\u015flayabilir, 30 y\u0131l gibi uzun sürede de ba\u015flayabilir. Hastalar\u0131n %30'u tam düzelir, %40'\u0131 hafif belirtilerle sürer, %10'u de\u011fi\u015fmez veya kötüle\u015fir. Tedavide ana yakla\u015f\u0131m destekleme, konu\u015fmaya cesaretlendirme, ba\u015f etme yollar\u0131 için e\u011fitme, hasta ve ailesi için grup terapileridir. \u0130laç sa\u011falt\u0131m\u0131 yararl\u0131 olabilir.<\/p>\n
F. Akut Stres Bozuklu\u011fu :<\/p>\n
Travma yarat\u0131c\u0131 olaydan sonra 4 hafta içinde ba\u015flay\u0131p 2 Gün – 4 hafta devam eden stres bozuklu\u011fu s\u0131n\u0131f\u0131d\u0131r. Akut stres bozuklu\u011funda s\u0131k\u0131nt\u0131 verici olay\u0131 ya\u015farken veya sonras\u0131nda disosiyatif (çözülme) belirtiler olur. Bunlar: \u0095 Uyu\u015fukluk, dalg\u0131nl\u0131k, tepkisizlik, afallama, yabanc\u0131la\u015fma, benli\u011finin d\u0131\u015f\u0131na ç\u0131kma (depersonalizasyon), travman\u0131n önemli bir yan\u0131n\u0131 an\u0131msayamama gibidir. Bir yandan da sanki travma yineleyerek ya\u015fan\u0131r: Gözüne tekrar tekrar gelen görüntüler, dü\u015fünceler, dü\u015fler, yan\u0131lsamalar, an\u0131msat\u0131c\u0131 \u015feylerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca s\u0131k\u0131nt\u0131 duyma. Ayr\u0131ca travma an\u0131lar\u0131n\u0131 uyand\u0131rabilecek dü\u015fünce, duygu, konu\u015fma, etkinlik, yer ve insanlardan kaç\u0131nma çabas\u0131 olur. Uyuma zorlu\u011fu, huzursuzluk, yo\u011funla\u015fma güçlü\u011fü, a\u015f\u0131r\u0131 irkilme gibi bunalt\u0131 ve uyar\u0131lma belirtileri vard\u0131r. Tedavisi Travma Sonras\u0131 Stres Bozuklu\u011fu'nda oldu\u011fu gibidir.<\/p>\n
G. Yayg\u0131n Bunalt\u0131 Bozuklu\u011fu : Bireyin sosyal\/mesleki ya\u015fam\u0131n\u0131 önemli ölçüde bozan veya a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131ya neden olan, çe\u015fitli bedensel belirtilerin e\u015flik etti\u011fi en az 6 Ay süren bir yayg\u0131n endi\u015fe halidir. Ki\u015fi üzüntüsünü denetlemekte zorlan\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki belirtilerin 3'ü veya fazlas\u0131 bulunur: \u0095 Huzursuzluk, a\u015f\u0131r\u0131 heyecan veya endi\u015fe, kolay yorulma, dü\u015fünceleri yo\u011funla\u015ft\u0131ramama, bo\u015f zihin duygusu, kas gerginli\u011fi, uyku bozuklu\u011fu. Bunlardan ba\u015fka titreme, huzursuzluk, ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, soluk daralmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 terleme, çarp\u0131nt\u0131, sindirim sistemi belirtileri olabilir. Bu hastalar ço\u011funlukla pratisyen veya Dahiliye uzmanlar\u0131na ba\u015fvurur. Ellerinde uzun bir tahlil listesi olabilir. Tedavi için en etkili yakla\u015f\u0131m psikoterapi, ilaç ve destekleyici yöntemlerin bir arada kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130laç tedavisi 6-12 ayda tamamlanabilece\u011fi gibi ya\u015fam boyu sürdürmek de gerekebilir.<\/p>\n
H. Somatoform Bozukluklar:<\/p>\n
