Zehirlenmeler ve Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler Vücuda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ya da temas etti\u011finde dokulann i\u015flevlerini bozan Maddelere zehir, ortaya ç\u0131kan bozuldu\u011fa zehirlenme denir…<\/p>\n
Zehirler basit örseleyici maddeler, do\u011frudan de\u011fdikleri dokulara zarar veren yak\u0131c\u0131 maddeler, ç\u0131rp\u0131nmalara yol açan maddeler, say\u0131klama ya da komaya neden olan maddeler, kalbIn i\u015flevini bozan maddeler ve alyuvarlar\u0131 etkileyen maddeler olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. Zehirler a\u011f\u0131z yoluyla sindirim sistemine, solunum yoluyla akci\u011ferlere al\u0131ntr. Aynca birçok zehirli madde deriden emilerek vücuda girer. Baz\u0131 hayvanlar\u0131n \u0131s\u0131r\u0131\u011f\u0131 ve sokmas\u0131 da zehirlenmelere yol açar. Çama\u015f\u0131r sulanndan boyalara, böcek öldürücülerden ilaçlara kadar zehirleyici özelli\u011fi olan birçok madde günlük ya\u015fant\u0131da yayg\u0131n biçimde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, özellikle çocuklar için büyük tehlike olu\u015fturur. Bu maddeleri çocuklardan uzak tutmaya yönelik etkili önlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler<\/p>\n
Akut zehirlenmede ilkyard\u0131m için öncelikle ya\u015famsal i\u015flevleri de\u011ferlendirmek gerekir. Karaci\u011fer ve böbrek gibi baz\u0131 ya\u015famsal organlann i\u015flevlerini düzeltme i\u015fi sonraya b\u0131rak\u0131labilir. Ama koma ve havale gibi merkez sinir sistemini; tansiyon dü\u015fmesi, \u015fok, kalp ntmindeki düzensizlikler ve kalp durmas\u0131 gibi dola\u015f\u0131m sistemini; solunum yetmezli\u011fi ve solunum durmas\u0131 gibi solunum sistemini ilgilendiren belirtilere öncelik verilmelidir. Zehirli maddenin bilinmesi, hastaya uygulanacak ilkyard\u0131m ve tedavide büyük önem ta\u015f\u0131r. Bu nedenle zehirlenen ki\u015finin yan\u0131nda bu- lunanlann hastan\u0131n durumunu aynnt\u0131l\u0131 biçimde ö\u011frenmesi, zehnin ne zaman, ne miktarda ve hangi yolla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemesi, bu bilgileri hekime iletmesi son derece yararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Zehirli Maddenin Vücuttan At\u0131l\u0131\u015f\u0131<\/p>\n
Zehirli gazlann solunmas\u0131na ba\u011fl\u0131 zehirlenmelerde hastay\u0131 bulundu\u011fu kapal\u0131 ortamdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p aç\u0131k havaya ç\u0131karmak gerekir. Bu yap\u0131lam\u0131yorsa Camlar aç\u0131larak içeriye temiz Havan\u0131n girmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Ortamda yan\u0131c\u0131 Gaz bulunmas\u0131 durumunda en küçük bir k\u0131v\u0131lc\u0131m olu\u015fumunu engellemek, Elektrik dü\u011fmelerini açmamak gerekir.<\/p>\n
