Do\u011fum kontrolü, tarihin ilk y\u0131llar\u0131ndan bu yana çiftlerin sorunu olmu\u015ftur. Bu konudaki en eski ve en güvenilir yöntemlerden biri ise rahim içi araç diye tabir etti\u011fimiz spirallerdir. Yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131ld\u0131r de\u011fi\u015fik cins ve \u015fekillerde t\u0131pta kullan\u0131lan spiraller, özellikle son 40-50 y\u0131ld\u0131r, tekrar do\u011fum kontrol yöntemlerinin en önemli yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan biri haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n
kad\u0131n Hastal\u0131klar\u0131 ve Do\u011fum Uzman\u0131 Dr. Meriç Karacan, Mynet okurlar\u0131 için yazd\u0131.<\/p>\n
Rahim içine yabanc\u0131 cisim yerle\u015ftirmenin geçici olarak k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa yol açt\u0131\u011f\u0131n\u0131n çok eski as\u0131rlarda da bilindi\u011fini vurgulayan Jinemed Sa\u011fl\u0131k Merkezleri Ba\u015fhekimi Uzm. Dr. Meriç Karacan, "Örne\u011fin deve kervanlar\u0131nda uzun sahra geçi\u015flerinden önce ta\u015f biriktirilmi\u015f ve bu ta\u015flar yolda develerin rahimlerine konarak gebe kalmalar\u0131 engellenirmi\u015f." dedi.<\/p>\n
Türkiye'de rahim içi araçlara kad\u0131nlar yakla\u015f\u0131m\u0131 nas\u0131l?<\/p>\n
Türkiye'de Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetiminde 1970'li y\u0131llardan sonra yayg\u0131n bir spiral kampanyas\u0131 ba\u015flat\u0131ld\u0131. \u0130lk y\u0131llarda bak\u0131rs\u0131z ve hormonsuz olan spiral revaçtayd\u0131. Bu, daha sonra uzun kanamalar ve enfeksiyon yapt\u0131\u011f\u0131 \u015füphesiyle günümüzde az kullan\u0131l\u0131r hale geldi. Uzun y\u0131llard\u0131r art\u0131k bak\u0131rl\u0131 spiraller revaçta. Bunda, 'T' \u015feklinde ve yakla\u015f\u0131k 1,5 cm. boyutundaki aletin gövde k\u0131sm\u0131na ince bir Bak\u0131r teli sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu telden de rahmin içine bak\u0131r sal\u0131n\u0131r. Bak\u0131r, rahim zar\u0131nda bebe\u011fin yerle\u015fmesini güçle\u015ftirmekte ve spermin de geçti\u011fi bu ortam\u0131 bozmaktad\u0131r. Spiralin yine de nas\u0131l gebelikten korudu\u011fu konusunda tart\u0131\u015fmalar sürmektedir.<\/p>\n
Rahim içi araçlar\u0131na kad\u0131nlar\u0131n ilgisi nas\u0131l?<\/p>\n
Günümüzde rahim içi araçlar\u0131 dedi\u011fimiz spiraller art\u0131k çok daha yayg\u0131n kullan\u0131m alan\u0131 bulmaktad\u0131r. Türkiye'de do\u011fum kontrolü yöntemlerine ilgi artm\u0131\u015ft\u0131r ve RIA, Türk kad\u0131nlar\u0131 için popüler bir yöntemdir. Uygulamas\u0131n\u0131n pratik olmas\u0131 ilgi çekmektedir.<\/p>\n
Do\u011fum kontrol haplar\u0131n\u0131n her Gün al\u0131nmas\u0131n\u0131n gerekmesi ve "hormonal" olmas\u0131 hap yerine IUD'nin daha gözde olmas\u0131na neden olmu\u015ftur.<\/p>\n
Rahim içi araçlar hakk\u0131ndaki yanl\u0131\u015f bilgiler kad\u0131nlar\u0131 etkiliyor mu?<\/p>\n
Rahim içi araçlarla ilgili en ba\u015ftaki yanl\u0131\u015f kan\u0131 bak\u0131rl\u0131 spirallerin alerji yapt\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bak\u0131ra alerjisi olup da bak\u0131rl\u0131 bilezik veya yüzük takamayan kad\u0131nlar\u0131n bunu kullanamayaca\u011f\u0131 yönünde bir yanl\u0131\u015f anlama mevcuttur. Bu gerçekçi de\u011fildir.<\/p>\n
Bak\u0131r\u0131n rahim içinde salg\u0131lanmas\u0131 hiç bir zaman kan yoluyla ki\u015fiyi etkilememektedir. Bak\u0131rl\u0131 bir spiralin rahimde olmas\u0131, ki\u015finin a\u011fz\u0131ndaki dolgudan veya kula\u011f\u0131ndaki küpeden daha fazla kendisini rahats\u0131z etmemektedir.<\/p>\n