a. Bedenselle\u015ftirme (Somatizasyon) Bozuklu\u011fu : Birkaç y\u0131ll\u0131k bir dönem içinde ortaya ç\u0131kan, tedavi aray\u0131\u015flar\u0131yla sosyal\/mesleki veya önemli di\u011fer i\u015flev alanlar\u0131nda bozulma ile sonuçlanan, 30 ya\u015f\u0131ndan önce ba\u015flam\u0131\u015f çok say\u0131da bedensel yak\u0131nma öyküsü ile belirli bir bozukluktur. En az 4 a\u011fr\u0131 belirtisi, 2 sindirim sistemi belirtisi, 1 cinsel belirti, 1 yalanc\u0131 nörolojik belirti bu bozuklu\u011fun tan\u0131s\u0131 için zorunludur. A\u011fr\u0131 belirtileri; ba\u015f, kar\u0131n, s\u0131rt, eklemler, kol-bacaklar, gö\u011füste, d\u0131\u015fk\u0131lamada, adette, cinsel ili\u015fki s\u0131ras\u0131nda veya idrar yapma s\u0131ras\u0131nda. Sindirim belirtileri; bulant\u0131, \u015fi\u015fkinlik, kusma, ishal, birçok yiyece\u011fin dokunmas\u0131. Cinsel belirtiler; cinsel ilgisizlik, sertle\u015fme veya bo\u015falma bozuklu\u011fu, düzensiz adet, a\u015f\u0131r\u0131 kanamal\u0131 adet, gebelikteki a\u015f\u0131r\u0131 kusma. Yalanc\u0131 nörolojik belirtiler; koordinasyon veya denge bozuklu\u011fu, güç kayb\u0131 veya felç görünümü, yutma güçlü\u011fü, bo\u011fazda dü\u011fümlenme, ses k\u0131s\u0131lmas\u0131, idrar ç\u0131karamama, varsan\u0131lar(olmayan sesleri i\u015fitme, görüntüleri görme gibi), dokunma veya a\u011fr\u0131 duyusu kayb\u0131, çift görme, körlük, sa\u011f\u0131rl\u0131k, kat\u0131l\u0131p kalmalar, an\u0131msayamama halleri, bay\u0131lma olmadan bilinç sislenmesi. Bir t\u0131bbi durum\/hastal\u0131k olsa bile ortaya ç\u0131kan toplumsal\/mesleki bozulma beklenenden çok daha fazlad\u0131r. Tam düzelmenin az oldu\u011fu kronik gidi\u015f gösterir. Çökkünlük (Depresyon) eklenebilir. Tedavisinde olanak dahilinde ilaçlardan kaç\u0131nmal\u0131, doktor doktor gezme önlenmeli, destekleyici veya kendini tan\u0131maya yönelik psikoterapi denenmelidir.<\/p>\n
b. Sinirsel Bay\u0131lma (Konversiyon Bozuklu\u011fu) :<\/p>\n
Bilinen bir nörolojik veya t\u0131bbi hastal\u0131kla aç\u0131klanamayan bir veya daha fazla nörolojik belirtinin bir arada olmas\u0131yla belirli bir bozukluktur. Felç, körlük ve konu\u015famama en s\u0131k görülen belirtileridir. Belirtiler duyusal, motor ve nöbet belirtileri olarak 3 kümede yer al\u0131r. Duyusal olanlar; kol-bacaklarda duyu kayb\u0131, uyu\u015fma-kar\u0131ncalanmalar, vücudun sa\u011f ya da sol taraf\u0131n\u0131 tutan duyu kay\u0131plar\u0131, sa\u011f\u0131rl\u0131k, körlük \u015feklindedir. Motor belirtiler yürüyü\u015f bozuklu\u011fu, kas zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131 ve felci içerir. Bir, iki veya bütün kol-bacaklar tutulabilir. Sara hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 and\u0131ran nöbetler oldu\u011fu gibi hastalar\u0131n üçte birinde saran\u0131n bir türü ayn\u0131 zamanda bulunabilir. Hastal\u0131k sonucu görev ve zorunluluklar\u0131n gev\u015fetilmesi, destek alma, hastal\u0131k yoluyla denetleme gücü kazanma olabilir. Tedavide kendini tan\u0131maya dönük veya destekleyici psikoterapi önceliklidir. Terapide hem ilgi hem de otorite sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
c. Somatoform A\u011fr\u0131 Bozuklu\u011fu :<\/p>\n