A\u011f\u0131z yoluyla zehirlenme durumunda kusturma ya da midenin y\u0131kanmas\u0131yla mide bo\u015falt\u0131l\u0131r. Midenin bo\u015falt\u0131lmas\u0131 genellikle zehirli maddenin al\u0131m\u0131ndan dört Saat sonras\u0131na kadar etkilidir. Ba\u011f\u0131rsak hareketlerini yava\u015flatan maddelerle ortaya ç\u0131kan zehirlenmelerde, koma ve \u015fok durumlar\u0131nda 12 saat sonra bile midenin bo\u015falt\u0131lmas\u0131 etkili olabilir. Kusturman\u0131n tehlikeli oldu\u011fu durumlar da vard\u0131r. Tuzruhu (hidroklorlk asit) ve kezzap (nitrik asit) gibi asitler, çama\u015f\u0131r Suyu (sodyum hidroksit) ve Amonyak gibi Alkaliler yak\u0131c\u0131 zehirlerdir. Kusmayla bu maddeler yemek borusuna, bo\u011faza ve a\u011fza daha çok zarar verecektir. Bilinç bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve kayb\u0131 oldu\u011funda ya da soluk boru suna kaçt\u0131\u011f\u0131nda bo\u011fulmaya yol açabilecek köpüren S\u0131v\u0131lar al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda hastay\u0131 kusturmamak gerekir. Hastan\u0131n kusturulmas\u0131 olanaks\u0131zsa ya da tehlikeliyse mide y\u0131kamas\u0131 yap\u0131l\u0131r. Ama yak\u0131c\u0131 zehirlerde bu yöntem gene uygulanmamal\u0131d\u0131r. Emilimi yava\u015f olan zehirlerde ya da hastaya 10-12 saat sonra müdahale edilebildi\u011finde, Sodyum sülfat ya da Magnezyum sülfat gibi güçlü bir müshil yararl\u0131 olabilir. Böcek ilac\u0131, naftalin, fosfor ve ya\u011fda eriyen maddelerin al\u0131nmas\u0131 durumunda ise ba\u011f\u0131rsaklardan emilimi kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 için müshil verilmez.<\/p>\n
A\u011f\u0131z yoluyla zehirlenmede sorumlu maddenin niteli\u011fi bilinmese de, aktif karbon gibi emici özelli\u011fi olan ilaçlar zehrin etkisini azaltabilir. Suda çözünen 50-100 mg aktif karbon, midede önemli miktarda zehri emip ba\u011f\u0131rsa\u011fa geçmeden ba\u011flayabilir. Sindirim kanal\u0131na giren maddelerin büyük bölümü ba\u011f\u0131rsaklarda emilir. Aktif karbon, kusturucu bir maddeden önce ya da özgül bir panzehir ile birlikte verilmemelidir. Çünkü bu maddeleri de emebilir.<\/p>\n
YAKICI MADDELERLE ZEH\u0130RLENMELER<\/p>\n
Evlerde en çok kullan\u0131lan yak\u0131c\u0131 madde, çama\u015f\u0131r süyu olarak bilinen yüzde 3-6l\u0131k hipoklorit çözeltisidir. Ayr\u0131ca tuzruhu (hidroklorik asit) gibi asitler ve çama\u015f\u0131r sodas\u0131 gibi güçlü alkaliler de evlerde kullan\u0131lan yak\u0131c\u0131 maddeler aras\u0131nda yer al\u0131r. Çocuklarda hipokloritin öldürücü dozu 15-30 mldir.<\/p>\n
Bu ürünlerin içilmesi, a\u011f\u0131z ve üst sindirim yollan mukozas\u0131nda örselenmeye ba\u011fl\u0131 belirtilere yol açar. A\u011fr\u0131, kanl\u0131 olabilen kusma, yutak ve g\u0131rtlak ödemi ortaya ç\u0131kar. A\u011f\u0131r olgularda yemek börusu ve mide delinebilir. Aynca a\u015f\u0131r\u0131 tansiyon dü\u015fmesi, bilinç bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve korna görülebilir. Güçlü Asit ve baz buharlann\u0131n solunmas\u0131, örselenmeye ba\u011fl\u0131 bo\u011fulma, öksürük ve akci\u011fer ödemine yol açar. Deride örselenmeye ba\u011fl\u0131 bozukluklar ve de\u011fi\u015fik \u015fiddette yan\u0131klar olu\u015fabilir.<\/p>\n
