Grip A\u015f\u0131s\u0131 Grip a\u015f\u0131s\u0131 uygulamas\u0131ndan ortalama 10-15 Gün sonra koruyucu Antikor düzeyi olu\u015fur…<\/p>\n
Doç. Dr. Necla Eren Tülek SB Ankara E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 ve Klinik Mikrobiyoloji \u015eefi<\/p>\n
K\u0131\u015f mevsiminde s\u0131k görülen hastal\u0131klardan biri olan gripten korunman\u0131n etkili yollar\u0131ndan biri de grip a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Virüsün antijen denilen parçac\u0131klar\u0131n\u0131 içeren a\u015f\u0131 savunma sistemini uyar\u0131r. Ki\u015fi grip virüsüyle kar\u015f\u0131la\u015fmadan önce vücudu mikrobu tan\u0131yarak, ileride virüsle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca zarars\u0131zla\u015ft\u0131rmas\u0131 için gerekli antikorlar\u0131 üretir, gribe kar\u015f\u0131 haz\u0131r olur.<\/p>\n
Grip a\u015f\u0131s\u0131 inaktive bir viral a\u015f\u0131d\u0131r, yani içinde Canl\u0131 olmayan virüs parçac\u0131klar\u0131 bulunur. S\u0131kl\u0131kla tavuk yumurta embriyosunda üretilen virüslerin çe\u015fitli kimyasal yöntemlerle öldürülüp ve safla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla elde edilir. Safl\u0131\u011f\u0131, güvenilirli\u011fi ve koruyucu antikor olu\u015fturma düzeyi test edildikten sonra kullan\u0131ma sunulur. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar gripten korunma ya da tedavi konusunda yeni aray\u0131\u015flara devam etmektedir. Grip virüsün genetik kodunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 içeren yeni bir a\u015f\u0131 tipi üzerinde çal\u0131\u015fmalar h\u0131z kazanm\u0131\u015ft\u0131r. A\u015f\u0131 \u015fimdilik yaln\u0131zca kas içine enjeksiyon (i\u011fne) biçiminde uygulanabilmektedir. Burna s\u0131k\u0131lan sprey ya da a\u011f\u0131z yoluyla al\u0131nan a\u015f\u0131 üretmek için çal\u0131\u015fmalar sürmektedir.<\/p>\n
Grip a\u015f\u0131s\u0131 ne zaman yap\u0131lmal\u0131?<\/p>\n
Kuzey ve güney yar\u0131m küre için grip a\u015f\u0131s\u0131 yap\u0131lma zamanlar\u0131 de\u011fi\u015fmektedir. Ülkemizin de içinde bulundu\u011fu kuzey yar\u0131m kürede grip en fazla k\u0131\u015f aylar\u0131nda (Aral\u0131k-Mart) ortaya ç\u0131kt\u0131\u011f\u0131 için, bu dönem gelmeden sonbahar (Eylül-Ekim-Kas\u0131m) aylar\u0131 a\u015f\u0131 yap\u0131lmas\u0131 için en uygun zamand\u0131r. Bazen grip salg\u0131n\u0131 Mart sonu ve Nisan aylar\u0131na kayabilir. Bu nedenle (özellikle risk gruplar\u0131nda olup da a\u015f\u0131lanmayanlara) k\u0131\u015f aylar\u0131 içinde a\u015f\u0131 yap\u0131labilir. Asl\u0131nda her ülke için a\u015f\u0131 önerilerinin belirlenmesi gerekmektedir. Güney yar\u0131mküreye May\u0131s-A\u011fustos ay\u0131 içinde gidecek olan ve o sonbahar-k\u0131\u015fta a\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f olan risk gruplar\u0131ndaki ki\u015filerin bir hekimle görü\u015ferek a\u015f\u0131 ya da kemoproflaksi (ilaç kullan\u0131larak hastal\u0131\u011fa yakalanman\u0131n önlenmesi) önerilerini dikkate almas\u0131 uygundur.<\/p>\n
A\u015f\u0131 nas\u0131l uygulan\u0131r?<\/p>\n
\u0130nce bir i\u011fne ile kolda kas içine uygulan\u0131r. Her y\u0131l için bir doz yap\u0131l\u0131r. Dokuz ya\u015f\u0131ndan küçük ve daha önce hiç a\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f çocuklara bir Ay ara ile iki doz uygulan\u0131r.<\/p>\n
A\u015f\u0131n\u0131n koruyuculu\u011fu ne zaman ba\u015flar ?<\/p>\n
Grip a\u015f\u0131s\u0131 uygulamas\u0131ndan ortalama 10-15 gün sonra koruyucu antikor düzeyi olu\u015fur, üçüncü haftada en yüksek düzeye ula\u015f\u0131r. Daha önce a\u015f\u0131lananlarda koruyuculuk bir hafta sonra da ba\u015flayabilir.<\/p>\n
