\u015eok durumu – \u0130lk Yard\u0131m T\u0131pta da akut dola\u015f\u0131m yetmezli\u011fiyle ortaya ç\u0131kan çok a\u011f\u0131r ve hayati ciddiyet belirten bir sendromu anlat\u0131r…<\/p>\n
Dola\u015f\u0131m yetmezli\u011fi kan Bas\u0131nc\u0131n\u0131n dü\u015fmesine ve iç organlarla çevre dokulara giden kan\u0131n aniden azalmas\u0131na ba\u011fl\u0131 belirtilere yol açar.<\/p>\n
BEL\u0130RT\u0130LER\u0130<\/p>\n
\u015eok durumunda tansiyon dü\u015füldü\u011fünün yan\u0131 s\u0131ra bilinç kayb\u0131na kadar varabilen bilinç bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, \u015fiddetli solgunluk, deride nemlilik, nab\u0131zda h\u0131zlanma ve zay\u0131flama, solunum güçlü\u011fü (hava açl\u0131\u011f\u0131), \u015fiddetli susama, idrarda azalma ve beyindeki dola\u015f\u0131m bozuklu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak bunalt\u0131, huzursuzluk, sald\u0131rganl\u0131k, uyuklama gibi belirtiler görülebilir. Hastada bu belirtilerin hepsi bir arada bulunmayabilir; herhangi birinin tek ba\u015f\u0131na bulunmas\u0131 da \u015fok tablosuna i\u015faret etmeyebilir. Sendromunun ortaya ç\u0131kma nedenlerine ve geli\u015fme süreçlerine göre ba\u015fl\u0131ca dört \u015fok tipi ay\u0131rt edilebilir.<\/p>\n
Kalp kökenli \u015fok kalbin kas\u0131lmas\u0131 (sistol) s\u0131ras\u0131nda pompalanan kan miktar\u0131n\u0131n dü\u015fmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Kalp kas\u0131na zarar veren enfarktüs ya da iltihap (miyokardit) ve kalp kar\u0131nc\u0131klar\u0131n\u0131n yetersiz dolmas\u0131na yol açan ritim bozukluklar\u0131 ya da kalp d\u0131\u015f zar\u0131nda S\u0131v\u0131 birikmesi gibi bir nedenle kalbin pompalad\u0131\u011f\u0131 kan miktar\u0131n\u0131n dü\u015fmesi sonucunda geli\u015fir.<\/p>\n
\u0130kinci tip \u015fok dola\u015f\u0131mdaki kan Hacminin birden ve önemli ölçüde azalmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu tip \u015fok kanamalarda, yan\u0131k, \u015fiddetli ishal gibi durumlara ba\u011fl\u0131 organik s\u0131v\u0131 kay\u0131plar\u0131nda ve travmalarda ortaya ç\u0131kar.Septik \u015fok bakterilerin salg\u0131lad\u0131klar\u0131 endotoksinlerin etkisiyle dola\u015f\u0131m sisteminin zay\u0131flamas\u0131na ve kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n dü\u015fmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sinir sistemi kökenli (nörojen) \u015fok ise gerek omurilik hastal\u0131klar\u0131nda görüldü\u011fü gibi kan damarlar\u0131n\u0131n çap\u0131n\u0131 denetleyen sinirsel iletinin kesilmesi, gerek \u015fiddetli bir a\u011fr\u0131 ya da güçlü bir duygu nedeniyle kalp at\u0131\u015flar\u0131n\u0131n refleks olarak yava\u015flamas\u0131 sonucunda ortaya ç\u0131kabilir.<\/p>\n
NEDENLER\u0130<\/p>\n
\u015eok temelde dola\u015f\u0131mdaki kan miktar\u0131n\u0131n azalmas\u0131d\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla kan ya da plazma kayb\u0131na yol açan bütün durumlar \u015fokla sonuçlanabilir. Bu tür durumlar\u0131n ba\u015f\u0131nda yaralardan kaynaklanan d\u0131\u015f kanamalar ve tümör ya da ülser yak\u0131n\u0131ndaki bir kan damanmn a\u015f\u0131nmas\u0131yla ortaya ç\u0131kan iç kanamalar gelir. \u0130kinci s\u0131rada yan\u0131klar önemlidir; yan\u0131k alan\u0131ndaki küçük damarlardan bol miktarda plazma s\u0131zar. Ba\u011f\u0131rsak t\u0131kanmalar\u0131da yan\u0131klara benzer; bu durumda plazma t\u0131kanma noktasmda ba\u011f\u0131rsak duvar\u0131ndan s\u0131zar. \u015eiddetli ishalde ya da uzun süreli kusman\u0131n yol açt\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 Su ve Tuz kayb\u0131 en s\u0131k görülen öteki \u015fok ne denlerindendir. S\u0131v\u0131 bölümü azalan kan koyula\u015f\u0131r, böylece dola\u015f\u0131mdaki kan miktar\u0131 da azal\u0131r.<\/p>\n
Kan besleyici Maddelerin ve özellikle Oksijenin dokulara ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Ya\u015famsal nitelikteki bu i\u015flevin bozulmas\u0131 organizma aç\u0131smdan çok büyük sorunlar yarat\u0131r. \u0130lk ve en önemli sorun atardamarlardaki kan bas\u0131nc\u0131nm bazen çok \u015fiddetle dü\u015fmesidir. Tansiyon dü\u015fmesiyle birlikte dokulara kan ak\u0131\u015f\u0131 da tehlikeli ölçüde azal\u0131r; hücrelere yeterli Oksijen gitmedi\u011finden hastal\u0131k belirtileri ortaya ç\u0131kar. \u015eok belirtileri zamanla bütün vücuda yay\u0131l\u0131r ve oksijen azl\u0131\u011f\u0131na çok duyarl\u0131 olan sinir sistemi bu durumdan öncelikle etkilenir. Deri damarlar\u0131ndaki kan miktar\u0131 çok azald\u0131\u011f\u0131ndan hasta çok solgun görünür. Ayr\u0131ca solunumu s\u0131lda\u015f\u0131r; bunun nedeni kana olabildi\u011fince fazla miktarda oksijen sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