Tedavi – Süt ya da mangnezyum sütü (rnagnezyum hidroksit), alüminyurn hidroksit ve ni\u015fastal\u0131 Su gibi mukoza koruyucu maddeler verilerek örseleyici S\u0131v\u0131n\u0131n seyreltilmesi sa\u011flan\u0131r. Mide y\u0131kamas\u0131 delinme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle yap\u0131lmaz. kusma yoksa ve yak\u0131c\u0131 madde az miktarda al\u0131nm\u0131\u015fsa çok dikkatli biçimde mide y\u0131kanabilir. Kan, plazma ve S\u0131v\u0131 verilmesi, ödemler için kortizon, darl\u0131k olu\u015fmas\u0131n\u0131 önlemek için yemek borusuna tüp sokulmas\u0131 gibi tedavi giri\u015fimleri uygulan\u0131r. Deri ve mukoza lezyonlar\u0131 bol su ve sodyum tiyosülfat çözeltisiyle y\u0131kan\u0131r. Solunuma ba\u011fl\u0131 bron\u015f kas\u0131lmas\u0131 aerosol biçiminde bron\u015f geni\u015fleticilerle ve kortizonla tedavi edilir. Antibiyotik ve bikarbonat verilmemelidir.<\/p>\n
DETERJANLAR<\/p>\n
Evlerde en çok kullan\u0131lan anyonik, iyonik olmayan ve katyonik tipleri vard\u0131r. Anyonik deterjanlar\u0131n yol açt\u0131\u011f\u0131 belirtiler bulant\u0131, kusma ve ishalle birlikte hafif mide-ba\u011f\u0131rsak örselenmesidir. \u0130yonik olmayan deterjanlar\u0131n hiçbir zehirli etkisi yoktur. Katyonik deterjanlar sindirim yollar\u0131 için son derece örseleyicidir. Yutulmalar\u0131ndan sonraki dört saat içinde bile ölümcül olabilen a\u011f\u0131r belirti-lere yol açabilirler. Bu tür zehirlenme bulant\u0131, kusma, tansiyon dü\u015fmesi, \u015fok,ç\u0131rp\u0131nma nöbetleri ve komaya neden olabilir. Aynca deride örselenmeye ba\u011fl\u0131 alerjik tepkiler ortaya ç\u0131kabilir. Tedavi – S\u0131v\u0131 ve ba\u011flay\u0131c\u0131 maddeler (magnezyum sütü, Alüminyum hidroksit, ni\u015fastal\u0131 su) verilmelidir. \u0130yonik olmayan deterjanlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 durumunda a\u011f\u0131zdan s\u0131v\u0131 verilmesi yararl\u0131 olabilir, ama herhangi bir tedavi gerekmez. Katyonik deterjanlarla zehirlen\u0131nede acil önlemler, solunum yollar\u0131n\u0131n aç\u0131k tutulmas\u0131, süt ya da aktif karbon verilmesi, a\u011f\u0131r olmayan durumlarda kusturma ve midenin y\u0131kanmas\u0131d\u0131r. Yemek borusu ve midede yara varsa, kusma ve mide y\u0131kamas\u0131 zararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Panzehir: Sabun, emilmeyen katyonik deterjanlan etkisizle\u015ftirmeye yarayan önemli bir panzehirdir. Genel önlemler: Solunum yollar\u0131 aç\u0131k tutulmal\u0131, yat\u0131\u015ft\u0131nc\u0131 ilaçlarla havale önlenmeli, tansiyon dü\u015fmesine kar\u015f\u0131 s\u0131v\u0131 verilmelidir.<\/p>\n
KOZMET\u0130KLER<\/p>\n
Kozmetiklerin a\u011f\u0131zdan al\u0131nmas\u0131 özellikle çocuklarda s\u0131k rastlanan bir durumdur. Parfümlerin yutulmas\u0131 a\u011f\u0131zda yanma, titreme ve genel durum bozuklu\u011funa yol açar. Al\u0131nan miktar 30 cc'yi a\u015fm\u0131\u015fsa kusturma ve midenin y\u0131kanmas\u0131 gerekir. Daha dü\u015fük dozlarda ise al\u0131nan parfümü seyreltmek amac\u0131yla a\u011f\u0131z yoluyla s\u0131v\u0131 verilir. Oje ve Aseton gibi eriticilerde de belirtiler ayn\u0131d\u0131r ve benzer bir tedavi uygulan\u0131r. T\u0131ra\u015f losyonlar\u0131, deodoranlar, saç tonikleri, güne\u015f ya\u011f\u0131 ve kremleri, kolonyalar belirli miktarda etil Alkol içerir. Bu maddelerin almmas\u0131 a\u011f\u0131zda yanma, kusma, bazen de sarho\u015flu\u011fa yol açar.<\/p>\n