Vücutta bir veya daha çok yerde t\u0131bbi ve nörolojik nedenlerle aç\u0131klanamayan a\u011fr\u0131 vard\u0131r. Sonunda a\u011fr\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131, \u015fiddeti, alevlenmesi, veya sürmesinde ruhsal nedenlerin rolü oldu\u011fu yarg\u0131s\u0131na var\u0131l\u0131r. Bilinçli bir amaca yönelik veya yalandan yap\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. 40-50'li ya\u015flarda zirve yapar. Kol gücüyle çal\u0131\u015f\u0131lan mesleklerde daha çoktur. Bilinçd\u0131\u015f\u0131nda a\u011fr\u0131y\u0131 hak etti\u011fi duygusuyla ilaçlara yan\u0131t vermeyebilir. Ameliyat iste\u011finde \u0131srar edebilirler. Tedavisinde sakinle\u015ftiriciler genellikle yarars\u0131zd\u0131r. Antidepresanlar, davran\u0131\u015fç\u0131 ve kendini tan\u0131maya yönelik psikoterapi yararl\u0131 olabilir.<\/p>\n
d. Hastal\u0131k Hastal\u0131\u011f\u0131 ( Hipokondriyazis ) :<\/p>\n
Bu hastal\u0131kla ki\u015fi vücut belirtilerini yanl\u0131\u015f yorumlayarak ciddi bir hastal\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu veya olu\u015faca\u011f\u0131 korkusuyla u\u011fra\u015f\u0131r. Yeterli t\u0131bbi inceleme ve beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 güvencesine kar\u015f\u0131n düzelme-rahatlama olmaz. En az 6 ay süren bu hastal\u0131k ki\u015fi için belirgin s\u0131k\u0131nt\u0131 kayna\u011f\u0131, mesleki, toplumsal i\u015flevsellikte bozulmaya yol açmaktad\u0131r. Baz\u0131 hastalar duyduklar\u0131 kayg\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ya da anlams\u0131z oldu\u011funu kabul edemezler. En s\u0131k 20-30'lu ya\u015flarda ba\u015flar. Fiziksel hastal\u0131k e\u015fikleri ve katlanma güçleri dü\u015füktür. Hasta rolünün kabulü de önemli bir beklentidir. Bu bir kaç\u0131\u015f yolu sunar. Hastalar\u0131n %80'inde ek olarak depresif hastal\u0131klar, bunalt\u0131 bozukluklar\u0131 olur. Hastal\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n uzun sessiz dönemleri olabilir. Ruhsal tedaviye genellikle dirençlidir. Kendini tan\u0131maya yönelik psikoterapiye fazla yan\u0131t yoktur. Grup psikoterapisi, düzenli ve s\u0131k görü\u015fmeler, kanl\u0131 tan\u0131 ve tedavi yollar\u0131ndan kaç\u0131nma, hastal\u0131k rolünü peki\u015ftirmeden destekleme tedavi ilkeleridir.<\/p>\n
e. Vücut Dismorfik Bozuklu\u011fu :<\/p>\n
Hayali bedensel bir kusur ile u\u011fra\u015fma veya çok ufak kusurlar\u0131n çarp\u0131t\u0131l\u0131p abart\u0131lmas\u0131d\u0131r. Psikiyatristten çok dermatolog, dahiliye veya Plastik (estetik) cerrahlara ba\u015fvururlar. 15-20 ya\u015flarda ba\u015flar, %90'\u0131 en az bir depresyon dönemi geçirmi\u015ftir. En s\u0131k endi\u015fe kayna\u011f\u0131 olan beden bölümü burundur. Endi\u015fe kayna\u011f\u0131 zamanla de\u011fi\u015febilir. Aynaya a\u015f\u0131r\u0131 bakma, yans\u0131t\u0131c\u0131 yüzeylerden kaç\u0131nma, giyim ve makyajla gizleme çabas\u0131, sosyal ve mesleki geri çekilme olabilir. Tedavide antidepresanlar ve psikoterapi dü\u015fünülmelidir.<\/p>\n
I. Yapay Bozukluk :<\/p>\n