Kad\u0131nlar\u0131 korkutan ba\u015fka yönler var m\u0131?<\/p>\n
Rahim içi araçlarda arac\u0131n kendisi, temiz olan rahmin içinde, ipi ise kirli diye kabul edilen vajina içinde oldu\u011fu için vajinadaki mikroplar\u0131n ip yoluyla rahmin içine geçmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r. Bu \u015fekilde nadir de olsa rahim ve yumurtal\u0131k kanal\u0131 iltihaplar\u0131 olabilir. Ama bu halk aras\u0131nda bazen çok abart\u0131l\u0131 olarak konu\u015fulmakta ve bu yüzden kullan\u0131lmamaktad\u0131r. Bu do\u011fru de\u011fildir. Özellikle Türkiye'de mazbut hayat ya\u015fayan bir kad\u0131n veya ailede bu tarz olaylar hemen hemen hiç olamaz. RIA'ya ba\u011fl\u0131 iltihaplar genellikle s\u0131k cinsel partner de\u011fi\u015ftiren kad\u0131nlarda olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Rahim içi araçlar\u0131 k\u0131s\u0131rl\u0131k yapar m\u0131?<\/p>\n
RIA'n\u0131n k\u0131s\u0131rl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 da yanl\u0131\u015f bir kan\u0131d\u0131r. Bu bazen RIA'n\u0131n do\u011furabilece\u011fi iltihabi olaylar\u0131n yumurtal\u0131k kanallar\u0131n\u0131 bozmas\u0131 yüzünden t\u0131bbi çevrelerinde de tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Fakat bu konuda kesin hiçbir saptama yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla RIA, insanda k\u0131s\u0131rl\u0131k yapmaz. Bir \u015fekilde RIA'n\u0131n Kanser de yapt\u0131\u011f\u0131 yönünde bilgiler yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
RIA'lar, özellikle bak\u0131rl\u0131 spiraller, adeti uzatabilir. Bazen düzensiz kanamalara yol açabilir. Bu da kad\u0131nlarda bu yönden bir tedirginli\u011fe yol açar.RIA'n\u0131n kanser yapma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoktur ve bu konuda herkes çok rahat olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Rahim içi araçlar\u0131 takt\u0131r\u0131rken nerelere dikkat etmek gerekir?<\/p>\n
Tabii RIA'n\u0131n rahim içinde ilerleyip, delip karn\u0131n içine gitmesi ve ba\u015fka yerlerde olmas\u0131 gibi bir korkudan dolay\u0131 da RIA'y\u0131 istemeyenler de mevcut. RIA'n\u0131n tak\u0131lmas\u0131 esnas\u0131ndaki dikkat, özen ve ültrason kullan\u0131m\u0131, riskleri minimuma indirmektedir. Tak\u0131lmas\u0131 esnas\u0131nda hekim taraf\u0131ndan rahimin delinerek ba\u015fka bir yere konulmas\u0131 riskini do\u011fursa da bu, binde birin alt\u0131nda bir ihtimaldir. Dedi\u011fimiz gibi dikkatli ve özenli çal\u0131\u015fmayla da bu hemen hemen hiç görülmez.<\/p>\n
Amerika ve Avrupa'da rahim içi araç kullan\u0131m\u0131 ne kadar yayg\u0131n?<\/p>\n
Amerika'da bir zamanlar kullan\u0131lan RIA'n\u0131n özelli\u011finden dolay\u0131 iltihabi olaylarda art\u0131\u015f olmu\u015f ve bu yüzden RIA'lar bir süre üretimden kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ama bu y\u0131llarda kad\u0131nlar Kanada ve Meksika'ya gidip spirallerini orada takt\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Toplumdaki bu bask\u0131ya dayan\u0131lamam\u0131\u015f ve tekrar RIA'lara müsaade edilmi\u015ftir. \u015eu anda Amerika'da da bak\u0131rl\u0131 spiraller ve en son hormonlu spiraller kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Avrupa'da ise spiral hiçbir zaman yasaklanmam\u0131\u015ft\u0131r ve hep kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bak\u0131rl\u0131 ve özellikle hormonlu spiraller Avrupa'da daha yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n