Tedavi – Parfümler için belirtilen tedavi uygulan\u0131r. Çocuklarda bu ürünlerin al\u0131nmasmdan sonra, havale ve korna ile seyreden alkole ba\u011fl\u0131 kan \u015fekeri dü\u015fmesi ortaya ç\u0131kabilir. Tedavi için damar yoluyla \u015fekerli çözeltiler verilir.<\/p>\n
–Tütün Akut tütün zehirlenmesi, genellikle a\u015f\u0131r\u0131 sigara içilrnesinden sonra ortaya ç\u0131kar ve sigaralarda yüzde S'e, purolarda yüzde 2'ye kadar ç\u0131kan de\u011fi\u015fik yo\u011funluktaki nikotinden kaynaklan\u0131r. Eri\u015fkin için öldürücü doz, a\u011f\u0131z yoluyla yakla\u015f\u0131k 15-20 gr tütündür. Bir çocu\u011fun 1-2 gr tütün almas\u0131 ölümcül olabilir. Tek bir izmarit yutmak genellikle zehirlenmeye yol açmaz.<\/p>\n
Genellikle sigaraya ba\u011fl\u0131 olan akut tütün zehirlenmesi, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, çarp\u0131nt\u0131, so\u011fuk terleme, solgunluk, tükuru k salg\u0131s\u0131n\u0131n artmas\u0131, bulant\u0131, kusma, ishal ve halsizlikle kendini belli eder. Doz yüksekse bitkinlik, ç\u0131rp\u0131nma nöbetleri, solunum yava\u015flamas\u0131, kalp ritminde düzensizlik ve korna görülür. Be\u015f Dakika ile dört saat aras\u0131nda de\u011fi\u015fen bir sürede o yüksek nikotin dozlanna ba\u011fl\u0131 ölüm ortaya ç\u0131kabilir. Tedavi – Zehirlenme solunum yoluyla gerçekle\u015fmi\u015fse, hasta aç\u0131k havaya ç\u0131kanl\u0131r. Kalp ve dola\u015f\u0131mda nikotine ba\u011fl\u0131 etkiler izlenir. A\u011f\u0131z yoluyla zehirlenme durumunda: 1) Mide y\u0131kan\u0131r. 2) Damar yoluyla s\u0131v\u0131 verilir. 3) Kalp-dola\u015f\u0131m bozukluklar\u0131 kontrol edilir.<\/p>\n
GAZ VE BUHARLAR<\/p>\n
Solunum yoluyla gerçekle\u015fen zehirlenme durumunda hasta hemen aç\u0131k havaya ç\u0131kar\u0131lmal\u0131, so\u011fuktan korunmal\u0131 ve hareket edip yorulmas\u0131 önlenmelidir. Zehirlenmeyi a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131racak bir akci\u011fer hasanna yol açmamak için hastan\u0131n yürütülmemesi gerekir. Solunum ileri derece güçle\u015fmi\u015fse, hemen yapay solunum uygulanmal\u0131d\u0131r. Zehirlenme deriden emilim yoluyla gerçekle\u015fmi\u015fse, hastan\u0131n zehirli madde bula\u015fm\u0131\u015f giysileri ç\u0131kar\u0131lmal\u0131, vücudu hemen su ve sabunla y\u0131kanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
G\u0131da Zehirlenmeleri<\/p>\n
Günümüzde g\u0131da maddelerinin büyük bölümü az ya da çok i\u015flemden geçirilerek sat\u0131\u015fa sunulmaktad\u0131r. Ambalajl\u0131 g\u0131da maddelerinin Sa\u011fl\u0131k kurallar\u0131na uygun biçimde üretilme ve üzerleri-ne son tüketim tarihlerinin yaz\u0131lma zorunlulu\u011fu sayesinde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 için sak\u0131nca yaratma olas\u0131l\u0131klan en aza indirilmi\u015ftir. Ama besinlerin saklanmas\u0131nda ve haz\u0131rlanmas\u0131nda yap\u0131lan hatalar bazen zehirlenmeye neden olabilir. Aynca baz\u0131 besinler do\u011fal hallerinde çe\u015fitli zehirli maddeler içerir. Bunlar\u0131n yanl\u0131\u015fl\u0131kla ya da a\u015f\u0131n miktarda yenmesi de zehirlenmelere yol açabilir.<\/p>\n