Yapay bozuklu\u011fu olan hastalar istemli olarak t\u0131bbi veya ruhsal bozukluk belirtileri gösterir, öykü ve belirtilerini yanl\u0131\u015f tan\u0131t\u0131rlar. Tek görünür amaç hasta rolü tak\u0131nmakt\u0131r. Hastaneye yat\u0131\u015f temel amaç veya ya\u015fam biçimi olabilir. Tan\u0131 için hastay\u0131 tan\u0131yan birinden ek bilgi almak önemlidir. Ruhsal belirtilerle giden yapay bozuklukta s\u0131n\u0131r (borderline) ki\u015filik bozuklu\u011fu olabilir. Dinleyenin ilgi göstermesi hastay\u0131 ho\u015fnut eder, belirtiyi peki\u015ftirir. Çeli\u015fkili ve yanl\u0131\u015f bilgi verirler. Ço\u011fu hasta sayg\u0131n birinin kimli\u011fini tak\u0131n\u0131r. Fiziksel belirtilerle gidi\u015f ön plandaysa hastane ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, cerrahi giri\u015fim ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131, profesyonel hasta sendromu gibi adlarla an\u0131l\u0131rlar. \u0130laç veya madde alarak fiziksel belirti olu\u015fturabilirler. \u0130steyici ve zor hastalard\u0131r; hekimi suçlama, dava tehdidi olabilir. Tedavisi zordur; özgül etkili tedavisi yoktur. Hekim ve tedavi ekibinde güçlü olumsuz duygulara yol açar. Maske dü\u015fürücü tav\u0131rdan kaç\u0131nmal\u0131d\u0131r. Birinci basamak (Sa\u011fl\u0131k oca\u011f\u0131) hekimiyle i\u015fbirli\u011fi yararl\u0131 olabilir.<\/p>\n
J. Disosiyatif Bozukluklar :<\/p>\n
a. Disosiyatif Amnezi (D.Unutma) :<\/p>\n
Disosiyatif bozukluklar\u0131n temel sorunu bilincin "bölünmez" durumunun kayb\u0131d\u0131r; bu bir karma\u015faya yol açar. Disosiyatif amnezideki Anahtar belirti hastan\u0131n belle\u011findeki depolanm\u0131\u015f bilginin an\u0131msanamamas\u0131d\u0131r. Bu unutkanl\u0131kla aç\u0131klanamaz, altta bir beyin bozuklu\u011fu yoktur, stresli ve ac\u0131 veren olaylarla ilgilidir. En s\u0131k görüleni s\u0131n\u0131rl\u0131 bellek kayb\u0131 olup birkaç saat-birkaç günlük bellek kayb\u0131yla sonuçlan\u0131r. Genellikle birden bire sonlan\u0131r, az say\u0131da yineleme ile tam iyile\u015fir. Tedavide hastaya unuttuklar\u0131n\u0131 an\u0131msayacak kadar gev\u015feme sa\u011flayan, damardan gev\u015fetici ilaçlar yararl\u0131 olabilir.<\/p>\n
b. Disosiyatif Füg (D. Kaç\u0131m):<\/p>\n
Disosiyatif fügü olan hastalar, geçmi\u015fini unutup birden evlerinden veya bildik i\u015f ortamlar\u0131ndan uzakla\u015f\u0131r ve önceki isim, Aile, i\u015f gibi önemli kimlik özelliklerini an\u0131msayamazlar. Tamamen yeni bir kimlik ve i\u015f edinirler. Her \u015feyi unuttu\u011funun fark\u0131nda de\u011fildir; sessiz, sade, el-etek çekmi\u015f gibidirler. Nadir görülür. En s\u0131k sava\u015f s\u0131ras\u0131nda, do\u011fal afet sonras\u0131nda, evlilik d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fki gibi ki\u015fisel krizler sonucunda ortaya ç\u0131kar. Baz\u0131 ki\u015filik bozukluklar\u0131 füge yatk\u0131nl\u0131k sa\u011flar: borderline, \u015fizoid, histrionik. Genellikle Saatler veya Günler sürer, seyrek olarak y\u0131llar\u0131 bulur. Kendili\u011finden ve h\u0131zl\u0131 iyile\u015fir; tedavide psikoterapi yararl\u0131 olabilir.<\/p>\n
c. Yabanc\u0131la\u015fma (Depersonalizasyon Bozuklu\u011fu) :<\/p>\n
