Yan\u0131klar Yan\u0131k, vücudun bir bölgesindeki dokular\u0131n yüksek \u0131s\u0131dan zarar görmesidir…<\/p>\n
Hastan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 tehdit etmesinin yan\u0131 s\u0131ra, olu\u015fan nedbe dokusu estetik aç\u0131dan sorun yaratt\u0131\u011f\u0131ndan her zaman acil olarak tedavi edilmelidir.<\/p>\n
NEDENLER\u0130<\/p>\n
Yan\u0131k, Alev ya da S\u0131v\u0131, kat\u0131 ve buhar halindeki S\u0131cak cisimlerin do\u011frudan etkisiyle olu\u015fur. Bunlar\u0131n yan\u0131nda, Elektrik çarpmas\u0131 ya da sülfürik Asit gibi kimyasal Maddelerle temas sonucunda da yan\u0131\u011fa benzer lezyonlar olu\u015fabilir. Dokunun gördü\u011fü zarar, \u0131s\u0131n\u0131n yüksekli\u011fi ve dokunun \u0131s\u0131ya maruz kald\u0131\u011f\u0131 süre ile do\u011fru orant\u0131l\u0131d\u0131r. Dokunun 550C'lik \u0131s\u0131-ya 30 saniye süreyle maruz kalmas\u0131 sonucunda yaln\u0131z o bölgede k\u0131zar\u0131kl\u0131kla (eritem) ortaya ç\u0131kan hafif düzeyde bir reaksiyon olu\u015fur. Is\u0131n\u0131n 650C'ye ç\u0131kmas\u0131, ayn\u0131 sürede, o bölgedeki derinin zedelenmesine yol açar. Yan\u0131k, ne kadar derine inmi\u015fse ve ne kadar geni\u015f bir yüzeye yay\u0131lm\u0131\u015fsa o kadar a\u011f\u0131rd\u0131r.<\/p>\n
SINIFLANDIRMA Yan\u0131klar derecesine ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na göre s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. Yan\u0131k derecesinin artmas\u0131, o bölgedeki doku hasar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 gösterir. -Birinci derece yan\u0131klar: Yan\u0131k bölgesinde deride k\u0131zankl\u0131k (eritem) d\u0131\u015f\u0131nda bulgu yoktur. -\u0130kinci derece yan\u0131klar: Bölgesel k\u0131zar\u0131kl\u0131\u011fa ek olarak derinin yüzeysel katmanlan ve küçük kan damarlar\u0131n\u0131n zarar görmesi sonucu içi berrak S\u0131v\u0131 dolu kesecekler (bül) olu\u015fur. -Üçüncü derece yan\u0131k]ar: Yan\u0131k bölgesindeki deride doku ölümü de (nekroz) vard\u0131r; derinin bütün katmanlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra bazen derinin alt\u0131ndaki dokular da zedelenmi\u015ftir. -Yan\u0131k bölgesinde kömürle\u015fme varsa ve ya\u011f dokusu, kas ya da kemik gibi derindeki yap\u0131lar da etkilenmi\u015fse dördüncü derece yan\u0131ktan söz edilir. Yan\u0131klar\u0131n De\u011ferlendirilmesi; Yan\u0131klar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde ele al\u0131nan bir ölçüt de vücudun yan\u0131ktan etkilenen yüzeyinin geni\u015fli\u011fidir. Yayg\u0131nl\u0131k derecesi tüm vücut yüzeyine oranla yüzde olarak belirtilir. Bu amaçla vücuttaki çe\u015fitli bölgeler, kaplad\u0131\u011f\u0131 alan\u0131n büyüklü\u011füne göre derecelenmi\u015ftir. Örne\u011fin, kafa derisi, tüm vücut yüzeyinin yakla\u015f\u0131k yüzde 9'luk bölümünü olu\u015fturur. Kollann her birinin kaplad\u0131\u011f\u0131 alan tüm vücut yüzeyinin yüzde 9'u, gövde-nin ön ve arka yüzeylerinin her biri yüzde 18, bacaklann her biri yüzde 18 ve cinsel organlann bulundu\u011fu bölge yüzde 1 olarak kabul edilir. Vücutta