Kayna\u011f\u0131 bilinmeyen, aç\u0131kta sat\u0131lan veya da\u011f\u0131t\u0131lan, denetimsiz içme sular\u0131 ve bu sularla y\u0131kanm\u0131\u015f sebze ve meyvelerin, "yaz hastal\u0131\u011f\u0131" deyince akla ilk gelen nedenlerin ba\u015fl\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n
Bu hastal\u0131klar aras\u0131nda ilk s\u0131ray\u0131 besin zehirlenmeleri al\u0131rken; tifo, paratifo, viral hepatit ve yaz ishalleri de bu \u015fekilde bula\u015f\u0131yor. Yaz aylar\u0131nda s\u0131k görülen enfeksiyonlarla ilgili bilgi veren Anadolu Sa\u011fl\u0131k Merkezi Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Bölüm Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Semra Çalangu, yaz aylar\u0131nda Havan\u0131n S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle zaman\u0131n büyük bölümünün ev d\u0131\u015f\u0131nda, aç\u0131k Havada geçirildi\u011fini belirterek, "Bu yüzden, yaz aylar\u0131nda s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artan baz\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 do\u011frudan do\u011fruya aç\u0131k havada bulunmakla ilgilidir. Böcek \u0131s\u0131rmas\u0131, y\u0131lan sokmas\u0131, güne\u015f veya S\u0131cak çarpmas\u0131 gibi. Örne\u011fin Güneydo\u011fu Anadolu illerimizde, yöreye özgü say\u0131labilecek bir 'yaz hastal\u0131\u011f\u0131' bile vard\u0131r. Gece s\u0131cak nedeniyle damda uyuyanlar ve damdan dü\u015fenler, yaz aylar\u0131nda travmalar\u0131n say\u0131ca artmas\u0131na sebep olurlar. Yaz aylar\u0131nda Suda bo\u011fulma say\u0131s\u0131n\u0131n da artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Demek ki baz\u0131 t\u0131bbi olaylar\u0131n art\u0131\u015f\u0131, do\u011frudan do\u011fruya çevre faktörlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunlara yaz hastal\u0131klar\u0131 yerine yaz kazalar\u0131 da diyebiliriz" dedi. Yaz aylar\u0131nda S\u0131cakl\u0131k nedeniyle vücudun büyük k\u0131sm\u0131n\u0131n aç\u0131kta kalmas\u0131, k\u0131sa kollu ve \u015fort biçiminde giysilerin tercih edilmesinin tatarc\u0131k, Ar\u0131, sivrisinek gibi eklembacakl\u0131lar\u0131n sokmas\u0131n\u0131 ve bunlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile bula\u015fan hastal\u0131klar\u0131n artmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren Çalangu, "Bu hastal\u0131klar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 sadece böcek \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 alerjik bir reaksiyon olarak ortaya ç\u0131kabilir ve lokal tedaviyle k\u0131sa sürede düzelebilir. Ama s\u0131tma, tatarc\u0131k hummas\u0131 gibi hastal\u0131klar özgün tedavi gerektirir. Bu hastal\u0131klar da, yine yöreye özgüdür. Yani herhangi bir sivrisinek sokmas\u0131 s\u0131tmaya yol açmaz. S\u0131tma, ancak bir bölgede yerle\u015fik ise, yaz aylar\u0131nda görülme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artabilir" aç\u0131klamas\u0131nda bulundu.<\/p>\n
Yaz aylar\u0131nda s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 nedeniyle insanlar\u0131n, gerek buharla\u015fma gerek terleme \u015feklinde çok miktarda S\u0131v\u0131 kaybetti\u011fine de de\u011finen Çalangu, "Bu kaybedilen s\u0131v\u0131y\u0131 yerine koymak, susuzlu\u011fu gidermek için al\u0131nan S\u0131v\u0131lar, yaz hastal\u0131klar\u0131n\u0131n bir di\u011fer nedenidir. Özellikle kayna\u011f\u0131 bilinmeyen, aç\u0131kta sat\u0131lan veya da\u011f\u0131t\u0131lan, denetimsiz içme sular\u0131 ve bu sularla y\u0131kanm\u0131\u015f sebze ve meyveler, yaz hastal\u0131\u011f\u0131 deyince akl\u0131m\u0131za ilk gelen hastal\u0131klar\u0131n ba\u015fl\u0131ca sebebidir. Bu hastal\u0131klar aras\u0131nda ilk s\u0131ray\u0131 besin zehirlenmeleri al\u0131r. Tifo, paratifo, viral hepatit ve yaz ishalleri de bu \u015fekilde bula\u015f\u0131rlar" uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n