Ki\u015finin kendi zihinsel süreçlerinden veya bedeninden ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 duygusunun oldu\u011fu veya bunlara d\u0131\u015far\u0131dan bir gözlemciymi\u015f gibi bak\u0131yor oldu\u011fu sürekli veya yineleyen ya\u015fant\u0131lar biçimindedir. Bu s\u0131rada kendilerini Mekanik, Rüyada veya bedenlerinden ayr\u0131 olarak hissedebilirler. Bu bozuklukta derealizasyon (yabanc\u0131la\u015fma) belirtisi de olabilir: d\u0131\u015f dünyadaki nesneleri yabanc\u0131 veya gerçek d\u0131\u015f\u0131 olarak alg\u0131lama. Geçici yabanc\u0131la\u015fma herkeste olabilir. Ço\u011fu hasta gerçeklik hislerindeki bozulman\u0131n fark\u0131ndad\u0131r. Tedavide nörotik belirtiler ön plandaysa kendini tan\u0131maya yönelik psikoterapi hastan\u0131n ki\u015fili\u011fi, insan ili\u015fkileri, ya\u015fam durumunun de\u011ferlendirilmesine odaklanabilir.<\/p>\n
d. Ço\u011ful Ki\u015filik (D. Kimlik Bozuklu\u011fu) :<\/p>\n
Süregiden (kronik) bir disosiyatif bozukluktur. Ki\u015fide iki veya fazla kimlik ya da ki\u015filik durumu vard\u0131r. Her ki\u015filik kendi içinde oldukça süreklilik gösteren bir çevre ve benlik alg\u0131s\u0131, ili\u015fki kurma ve dü\u015fünce biçimine sahiptir. En az ikisi ki\u015finin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 zaman zaman denetimi alt\u0131nda tutar. Önemli ki\u015fisel bilgileri unutma, s\u0131radan unutkanl\u0131kla aç\u0131klanamayacak ölçüdedir. Hemen %100\u0092ü çocuklukta travmatik olay ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r (en s\u0131k fiziksel ve cinsel kötüye kullan\u0131m, özellikle de ensest). Ayr\u0131ca bu bozuklu\u011fa e\u011filim, çevre etkenleri ve destek yoklu\u011fu da hesaba kat\u0131lmal\u0131d\u0131r. S\u0131kl\u0131kla yanl\u0131\u015f tan\u0131larla izlenirler. Bir ki\u015filikten di\u011ferine geçi\u015f ani ve dramatiktir. Ki\u015filikler birbirinden haberli olmayabilirler (amnezi), haberdar ki\u015filikler birbirini arkada\u015f, e\u015f veya rakip\/dü\u015fman olarak görebilir. Tedavide en etkili yakla\u015f\u0131mlar hipnoz veya ilaç destekli görü\u015fmelerle kendini tan\u0131maya yönelik psikoterapidir. Antipsikotik ilaçlar kullan\u0131lmaz. Düzelme a\u015famas\u0131nda ço\u011funlukla travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu belirtileri ç\u0131kar ve antidepresan veya sakinle\u015ftiriciler gerekebilir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Obsesif – Kompulsif Bozuklu\u011fu SAPLANTI HASTALI\u011eI A-Panik Bozukluk B-Sosyal Fobi C-Özgül Fobi D-Saplant\u0131-Zorlant\u0131 Bozuklu\u011fu (Obsesif-Kompulsif Bozukluk) E-Travma Sonras\u0131 Stres Bozuklu\u011fu F-Akut Stres Bozuklu\u011fu G-Yayg\u0131n Bunalt\u0131 Bozuklu\u011fu H-Somatoform Bozukluklar I-Yapay Bozukluk J- Disosiyatif Bozukluklar A. Panik Bozukluk : Panik Ata\u011f\u0131 (Panik Atak): Kendi ba\u015f\u0131na bir hastal\u0131k de\u011fildir. Panik ata\u011f\u0131 de\u011fi\u015fik hastal\u0131klarda ortaya ç\u0131kabilir (Panik bozuklu\u011fu, sosyal fobi, hipertiroidi, özgül fobi, saplant\u0131-zorlant\u0131[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[29859],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15604"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15604"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15604\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}