BALIK ZEH\u0130RLENMES\u0130<\/p>\n
Türkiye tatl\u0131 sular\u0131nda bulunan, karabal\u0131k ya da otsazan\u0131 gibi adlar da verilen, ye\u015filsazan ile turnabal\u0131\u011f\u0131 gibi baz\u0131 bal\u0131klann yumurtalan k\u0131\u0131sma, ishal ve kann a\u011fns\u0131na yolo açar. Tropik bölge bal\u0131klar\u0131 ise çok daha tehlikeli zehirlenmelere neden olabilir. Sinir zehiri etkisi yapan zehirlenmeler özellikle tehlikelidir. Bu tür zehirleyici maddeler temel olarak sinir sistemini etkile5erek çe\u015fitli bozukluklara yol açar. Örne\u011fin Türkiye'nin güney k\u0131y\u0131lar\u0131nda da rastlanan balonbal\u0131\u011f\u0131, Japonya'da fugu ad\u0131yla tan\u0131n\u0131r ve lezzetiyle oldu\u011fu kadar zehriyle de ünlü bir bal\u0131kt\u0131r. Fugunun çok güçlü zehri özellikle karaci\u011fer ve sindirim sisteminde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Japonya'da bu bal\u0131\u011f\u0131 temizleyip pi\u015firecek a\u015fç\u0131lar özel olarak e\u011fitilir. Fugu zehirlenmesinde bal\u0131\u011f\u0131 yedikten sonra yar\u0131m saat geçmeden dilde bir kar\u0131ncalanma ba\u015flar. Birkaç saat sonra bunu solunum güçlü\u011fü ve ç\u0131rp\u0131nma nöbetleriyle birlikte genel durum bozuklu\u011fu izler. \u0130stiridye ve midye de bazen bu tip zehirlenmelere yol açabilir. \u0130stiridyede mitilotoksin denen bir zehir bulunabilir.Bu zehir \u0131s\u0131yla parçaland\u0131\u011f\u0131ndan istiridyenin pi\u015firilmesiyle etkisini yitirir. Ama istiridye çi\u011f yendi\u011finde zehirlenme görülebilir.<\/p>\n
BOTUL\u0130ZM<\/p>\n
Clostridium botulinum, Oksijensiz ortamlarda ço\u011falan bir bakteri turu dür. Uretti\u011fi zehir çok güçlüdür. Botulinus zehri (botulinus toksini) ya da botulin denen bu madde, çok az miktarda bile sinirsel iletinin kas liflerine geçi\u015fini engelleyerek felçlere yol açar ve solunum kaslann\u0131n felci sonucunda ölüme neden olur. C. botulinum genellikle Toprakta ya\u015far ve \u0131s\u0131ya dayan\u0131kl\u0131 sporlar olu\u015fturur. Konservelenecek taze yiyeceklere bula\u015fabilen bu sporlar, özellikle evde haz\u0131rlanan, uygun s\u0131cald\u0131k derecesinde ve yeterince uzun süre pi\u015firilmeden kapat\u0131lm\u0131\u015f konservelerde geli\u015fmesini tamamlayarak bakteriye dönü\u015für. Kapal\u0131 kap içindeki oksijensiz ortamda ço\u011falan bakteriler botulinus zehrini salg\u0131lar. Sporlann tersine bu zehir \u0131s\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda kolayca parçalan\u0131p etkisini yitirir. Ama \u0131s\u0131t\u0131lmadan yenen bula\u015fm\u0131\u015f konserveleri yiyen ki\u015filerde botulizm denen zehirlenme ortaya ç\u0131kar. Zehirlenmenin ilk belirtileri olan mide bulant\u0131s\u0131 ve kusma genellikle zehirli yiyece\u011fin al\u0131nmas\u0131n\u0131 izleyen alt\u0131 saat içinde görülür. Zehirlenen ki\u015fi