"BA\u011eIRSAK ENFEKS\u0130YONLARI YAZIN DAHA SIK GÖRÜLÜYOR" Çalangu'nun aç\u0131klamas\u0131na göre, ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonlar\u0131n\u0131n yaz aylar\u0131nda daha s\u0131k görülmesinin bir nedeni, Su kayb\u0131n\u0131n artmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak susama hissinin artmas\u0131 ve bu gereksinimi kar\u015f\u0131lamak için de temiz olup olmad\u0131\u011f\u0131na ald\u0131rmadan her türlü içece\u011fin daha fazla tüketilmesi. Bir di\u011fer neden de artan s\u0131cakl\u0131k nedeniyle yiyeceklerin daha çabuk bozulmas\u0131. Yaz aylar\u0131nda k\u0131rda piknik yapanlar\u0131n, ço\u011funlukla yörede bulunan p\u0131nar veya çe\u015fme sular\u0131n\u0131 içme Suyu olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Çalangu, "Oysa bu Sulara insan veya hayvan d\u0131\u015fk\u0131s\u0131n\u0131n ya da at\u0131klar\u0131n\u0131n kar\u0131\u015fm\u0131\u015f olmas\u0131, suyu kirletir. Bu kir gözle görülen bir \u015fey de\u011fildir. Suda bulunan ve ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonlar\u0131 gibi hastal\u0131klara sebep olan mikroplar gözle görülmez. \u0130çme suyu olarak kullan\u0131lmasa bile, kirli su ile y\u0131kanm\u0131\u015f meyvelere de mikrop bula\u015f\u0131r. Özellikle çi\u011f olarak ve kabu\u011fu soyulmadan yenilen yiyecekler daha çok risk ta\u015f\u0131r. Bu sular\u0131 kullanarak haz\u0131rlanan ve içeceklerin içine at\u0131lan buz, daha da tehlikelidir" aç\u0131klamas\u0131nda bulundu. Yaz aylar\u0131nda yiyeceklerin, pi\u015firilmi\u015f olsalar bile, mutlaka buzdolab\u0131nda saklanmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 çizen Çalangu, s\u0131cakta kalan ve özellikle aç\u0131kta sat\u0131lan yiyeceklerin, üzerlerine konan sineklerin mikrop ta\u015f\u0131mas\u0131 yan\u0131nda, mikroplar\u0131n proteinli g\u0131dalar üzerinde daha kolay üremesi yüzünden adeta "zehirli" hale geldi\u011fini kaydediyor. Bu durumda "yeme\u011fin kokmas\u0131" asl\u0131nda o yiyecek üzerinde mikroplar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilde ço\u011falmas\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fil. Çalangu, "Sütlü ve mayonezli yiyecekler, et, krema bu aç\u0131dan oldukça fazla risk ta\u015f\u0131r. Bu \u015fekilde kirlenmi\u015f sular\u0131n ve bu sularla haz\u0131rlanm\u0131\u015f içeceklerin içilmesi; bu sularla y\u0131kanm\u0131\u015f salata gibi yiyeceklerin çi\u011f olarak yenmesi, aç\u0131kta sat\u0131lan veya Otel-tatil köyü gibi yerlerde "aç\u0131k büfe"lerde sergilenen uzun süre aç\u0131kta bekletilmi\u015f yiyeceklerin yenmesi bu besinler üzerindeki mikroplar\u0131n ba\u011f\u0131rsaklara geçerek hastal\u0131k yapmas\u0131na neden olur. Asl\u0131nda, midenin Asit yap\u0131s\u0131 bu mikroplara kar\u015f\u0131 önleyici bir engel olu\u015fturur. Ama mide hastas\u0131 oldu\u011fu için mide asidini azalt\u0131c\u0131 ilaç kullananlarda bu koruyucu engel ortadan kalkar ve onlar ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonlar\u0131na daha kolay yakalan\u0131rlar" de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n