Bak\u0131rl\u0131 rahim içi araçlarla, yeni araçlar\u0131n aras\u0131nda ne gibi bir fark vard\u0131r?<\/p>\n
Bak\u0131rl\u0131 rahim içi araçlarda koruma rahime salg\u0131lanan bak\u0131rla olur. Bu tarz RIA'larda adet kanamalar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, \u015fiddetlendi\u011fi ve uzad\u0131\u011f\u0131 izlenmi\u015ftir. Yine bu RIA'larda iltihaplanma olay\u0131 hormonlu RIA'lara göre nispeten daha s\u0131k görülür.<\/p>\n
Hormonlu RIA'lar nedir ve özellikleri nelerdir?<\/p>\n
Son y\u0131llarda spirallerin do\u011furdu\u011fu bu yo\u011fun kanamay\u0131 önlemek ve spiral kullan\u0131m\u0131n\u0131 daha da yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak için 'T' spirallerin, inen koluna çok az miktarda Hormon salg\u0131layan bir kapsül tak\u0131larak "Hormonlu Spiral" yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Salg\u0131lanan Hormon, kad\u0131nlardaki do\u011fal yumurtlama hormonunun benzeridir ve rahim zar\u0131ndaki etkisi ile bebe\u011fin geli\u015fmesine engel bir ortam olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ne var ki di\u011fer RIA'lardan farkl\u0131 olarak bu hormonal salg\u0131, adet kanamas\u0131n\u0131 anlaml\u0131 bir \u015fekilde azaltmakta ve dolay\u0131s\u0131 ile di\u011fer RIA'larda görülen \u015fiddetli kanama ve ona ba\u011fl\u0131 kans\u0131zl\u0131\u011f\u0131 engelleyebilmektedir. Bu azaltma öylesine etkindir ki \u015fiddetli adet kanamalar\u0131, dolay\u0131s\u0131 ile rahim ameliyat\u0131 olmak zorunda kalan ki\u015filere dahi tedavi amac\u0131 ile bu RIA'lar tak\u0131labilmektedir.<\/p>\n
Ülkemizde hormonlu spiral kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131n m\u0131?<\/p>\n
\u0130skandinav ülkelerinde 12 y\u0131l önce ba\u015flayan bu RIA'lar, ülkemize de son 3-4 y\u0131ld\u0131r girmi\u015ftir. Hekim nezaretinde tak\u0131labilir ve 5 y\u0131ll\u0131k etki süresi vard\u0131r. 5 y\u0131ll\u0131k süre içinde özellikle 5'inci ve 6'nc\u0131 aydan sonra adet kanamalar\u0131 azalmakta, RIA'lar\u0131n do\u011furabilece\u011fi ak\u0131nt\u0131, daha az görülebilmekte ve özellikle yumurtal\u0131k kanallar\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 kadar etkin olmaktad\u0131r. Bak\u0131rl\u0131 RIA'lara göre gebelikten koruma etkisi daha fazlad\u0131r.<\/p>\n
Hormonlu spiralin özelli\u011fi nedir?<\/p>\n
Hormonlu spiral, ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi çok az miktarda hormon içermekle birlikte bunun vücuda bir hormonal bir etkisi yoktur. Bu spirallerde salg\u0131lanan yumurtlama hormonunun miktar\u0131 bir do\u011fum kontrol hap\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 700'de biridir ve bu \u015fekilde genel bir hormonal etkiye rastlanmamaktad\u0131r. Hormon sadece rahim zar\u0131na salg\u0131lanmakta ve kana çok az bir k\u0131sm\u0131 geçmektedir. Son zamanlarda Hormonlar ile ilgili, özellikle menopoz sonras\u0131 Hormonlarla ilgili Negatif yay\u0131nlar\u0131n do\u011furdu\u011fu genel hormonal korkunun bu RIA'larda etkisi yoktur. Çünkü de\u011findi\u011fimiz gibi salg\u0131lanan hormon bir do\u011fum kontrol hap\u0131n\u0131n 700'de biri kadard\u0131r. Kald\u0131 ki bu salg\u0131lanan hormon Rahim Kanserini önleyen yumurtlama Hormonu dedi\u011fimiz progesteron türevidir. Ancak baz\u0131 çok hassas kad\u0131nlarda bu çok dü\u015fük hormon miktar\u0131 bile \u015fi\u015fkinlik ve gerginli\u011fe neden olabilir.<\/p>\n
Hormonlu spiral tedavi amaçl\u0131 da kullan\u0131l\u0131yor mu?<\/p>\n