Grip a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n koruyuculu\u011fu ne kadard\u0131r?<\/p>\n
A\u015f\u0131lar\u0131n ço\u011funda oldu\u011fu gibi grip a\u015f\u0131s\u0131 da %100 koruyucu de\u011fildir. Ayr\u0131ca grip virüsünün baz\u0131 özellikleri a\u015f\u0131n\u0131n koruyuculu\u011funu azaltmaktad\u0131r. Grip virüsünün antijenik yap\u0131s\u0131 sürekli de\u011fi\u015fim gösterdi\u011fi için her y\u0131l yeniden a\u015f\u0131lanmak gerekir. Dünya Sa\u011fl\u0131k Örgütü grip virüsündeki de\u011fi\u015fiklikleri izler. Uzmanlar bir önceki mevsimde etkili olan virüs tiplerini göz önüne alarak, o y\u0131l hangi tip virüslerin grip etkeni olabilece\u011fini tahmin edip, uygulanacak grip a\u015f\u0131s\u0131n bile\u015fimi için öneride bulunurlar. A\u015f\u0131 da buna göre haz\u0131rlan\u0131r. Bu nedenle a\u015f\u0131n\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131, a\u015f\u0131 yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan grip virüsü antijenleriyle hastal\u0131k etkenleri aras\u0131ndaki uyuma ba\u011fl\u0131 olarak her y\u0131l farkl\u0131 olabilir. E\u011fer o y\u0131l a\u015f\u0131da parçac\u0131klar\u0131 kullan\u0131lan virüsler etkense a\u015f\u0131n\u0131n koruyuculu\u011fu da artar. Grip a\u015f\u0131s\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 genç eri\u015fkinlerde %70-90 aras\u0131nda grip belirtilerini önleyebilir, hastal\u0131\u011f\u0131n etkilerini azaltabilir, böylece i\u015f-güç kayb\u0131n\u0131 en aza indirir. Ama ya\u015fl\u0131larda ve belirli baz\u0131 hastal\u0131\u011f\u0131 olanlarda koruyuculuk %30-40 a kadar dü\u015febilir. Çünkü ya\u015fl\u0131larda koruyucu antikor olu\u015fumu daha azd\u0131r. Bununla birlikte ya\u015fl\u0131larda ve kronik (sürekli) bir hastal\u0131\u011f\u0131 olanlarda a\u015f\u0131n\u0131n; gribe yakalanmay\u0131 engellemese de ba\u015fka olumsuz etkiler ortaya ç\u0131kmas\u0131n\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131, hastaneye yat\u0131\u015f ve ölüm oran\u0131n\u0131 dü\u015fürdü\u011fü yap\u0131lan çal\u0131\u015fmalarda gösterilmi\u015ftir.<\/p>\n
A\u015f\u0131n\u0131n yan etkileri ve güvenilirli\u011fi<\/p>\n
Tüm di\u011fer ilaçlar ve t\u0131bbi uygulamalar gibi grip a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n da yan etkileri olabilir. Bunlardan en s\u0131k görüleni enjeksiyon yerinde hafif a\u011fr\u0131d\u0131r. \u0130ki Güne dek uzayabilir, günlük aktiviteyi bozacak düzeyde de\u011fildir. Ate\u015f, bitkinlik, kas a\u011fr\u0131s\u0131 gibi belirtiler genellikle daha önce grip virüsüyle kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015f ki\u015filerde, örne\u011fin çocuklarda görülebilir. Genelde a\u015f\u0131 enjeksiyonunu izleyen 6-12 Saat içinde ortaya ç\u0131kar, en geç 1-2 gün içinde sonlan\u0131r. Split-virus grip a\u015f\u0131s\u0131nda bu yan etkiler daha az görülmektedir. Bu yan etkilere ek olarak çok daha az görülen yan etkiler de olabilir. Grip a\u015f\u0131s\u0131ndan sonra ender olarak baz\u0131 alerjik reaksiyonlar ç\u0131kabilir. Yumurta alerjisi olanlarda a\u015f\u0131ya kar\u015f\u0131 alerjik reaksiyon geli\u015febilir. Bu durum a\u015f\u0131n\u0131n safla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda çok küçük miktarda da olsa kalan yumurta proteinlerine ba\u011flan\u0131r. Yan etki olarak öne sürülen Guillian-Barre Sendromu (GBS); sinir sistemini etkileyen bir hastal\u0131k olup, kas\u0131lmalarla seyretmektedir. Grip a\u015f\u0131lar\u0131yla GBS olu\u015fma riski tam olarak bilinmemektedir. Gribin kötü sonuçlar\u0131 dikkate al\u0131n\u0131nca bu dü\u015fük risk göz ard\u0131 edilmektedir.<\/p>\n