Hasta çevresiyle ili\u015fkisinin kopmas\u0131na yol açan bir uyu\u015fukluk içine girer. Bununla birlikte genellikle huzursuzdur ve bunalt\u0131 e\u011filimi gösterir. Nab\u0131z çok h\u0131zl\u0131 ve zay\u0131ft\u0131r, çünkü vücut \u015fokla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011fmda edilgen kalmaz. Çe\u015fitli savunma mekanizmalar\u0131 hemen harekete geçer. Bunlar\u0131n en önemlisi böbreküstü bezlerinden adrenaun ve noradrenalin adl\u0131 Hormonlar\u0131n salg\u0131lanmas\u0131d\u0131r. Noradrenalin dokularda sempatik sinir lifleri\u0131\u0131in uçlanndan da salg\u0131lan\u0131r. Adrenalin daha çok kalp üzerinde etkilidir; kalp at\u0131\u015flann\u0131 h\u0131zland\u0131nr. Noradrenalin ise vücudun bütün küçük atardamarlar\u0131n\u0131 daralt\u0131r. Bu düzenleyici süreçlerin yarar\u0131 aç\u0131kt\u0131r: Ritmi h\u0131zlanan kalp, dola\u015f\u0131ma daha fazla kan verir. Kas\u0131larak daralan atardamarlar dola\u015f\u0131mda bulunan az miktarda kana uyum sa\u011flayacak duruma gelir. Bu uyumun sa\u011flanamamas\u0131 kan\u0131n çok geni\u015f bir damar yata\u011fmda da\u011f\u0131larak çevrede göllenmesine ve hastan\u0131i\u0131 ölümüne yol açar. Söz konusu iki savunma süreci birlikte kamn damarlarda normalden daha h\u0131zl\u0131 dola\u015fmasm\u0131 sa\u011flar. Böylece dokulara en az\u0131ndan ya\u015fam\u0131 sürdürecek düzeyde oksijen ula\u015f\u0131r. Kan ya da plazma kayb\u0131 bu süreçlerle kar\u015f\u0131lanamayacak kadar \u015fiddetliyse beyne giden oksijenin yetersiz kalmas\u0131 nedeniyle hasta bilincini yitirir. Oksijen eksikli\u011finden etkilenen çevrel küçük damarlar da gerginlilderini yitirerek geni\u015fler; kan çevrede özellikle kar\u0131n organlarmda göllenir ve kalbe geri dönemez. Böylece hasta \u015fokun geriye dönü\u015fü olmayan evresine girer.<\/p>\n
Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler;<\/p>\n
Acil durumlarda olay\u0131n nedenleri bir yana b\u0131rak\u0131larak, öncelikle tablonun a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 önlenmeli ya da \u015fok belirtileri henüz tam yerle\u015fmemi\u015fse bunlar\u0131n ortaya ç\u0131k\u0131nas\u0131 engellenmeye çal\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130lk önlem hastay\u0131 yat\u0131rarak bacaklar\u0131n\u0131n vücudundan yüksekte kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Böylece kan\u0131nkalbe dönü\u015fü kolayla\u015f\u0131r ve ba\u015fta beyin dola\u015f\u0131m\u0131 olmak üzere kan dola\u015f\u0131m iyile\u015fir. Dola\u015f\u0131ma yard\u0131mc\u0131 olmak için s\u0131k\u0131 giysiler de gev\u015fetilmelidir. Daha sonra hasta örtülerek S\u0131cak tutulur. An\u0131a a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak uygulan\u0131namal\u0131d\u0131r; a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak derideki damarlar\u0131n daha da geni\u015flemesine yol açarak dola\u015f\u0131m bozuklu\u011funu ve tansiyon dü\u015füklü\u011fünü \u015fiddetlendirir. \u015eok bir kanamaya ba\u011fl\u0131ysa, kanama hemen denetim alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca daha kapsaml\u0131 tedavi için beklerken, hastan\u0131n olabildi\u011fince fazla s\u0131v\u0131 almas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Hasta su içebiliyorsa. \u015fekerli ya da Tuzlu bir eriyik verilir. Tuzlu eriyik 1 Litre Suda bir ka\u015f\u0131k sofra Tuzu eritilerek haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u015eok durumu – \u0130lk Yard\u0131m T\u0131pta da akut dola\u015f\u0131m yetmezli\u011fiyle ortaya ç\u0131kan çok a\u011f\u0131r ve hayati ciddiyet belirten bir sendromu anlat\u0131r… Dola\u015f\u0131m yetmezli\u011fi kan Bas\u0131nc\u0131n\u0131n dü\u015fmesine ve iç organlarla çevre dokulara giden kan\u0131n aniden azalmas\u0131na ba\u011fl\u0131 belirtilere yol açar. BEL\u0130RT\u0130LER\u0130 \u015eok durumunda tansiyon dü\u015füldü\u011fünün yan\u0131 s\u0131ra bilinç kayb\u0131na kadar varabilen bilinç bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131, \u015fiddetli solgunluk, deride nemlilik, nab\u0131zda h\u0131zlanma ve zay\u0131flama,[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[30622],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15820"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15820"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15820\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}