"\u0130SHAL, ENFEKS\u0130YON BEL\u0130RT\u0130S\u0130" Ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonlar\u0131n\u0131n ço\u011funda en önemli belirtinin ishal oldu\u011funu kaydeden Çalangu, di\u011fer belirtileri \u015föyle aç\u0131kl\u0131yor: "Çünkü ba\u011f\u0131rsaklar, bu beklenmeyen misafiri, yani yiyecek-içeceklerle gelen mikroplar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 atmaya çal\u0131\u015f\u0131rlar. Bazen ishalden önce hastal\u0131k, bulant\u0131 ve kusmayla ba\u015flar. E\u011fer mikroplar ba\u011f\u0131rsak duvar\u0131n\u0131 istila etmezse, sadece toksinleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hastal\u0131\u011fa sebep olursa, ishal çok say\u0131da, bol ve Sulu d\u0131\u015fk\u0131lama \u015feklindedir. D\u0131\u015fk\u0131da cerahat ve kan yoktur. Ate\u015f yüksek de\u011fildir. Kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 ya yoktur ya da hafiftir. \u0130shalle çok miktarda su ve Tuz kaybedildi\u011fi için dil kurudur. Kaybedilen Tuzlar ve s\u0131v\u0131 yerine konulmazsa; hastan\u0131n tansiyonu dü\u015fer, bitkinle\u015fir. Kolera örne\u011finde oldu\u011fu gibi kaybedilen s\u0131v\u0131y\u0131 yerine koymakta yetersiz kal\u0131n\u0131rsa, böbrek yetmezli\u011fi geli\u015febilir, hasta da kaybedilebilir." S\u0131v\u0131 kayb\u0131n\u0131n çocuklarda ve ya\u015fl\u0131larda daha tehlikeli oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 çizen Çalangu, "Yiyecek-içeceklerle al\u0131nan mikroplar, ba\u011f\u0131rsak duvar\u0131n\u0131 istila etmi\u015fse kanamaya yol açabilir. Halk aras\u0131nda kanl\u0131 ishal diye bilinen dizanteri bunun tipik örne\u011fidir. D\u0131\u015fk\u0131 kanl\u0131, cerahatlidir. Genellikle hastan\u0131n ate\u015fi ve kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 vard\u0131r. D\u0131\u015fk\u0131lama say\u0131s\u0131 fazlad\u0131r ama miktar\u0131 azd\u0131r. Tifo, yiyecek ve içeceklerle bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 halde ishalin ön planda olmad\u0131\u011f\u0131 bir ba\u011f\u0131rsak enfeksiyonudur. Tifonun en önemli, bazen tek belirtisi ate\u015ftir. Ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, deride ve özellikle kar\u0131n bölgesinde k\u0131rm\u0131z\u0131 lekeler, dalg\u0131nl\u0131k hali tifoyu akla getirmelidir" uyar\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131. \u0130shalin tek tedavisinin kaybedilen s\u0131v\u0131y\u0131 yerine koymak oldu\u011funu bildiren Çalangu, "Kaybedilen s\u0131v\u0131 sadece sudan ibaret de\u011fildir. Suyla birlikte Sodyum, potasyum, Klor, bikarbonat gibi ya\u015famsal önemi olan, 'elektrolit' dedi\u011fimiz tuzlar da kaybedilir. Bu nedenle, sadece su içmek, ishalle kaybedilen s\u0131v\u0131 gereksinimini kar\u015f\u0131lamaz. \u0130çilen S\u0131v\u0131n\u0131n içinde bu elektrolitlerin de olmas\u0131 gerekir. Çay ve kahvede bu elektrolitler yoktur ama kolal\u0131 içecekler hem elektrolit içerdikleri hem de \u015fekerli olduklar\u0131 için ishal tedavisinde tavsiye edilebilir" dedi. \u0130shalin çocuklarda daha s\u0131k görüldü\u011fünü ifade eden Çalangu, "Çocuklar da kolal\u0131 içecekleri severler. Ba\u015fka s\u0131v\u0131lar\u0131 içmek istemeseler bile, i\u015ftah\u0131 kesilmi\u015f çocuklar genellikle kolay\u0131 pek reddetmez" aç\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n