yan\u0131ktan etkilenen toplam alan eri\u015fkinde yüzde 20'nin, çocukta yüzde 12-15'in alt\u0131nda kal\u0131rsa yam\u011f\u0131n bölgesel oldu\u011fu kabul edilir. Bunun tersine, yan\u0131ktan etkilenen yüzey bu olgulardan geni\u015fse, geni\u015f yan\u0131ktan söz edilir; bu yan\u0131kiann bütün vücudu etkileyen de\u011fi\u015fikliklere neden olmas\u0131 beklenir. Çok geni\u015f alana yay\u0131lan yan\u0131klar a\u015f\u0131n s\u0131v\u0131 kayb\u0131na yol açar; bunun sonucunda akut böbrek yetmezli\u011fi geli\u015febilir ve hasta ölebilir. Bölgesel yan\u0131klar\u0131n gidi\u015fi de yan\u0131\u011f\u0131n dereeesiyle ili\u015fkilidir: Birinci ve ikinci derece yan\u0131klar genellikle çok kötü sonuçlanmaz ve herhangi bir nedbe dokusu olu\u015fumuna yol açmadan birkaç Gün içinde iyile\u015fir. Uçüncü derece yan\u0131klarda ise ölü doku art\u0131klar\u0131n\u0131n uzakla\u015ft\u0131nlmas\u0131 iki-üçhaftay\u0131 bulur; doku ölümü olan bölgede normal deriye benzer doku yerine nedbe dokusu olu\u015fur. Derideki herhangi bir lezyonun iz b\u0131rakmadan iyile\u015fmesi ya da zedelenen dokunun t\u0131pat\u0131p ayn\u0131n\u0131n olu\u015fabilmesi için bu bölgedeki derinin en alt katman\u0131n\u0131n sa\u011flam kalm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Yoksa, özgün dokunun yerine sadece aç\u0131k kalan bölgeyi kapatmak için basit ba\u011fdoku yap\u0131s\u0131nda bir örtücü katman olu\u015fur. Nedbe dokusu ad\u0131 verilen bu doku vücudun herhangi bir organ\u0131nda olu\u015fabilir. Nedbe dokusu derininkilere benzemeyen özellikleri nedeniyle hem estetik bozukluk yarat\u0131r, hem de esnekli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131ndan çevresindeki deriyi çekerek bölgenin gerginle\u015fmesine ve büzülmesine yol açar. Uçüncü derece yan\u0131klarda görülen ba\u015fka bir sorun da bu bölgedeki savunma ö\u011felerinin yitirilmesine ba\u011fl\u0131 olarak bölgenin her türlü enfeksiyon etkenimne aç\u0131k olmas\u0131d\u0131r. Bu yüzden bu bölgenin enfeksiyonlardan iyi korunmas\u0131 gerekir. Yan\u0131k çok ileri derecede ve yayg\u0131nsa, hastada ate\u015f, kilo kayb\u0131, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k, Kans\u0131zl\u0131k, hipoproteinemi (kan proteinlerinde dü\u015füklük), böbrek i\u015flevlerinin bozulmas\u0131na ba\u011fl\u0131 belirtiler, bazen akci\u011fer enfeksiyonlan ve septisemiden (mikrobun kana kan\u015fmas\u0131) \u015foka varabilen çe\u015fitli belirtiler görülebilir.<\/p>\n
\u0130lk Al\u0131nacak Önlemler<\/p>\n
Yan\u0131klar\u0131n mutlaka bu konuda uzmanla\u015fm\u0131\u015f hastanelerde tedavi edilmesi gerekir. Bununla birlikte, ço\u011fu durumda yan\u0131kl\u0131 hastaya ilk giri\u015fim, kazan\u0131n oldu\u011fu bölgede yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu yüzden yanan hastaya yakla\u015f\u0131mda \u015fu temel kurallara uyulmal\u0131d\u0131r: -Ilk i\u015f olarak yan\u0131\u011fa neden olan \u0131s\u0131 kayna\u011f\u0131 hemen uzakla\u015ft\u0131nlmal\u0131 ve etkisiz hale getirilmelidir. -Bu amaçla hastan\u0131n vücudunun üstündeki