Bu RIA'n\u0131n do\u011fum kontrol hap\u0131 alamayan veya bir çocu\u011fu oldu\u011fu için her gün hap almaktan ho\u015flanmayan insanlarda yeni bir Aile Planlamas\u0131 ç\u0131\u011f\u0131r\u0131 açt\u0131\u011f\u0131 bir gerçektir. Ayn\u0131 zamanda kanama \u015fikayeti olan hastalarda tedavi amac\u0131 ile tak\u0131labilmesi pek çok ki\u015fiyi myom veya rahim ameliyatlar\u0131ndan kurtarabilir. Ayn\u0131 Hormonun menopoz sonras\u0131nda da faydal\u0131 oldu\u011funu bildi\u011fimizden menopozdaki hormon tedavisinde de kullanabilme olanaklar\u0131 mevcuttur.<\/p>\n
Hormonlu RIA'larda 'T' \u015feklindeki spiralin gövdesinden çok dü\u015fük dozda bir hormon salg\u0131lanmakta ve bu hormon rahim zar\u0131n\u0131 incelterek gebelikten korumaktad\u0131r. Bu incelme tamamen geçici bir \u015feydir ve spiral ç\u0131kar\u0131ld\u0131ktan 2-3 hafta sonra zar normale döner.<\/p>\n
Hormonlu spiral kullan\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda adet kanamalar\u0131nda ciddi bir azalma oluyor mu?<\/p>\n
Hatta kullananlar\u0131n yüzde 40-50'si hiç adet olmaz. Bu büyük bir rahatl\u0131k, kans\u0131zl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 bir mücadeledir ve ki\u015finin sosyal hayat\u0131n\u0131 çok daha rahat geçirmesine yol açar. Adetin çok az olmas\u0131 veya hiç olmamas\u0131n\u0131n menopozla ilgisi yoktur. Yumurtal\u0131klar\u0131n faaliyetleri aynen devam eder. Hormonlu spirallerin etkinli\u011fi hemen hemen tüp ba\u011flama kadar yüksektir. Bak\u0131rl\u0131 spirallerde ise yüzde 1-2 aras\u0131 gebelik \u015fans\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
doktor olarak rahim içi araçlarla ilgili özellikle üzerinde durulmas\u0131n\u0131 istedi\u011finiz bir konu var m\u0131?<\/p>\n
RIA'lar\u0131 biz genellikle çocu\u011fu olmu\u015f annelere tak\u0131yoruz. Rahim daha büyük oldu\u011fu için RIA daha rahat kullan\u0131labilir. Adeti \u015fiddetli olan kad\u0131nlar uzun süredir spiral kullanamamaktayd\u0131. Hormonlu spiraller yüzünden bu insanlar da rahatl\u0131kla spiral kullanabilmektedir.<\/p>\n
Hormonlu RIA'lar\u0131n bak\u0131rlardan daha etkin olmas\u0131, iltihaplanma yapmamas\u0131, adet kanamas\u0131n\u0131 azalt\u0131c\u0131 yönündeki etkisinden dolay\u0131 giderek yayg\u0131nla\u015fmakta ve kad\u0131nlar\u0131 ile doktorlar\u0131n ilk tercihi olma yönünde ilerlemektedir.<\/p>\n
Rahim içi araçlar bir kez tak\u0131ld\u0131ktan sonra 5 y\u0131l korudu\u011fu için özellikle yo\u011fun çal\u0131\u015fan, her gün hap almaktan ho\u015flanmayan veya unutma riski yüksek, bunlara kar\u015f\u0131 yan etkilere duyarl\u0131 olan ki\u015filerde özellikle tercih edilmelidir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Do\u011fum kontrolü, tarihin ilk y\u0131llar\u0131ndan bu yana çiftlerin sorunu olmu\u015ftur. Bu konudaki en eski ve en güvenilir yöntemlerden biri ise rahim içi araç diye tabir etti\u011fimiz spirallerdir. Yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131ld\u0131r de\u011fi\u015fik cins ve \u015fekillerde t\u0131pta kullan\u0131lan spiraller, özellikle son 40-50 y\u0131ld\u0131r, tekrar do\u011fum kontrol yöntemlerinin en önemli yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan biri haline gelmi\u015ftir. kad\u0131n Hastal\u0131klar\u0131 ve Do\u011fum Uzman\u0131 Dr. Meriç Karacan, Mynet[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[30133,30137,30135],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15678"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15678"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15678\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}