"KES\u0130LMEYEN \u0130SHAL, HAYAT\u0130 TEHL\u0130KE" Kaybedilen s\u0131v\u0131 ve Tuzlar\u0131 yerine koymak için içine \u015feker ve biraz tuz kat\u0131lm\u0131\u015f portakal suyu, içine biraz muz kat\u0131lm\u0131\u015f Tuzlu ayran gibi içeceklerle farkl\u0131 seçenekleri öneren Çalangu, "Eczanelerde sat\u0131lan 'oral rehidratasyon paketleri' her ya\u015ftaki hasta için önerilir. Bu paketlerden bir tanesi bir Litre suya kat\u0131larak hastaya içebildi\u011fi kadar içirilmelidir. Her d\u0131\u015fk\u0131lamadan sonra 1-2 bardak içirilerek kaybedilen s\u0131v\u0131n\u0131n yerine koyulmas\u0131 önerilebilir. Bulant\u0131 ve\/veya kusma nedeniyle a\u011f\u0131z yolundan s\u0131v\u0131 alamayan hastalara, vakit geçirilmeden, damar yoluyla serum verilmelidir. Sadece tuzlu veya sadece \u015fekerli olan serumlar, tedavide yetersiz kal\u0131r. Verilecek serumlar, t\u0131pk\u0131 a\u011f\u0131zdan al\u0131nanlarda oldu\u011fu gibi, yeterince elektrolit ve özellikle bikarbonat içermelidir" diye konu\u015ftu. Tedavide dikkat edilmesi gereken en önemli noktan\u0131n ishali kesmeye çal\u0131\u015fmak oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 çizen Çalangu, "\u0130shal, bir korunma, ba\u011f\u0131rsa\u011fa girmi\u015f olan mikroplar\u0131 ba\u011f\u0131rsaktan uzakla\u015ft\u0131rma yoludur. Hele kanl\u0131 ve cerahatli ishal varl\u0131\u011f\u0131nda asla ishal kesici ilaç kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r. A\u015f\u0131r\u0131 su kayb\u0131na yol açan, kan ve cerahat içermeyen bol sulu ishallerde, daha fazla su kayb\u0131na engel olmak için ishal kesici ilaçlar verilebilir ama bu konuda karar\u0131 hekim vermelidir" dedi. Çalangu'nun aç\u0131klamas\u0131na göre, s\u0131v\u0131 kayb\u0131 a\u011f\u0131z yolundan kar\u015f\u0131lanam\u0131yorsa, hasta bulant\u0131 veya kusma, a\u015f\u0131r\u0131 i\u015ftahs\u0131zl\u0131k nedeniyle a\u011f\u0131zdan s\u0131v\u0131 alam\u0131yorsa mutlaka hastaneye ba\u015fvurulmal\u0131. Çünkü bu durumda, hastaya serum vermek gerekiyor. Ayr\u0131ca a\u011f\u0131zdan s\u0131v\u0131 verilmesine ra\u011fmen a\u011f\u0131z ve dil kurulu\u011fu devam eden, kar\u0131n derisinin esnekli\u011fi ve gerginli\u011fi kaybolan, tansiyonu dü\u015fen hastalar da hastaneye götürülmeli.<\/p>\n
"SALGIN TEHD\u0130D\u0130NDE BEL\u0130RT\u0130LER OLU\u015eMASA DA doktorA G\u0130D\u0130LMEL\u0130" Ate\u015f, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 ve kramplar, hastan\u0131n hastaneye götürülmesini ve d\u0131\u015fk\u0131da etken mikrobun ne oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131 için "d\u0131\u015fk\u0131 kültürü" denilen tahlilin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiren belirti. Okul, otel, i\u015fyeri yemekhanesi gibi yerlerde ortaya ç\u0131kabilecek toplu besin zehirlenmesi durumunda da belirtilerin a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131n\u0131 ve herkesin ishal olmas\u0131n\u0131 beklemeden, ayn\u0131 yemekten yemi\u015f olan herkesin hastaneye gitmesini tavsiye eden Çalangu, "Toplu besin zehirlenmelerinin en s\u0131k sebebi, stafilokok dedi\u011fimiz mikroplard\u0131r. Bunlar\u0131n üretti\u011fi toksin, ayn\u0131 yemekten yiyen ki\u015filerin bir k\u0131sm\u0131nda ilk saatlerde kusma ve ishale yol açar; baz\u0131 ki\u015filer durumu daha kolay ve çabuk, hatta ishal bile olmadan atlat\u0131rken baz\u0131lar\u0131 kusma ve ishal nedeniyle \u015foka girebilir. Benzer \u015fekilde, bir tatil yöresinde ishal vakalar\u0131n\u0131n görülme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131, bir salg\u0131n\u0131 akla getirir. Bu durumda da ishal olan herkesin, durumu çok a\u011f\u0131r olmasa bile, etkenin