yorgunluktan, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ve ba\u015f dö\u0131\u0131mesinden yak\u0131n\u0131r. Görü\u015fü bulan\u0131kla\u015f\u0131r ve çift görme ba\u015flayabilir. Kaslardaki genel güçsüzlük solunum kaslann\u0131 da etkiledi\u011finden hastan\u0131n ya\u015fam\u0131 tehlikeye girer. Solunum kaslan felcini atlatan hastalar genellilde iyile\u015fir. Hemen tan\u0131 konabilirse, zehri etkisiz duruma getiren panzehir verilerek hastamn ya\u015fama \u015fans\u0131 art\u0131nl\u0131r.<\/p>\n
Mantar Zehirlenmeleri<\/p>\n
Yanl\u0131\u015fl\u0131kla yenen zehirli mantarlar bazen ölümcül olabilen zehirlenmelere yol açar. Mantarlar\u0131n tür içinde bile ortaya ç\u0131kan büyük biçim çe\u015fitlili\u011fi yüzünden zehirli-zehirsiz aynm\u0131 yapmak çok zordur. Zehirli mantarlar\u0131 ay\u0131rmak için kullan\u0131lan Gümü\u015f ka\u015f\u0131\u011f\u0131n kararmas\u0131, Ekmek içinin ve yumurta ak\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framas\u0131 gibi deneysel yöntemler ise bilimsel temellerden yoksundur. Mantar zehirlenmeleri 4 ayn belirti grubu (sendrom) alt\u0131nda toplanabilir. Bunlar a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Reçine sendromu – Kötü ko\u015fullarda saklanm\u0131\u015f ya da iyice olgunla\u015f\u0131p çürümeye yüz tutmu\u015f Boletus satanas ve Boletus luridus türü mantarlardan kaynaklan\u0131r. Belirtiler 2-6 saat gibi k\u0131sa bir sürede ortaya ç\u0131kar. Mantardan aç\u0131\u011fa ç\u0131kan Reçineli maddeler sindirim siste>1 minde zehirli etki yaratarak kusma ve ishale yol açar. Hastada su ve Tuz kayb\u0131n\u0131n ard\u0131ndan kanda Azot art\u0131\u015f\u0131, bacaklarda kramplar ve \u015fok görülebilir. Tedavi belirtilere yöneliktir ve s\u0131v\u0131-tuz dengesini düzeltmeye dayan\u0131r.<\/p>\n
Muskarin sendromu – Clitocybe candicans ve benzeri mantarlar\u0131n yenmesiyle ortaya ç\u0131kar. Bu mantarlar parasempatik sinirlerim uyanlmas\u0131yla ortaya ç\u0131kan maddeye benzer bir etki yapan muskarin adl\u0131 alkaloiti içerir. Zehrin al\u0131nmas\u0131ndan 1-2 saat sonra terleme, S\u0131cak basmas\u0131, kalp at\u0131m h\u0131z\u0131nda yava\u015flama (bradikardi), tükürük salg\u0131s\u0131nda artma, gözbebeklerinde küçtilme, görme bozukluklar\u0131 ve huzursuzluk görülür. A\u011f\u0131r olgularda bilinç bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve kayb\u0131, kalp durmas\u0131 ortaya ç\u0131kar. Bazen bulant\u0131, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, ishal gibi mide-ba\u011f\u0131rsak belirtileri vard\u0131r. Belirtiler oldukça h\u0131zl\u0131 geriler. Tedavi için Atropin ve Adrenalin verilir.<\/p>\n
Pantherin sendromu – Amanita pantherina ve Amanita muscaria gibi mantarlarda bulunan atropin benzeri bir alkaloitin etkisine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu zehir, asetilkolini bask\u0131layarak merkez ve çevrel sinir sistemlerini etkiler. Mantann yenmesinden k\u0131sa süre sonra (1-4 saat) ortaya ç\u0131kan ba\u015fl\u0131ca belirtiler, atropin zehirlenmesindeki gibi a\u015f\u0131n uyanlabilme, gözbebe\u011fi geni\u015flemesi, bo\u011faz kurumas\u0131, deri kurulu\u011fudur. Varsan\u0131lar ve bilinç bulan\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla birlikte \u015fiddetli huzursuzlu\u011fun ard\u0131ndan h\u0131zla derin uyku ve Depresyon ortaya ç\u0131kar. Kusma ve ishal görülebilir. Tedavi belirtilere yöneliktir. Hasta ender olarak 24 saat içinde komaya girer ve ölür.<\/p>\n