A\u015f\u0131 Kimlere Yap\u0131lmal\u0131?<\/p>\n
65 ya\u015f ve üzerindekiler (bu y\u0131l yurtd\u0131\u015f\u0131nda 50 ya\u015f ve üstüne de önerilmektedir. Bunun nedeni 50-64 ya\u015f aras\u0131 yüksek riskli ki\u015filerin de a\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r). Bak\u0131mevlerinde kalan ve sürekli hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar\u0131n hepsi, Sürekli akci\u011fer ve kalp hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar (ast\u0131m ve böbrek hastalar\u0131 dahil), Diyabet (\u015feker) hastalar\u0131, Kal\u0131tsal hemoglobin bozuklu\u011fu olanlar, \u0130mmunolojik (ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ile ilgili) hastal\u0131\u011f\u0131 olanlar, Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bask\u0131lanm\u0131\u015f hastalar (kanser hastalar\u0131, HIV=AIDS enfeksiyonu olanlar, organ nakli yap\u0131lm\u0131\u015f olanlar, steroid ilaç alanlar, Kemoterapi ya da radyoterapi uygulananlar), Sa\u011fl\u0131k çal\u0131\u015fanlar\u0131, Risk grubu hastalar\u0131n ev halk\u0131, yak\u0131n temasta oldu\u011fu ki\u015filer, 6 ay – 18 ya\u015f aras\u0131nda olup uzun süreli Aspirin alanlar (Reye Sendromu geli\u015fme riskini azaltmak için), Grip mevsiminde hamileli\u011finin dördüncü ve daha sonraki aylar\u0131nda olanlar, Bu gruplarda olmasa da ki\u015fisel olarak kendisini a\u015f\u0131 yoluyla korumak isteyenler.<\/p>\n
Kimler a\u015f\u0131lanmamal\u0131?<\/p>\n
Grip a\u015f\u0131s\u0131 genelde güvenli a\u015f\u0131lar aras\u0131nda kabul edilmektedir. Ancak baz\u0131 ko\u015fullarda uygulanmas\u0131 sak\u0131ncal\u0131 olabilmektedir:<\/p>\n
Yumurta alerjisi olan ki\u015filer (yumurta yiyince dilde \u015fi\u015fme, solunum güçlü\u011fü, kan bas\u0131nc\u0131nda dü\u015fme gibi reaksiyon geli\u015fenler), Daha önce yap\u0131lan grip a\u015f\u0131s\u0131nda ciddi reaksiyon geli\u015fen ki\u015filer, GBS olanlarda.<\/p>\n
Ani ba\u015flayan ate\u015fli bir hastal\u0131\u011f\u0131 olanlarda ise, iyile\u015finceye dek a\u015f\u0131 uygulamas\u0131n\u0131n ertelenmesi gereklidir.<\/p>\n
Her ülkenin kendi ulusal sa\u011fl\u0131k otoritesi o y\u0131l için özgül a\u015f\u0131 virüslerini ve a\u015f\u0131 uygulama önerileri belirleyerek kamuoyuna bildirmelidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Grip A\u015f\u0131s\u0131 Grip a\u015f\u0131s\u0131 uygulamas\u0131ndan ortalama 10-15 Gün sonra koruyucu Antikor düzeyi olu\u015fur… Doç. Dr. Necla Eren Tülek SB Ankara E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi Enfeksiyon Hastal\u0131klar\u0131 ve Klinik Mikrobiyoloji \u015eefi K\u0131\u015f mevsiminde s\u0131k görülen hastal\u0131klardan biri olan gripten korunman\u0131n etkili yollar\u0131ndan biri de grip a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Virüsün antijen denilen parçac\u0131klar\u0131n\u0131 içeren a\u015f\u0131 savunma sistemini uyar\u0131r. Ki\u015fi grip virüsüyle kar\u015f\u0131la\u015fmadan önce[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22524],"tags":[30641],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15827"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15827"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15827\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15827"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15827"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15827"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}