saptanmas\u0131 amac\u0131yla sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131na ba\u015fvurmas\u0131 gerekir. Böylece ishal salg\u0131n\u0131n\u0131n nereden kaynakland\u0131\u011f\u0131 bulunacak ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hastalanmas\u0131 önlenebilecektir" \u015feklinde konu\u015ftu. Yaz aylar\u0131nda en çok hangi yiyeceklerin tüketilmesi gerekti\u011fine de de\u011finen Çalangu, "En çok dikkat edilmesi gereken yiyecekler aç\u0131kta sergilenen, buzdolab\u0131nda saklanmayan yiyeceklerdir. Aç\u0131kta sat\u0131lan lahmacun, buzdolab\u0131nda saklanmayan k\u0131yma, süt, yo\u011furt, kaymak, krema gibi yiyecekler tehlikelidir. Her \u015feyden önce yiyeceklerin taze olmas\u0131na, paketlenmi\u015f olarak pazarlanan yiyeceklerin üzerindeki son kullanma tarihinin geçmemi\u015f olmas\u0131na dikkat edilmelidir. Aç\u0131kta sat\u0131lan dondurmalar da mutlaka denetimli ve güvenli kurulu\u015flardan sat\u0131n al\u0131nmal\u0131d\u0131r" uyar\u0131s\u0131 yap\u0131yor. Aç\u0131kta sat\u0131lan veya sergilenen yiyeceklerin en önemli tehlikelerinden birisinin de yiyece\u011fi haz\u0131rlayan ki\u015filerin elleri oldu\u011funu hat\u0131rlatan Çalangu, "Eller, mikroplar\u0131n bula\u015fmas\u0131nda ve yay\u0131lmas\u0131nda en önemli araçlard\u0131r. Bu nedenle personelin temizli\u011finden emin olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerlerde, s\u0131rf tatmak amac\u0131yla bir \u015feyler yemek, ishale davetiye ç\u0131karmak olabilir" dedi. Buzdolab\u0131nda saklanan ama çok tehlikeli olan bir hususa da dikkat çeken Çalangu, "\u0130çeceklerin içine at\u0131lan buzun hangi sudan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmek mümkün de\u011fildir. Bu nedenle, yaz aylar\u0131nda serinletici bir \u015feyler içmek istedi\u011fimizde, içine buz atmak yerine a\u011fz\u0131 kapal\u0131 olarak so\u011futulmu\u015f içecekler tercih etmek daha do\u011fru olacakt\u0131r" tavsiyelerinde bulundu.<\/p>\n
"ZEH\u0130RLENEN K\u0130\u015e\u0130 BOL SIVI ALMALI" Zehirlenen ki\u015filerin bol s\u0131v\u0131 almas\u0131n\u0131 isteyen Çalangu, \u015funlar\u0131 söylüyor: "Sadece su yeterli olmad\u0131\u011f\u0131ndan, çay, meyve sular\u0131, maden suyu, ayran gibi içecekler verilebilir. \u0130shal tamamen kesilinceye kadar süt içmemek ve sütlü besinlerden uzak durmak do\u011fru olur. Baz\u0131 ishalli hastalarda, geçici bir Enzim eksikli\u011fi nedeniyle, ishal kesilse bile süte tahammülsüzlük görülebilir. Çi\u011f sebze ve meyve gibi posal\u0131 g\u0131dalar\u0131 yememek, bunun yerine ha\u015flanm\u0131\u015f sebze pürelerini, meyve sular\u0131n\u0131 tercih etmek gerekir. Pirinç çorbas\u0131, çay, k\u0131zarm\u0131\u015f Ekmek ve beyaz peynir halk\u0131n çok iyi bildi\u011fi ve genellikle ishal durumunda hemen uygulamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir yemek listesidir. Buna \u0131zgara et veya köfte, ha\u015flanm\u0131\u015f patates, az ya\u011fl\u0131 makarna eklenebilir. Salçal\u0131 ve soslu yiyeceklerden, k\u0131zartmalardan kaç\u0131nmak gerekir." Böcek, Ar\u0131 sokmas\u0131yla olu\u015fan alerjik belirtilerden de bahseden Çalangu, "Baz\u0131 insanlar, ar\u0131 sokmas\u0131na kar\u015f\u0131 do\u011fu\u015ftan alerjiktir. Bu ki\u015filerde ar\u0131 sokmas\u0131 'anafilaktik \u015fok' ve ölümle sonuçlanabilir. Ar\u0131 sokmas\u0131 yüzünden tansiyonu dü\u015fmü\u015f veya \u015foka girmi\u015f, ya da yüzü-gözü \u015fi\u015fmi\u015f, k\u0131zarm\u0131\u015f, soluk alamaz