alev hemen bir battaniye ya da örtüyle söndürülmelidir. -Hastan\u0131n üstündeki giysiler hemen so\u011futulmal\u0131, zararl\u0131 bir kimyasal maddeye bula\u015fm\u0131\u015fsa ç\u0131kart\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hastan\u0131n giysileri dikkatle üstünden ç\u0131kanImal\u0131d\u0131r. Bu i\u015flem aceleyle ve dikkatsizce yap\u0131l\u0131rsa, yan\u0131k bölgesine yap\u0131\u015fm\u0131\u015f olan giysilerin ç\u0131kanlmas\u0131 bölgenin daha fazla zarar görmesine yol açabilir. Özellikle vücuda de\u011fen ve alev olmadan da yanma özelli\u011fi olan Plastik gibi maddelerin deriyi zedelemesini engellemek gerekir.<\/p>\n
-Bulundu\u011fu bölgeye zarar vermeyen giysileri ç\u0131karmak gereksizdir; yan\u0131k bölgeleri sterll (mikroptan annd\u0131nlm\u0131\u015f) gazl\u0131 bezlerle örtülmelidir. -Bölgeyi dezenfekte etmemek ve bölgeye pomat sürmemek gerekir. -Hasta bir an önce hastaneye götürülmelidir. Ufak yan\u0131klar evde de tedavi edilebilir. '\u0131bölgesine herhangi bir pomat sürülmemelidir. Aynca bölgede içi berrak s\u0131v\u0131 dolu olan keseciklerin olu\u015fumuna neden olan yan\u0131klarda enfeksiyon geli\u015fmesini engellemek için bu kesecikler patlat\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Yap\u0131lacak tek \u015fey bu bölgenin mikroplardan ar\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 maddelerle y\u0131kanmas\u0131 ve sarg\u0131 bezleriyle bölgenin gev\u015fekçe sar\u0131lmas\u0131d\u0131r. (A\u011f\u0131r yan\u0131klarda bölge dezenfekte edilmez.) Böyle bir önlem bakteri kökenli bir enfeksiyonun olu\u015fmas\u0131n\u0131 engellerse de, bütün önlemlere kar\u015f\u0131n gene de enfeksiyon olu\u015fabilir. Yan\u0131klar\u0131n de\u011ferlendirilmesinde dikkatli davranmak gerekir; yaln\u0131zca k\u0131zankl\u0131k olu\u015fumuna neden olsa da, yayg\u0131n yan\u0131klarda mutlaka bir hekime ba\u015fvurulmal\u0131d\u0131r<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yan\u0131klar Yan\u0131k, vücudun bir bölgesindeki dokular\u0131n yüksek \u0131s\u0131dan zarar görmesidir… Hastan\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 tehdit etmesinin yan\u0131 s\u0131ra, olu\u015fan nedbe dokusu estetik aç\u0131dan sorun yaratt\u0131\u011f\u0131ndan her zaman acil olarak tedavi edilmelidir. NEDENLER\u0130 Yan\u0131k, Alev ya da S\u0131v\u0131, kat\u0131 ve buhar halindeki S\u0131cak cisimlerin do\u011frudan etkisiyle olu\u015fur. Bunlar\u0131n yan\u0131nda, Elektrik çarpmas\u0131 ya da sülfürik Asit gibi kimyasal Maddelerle temas sonucunda da yan\u0131\u011fa benzer[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[30637,30636,30635,30634,30633],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15823"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15823"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15823\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15823"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15823"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15823"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}