Falloides sendromu – Amanita phalloidesin yenmesine ba\u011fl\u0131 olan bu zehirlenme çok a\u011f\u0131rd\u0131r. Falloides sendromu üç zehrin etkisine ba\u011fl\u0131d\u0131r: Falloidin, falloin ve fallosidin. Zehirlerin öldürücü dozu vücut a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n her kilogram\u0131 için 2 mgnin alt\u0131ndad\u0131r. Yava\u015f emilimleri nedeniyle belirtiler zehrin al\u0131nmas\u0131ndan 8-10 saat sonra ortaya ç\u0131kar. Ayr\u0131ca mantarda bulunan amanitin adl\u0131 maddenin de zehirleyici etkisi vard\u0131r. Bu madde, \u0131s\u0131ya ve sindirim enzimlerine dayan\u0131kl\u0131 bir peptittir. Karaci\u011fer ve böbrek hücrelerinde Protein yap\u0131m\u0131n\u0131 engelleyerek etki gösterir. Kusma ve ishalin ard\u0131ndan belirtiler daha da a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. Karaci\u011fer büyümesi, sar\u0131l\u0131k, idrarda azalma, merkez sinir sisteminde hasar, Alyuvar y\u0131k\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 kanamalar ve akci\u011fer ödemi ortaya ç\u0131kar. Zehirlenme olgular\u0131n\u0131n yans\u0131 ölümle sonuçlan\u0131r. Olüm genellikle 3-5 Gün sonra dola\u015f\u0131m sisteminin y\u0131k\u0131ma u\u011framas\u0131na ve böbrek yetmezli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130yile\u015fme uzun sürer ve böbrek komplikasyonlan ortaya ç\u0131kabilir. Ozgül bir panzehiri bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan hemen mide y\u0131kan\u0131r ve ard\u0131ndan belirtilere yönelik tedavi uygulan\u0131r. Psilocybe ve Stropharia cinsi mantarlar ise LSD'ye benzer varsan\u0131lara yol açan psilosin ve psilosibin adl\u0131 maddeler içerir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zehirlenmeler ve Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler Vücuda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ya da temas etti\u011finde dokulann i\u015flevlerini bozan Maddelere zehir, ortaya ç\u0131kan bozuldu\u011fa zehirlenme denir… Zehirler basit örseleyici maddeler, do\u011frudan de\u011fdikleri dokulara zarar veren yak\u0131c\u0131 maddeler, ç\u0131rp\u0131nmalara yol açan maddeler, say\u0131klama ya da komaya neden olan maddeler, kalbIn i\u015flevini bozan maddeler ve alyuvarlar\u0131 etkileyen maddeler olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir. Zehirler a\u011f\u0131z yoluyla sindirim sistemine, solunum yoluyla akci\u011ferlere[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[30645,30644,30643,30640],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15825"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15825"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15825\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}