olmu\u015f bir hastada, ayn\u0131 olay\u0131n tekrarlamas\u0131 ya\u015famsal tehlike olu\u015fturur. Bu ki\u015filer, ar\u0131lara kar\u015f\u0131 daha dikkatli olmal\u0131 ve her zaman yanlar\u0131nda alerjik belirtileri önleyecek Adrenalin, kortizon gibi ilaçlar bulundurmal\u0131d\u0131rlar. Ar\u0131lar\u0131n bulunabilece\u011fi ormanl\u0131k alanlara giderken kapal\u0131 giyinmeli ve tek ba\u015flar\u0131na gitmemelidirler" dedi. Çalangu'nun bildirdi\u011fine göre, di\u011fer böcek sokmalar\u0131nda ortaya ç\u0131kan alerjik göstergeler genellikle ka\u015f\u0131nma, a\u011fr\u0131, lokal \u015fi\u015flik gibi. Sistemik belirtiler ise pek görülmüyor. Türkiye'de öldürücü zehri olan zehirli örümcek yok ama zehirli akrepler bulunuyor. Özellikle aç\u0131k havada ve yerde yatarken veya ç\u0131plak ayakla dola\u015f\u0131rken meydana gelen böcek sokmalar\u0131nda, a\u011fr\u0131 ve \u015fi\u015flik art\u0131yorsa hemen bir sa\u011fl\u0131k kurulu\u015funa ba\u015fvurmak gerekiyor. Yörenin özelli\u011fine göre, yöresel akrep ve y\u0131lan zehirlenmelerinin s\u0131k görüldü\u011fü bölgelerdeki sa\u011fl\u0131k ocaklar\u0131nda, zehrin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 önleyecek ba\u011f\u0131\u015f\u0131k serumlar bulunuyor. Çocuklarda görülen yaz hastal\u0131klar\u0131 için anne ve babalara tavsiyelerde bulunan Çalangu, \u015funlar\u0131 kaydetti: "Çocuklardaki yaz hastal\u0131klar\u0131n\u0131n en s\u0131k sebepleri a\u015f\u0131r\u0131 giydirmeye ba\u011fl\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 terleme sonucu halk deyimiyle isilik veya pi\u015fikler; ishal sonucu a\u015f\u0131r\u0131 su kayb\u0131; böcek sokmalar\u0131 ve hayvan \u0131s\u0131r\u0131klar\u0131d\u0131r. Anne-babalar ishalde 'suyun zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131' bilmeli. Çocuklar yaz\u0131n bol su içmeli ve s\u0131k s\u0131k y\u0131kanmal\u0131. Bir di\u011fer önemli nokta da dondurma konusu. Dondurma, temiz olarak haz\u0131rlan\u0131rsa, asl\u0131nda çok sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir besin. Ama temizlik ko\u015fullar\u0131na çok dikkat edilmesi gerekiyor. Son olarak, yaz\u0131n pikni\u011fe giden ve kayna\u011f\u0131 bilinmeyen kaynaklardan su içenlere bir öneri, bu sular\u0131 kaynatmadan içmeyin." (\u0130HA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kayna\u011f\u0131 bilinmeyen, aç\u0131kta sat\u0131lan veya da\u011f\u0131t\u0131lan, denetimsiz içme sular\u0131 ve bu sularla y\u0131kanm\u0131\u015f sebze ve meyvelerin, "yaz hastal\u0131\u011f\u0131" deyince akla ilk gelen nedenlerin ba\u015fl\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 belirtildi. Bu hastal\u0131klar aras\u0131nda ilk s\u0131ray\u0131 besin zehirlenmeleri al\u0131rken; tifo, paratifo, viral hepatit ve yaz ishalleri de bu \u015fekilde bula\u015f\u0131yor. Yaz aylar\u0131nda s\u0131k görülen enfeksiyonlarla ilgili bilgi veren Anadolu Sa\u011fl\u0131k Merkezi Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 Bölüm[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[30469,30467,30468,30466],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15770"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15770"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15770\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15770"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15770"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15770"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}