Akraba evlili\u011fi toplumumuzda bir \u00e7ok ba\u015fka \u00fclkede oldu\u011fu gibi ciddi bir t\u0131bbi sorundur. Gik hastal\u0131klar\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz etkilemesi nedeniyle \u00fczerinde \u00f6nemle durulmas\u0131 ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir. <\/p>\n
Akraba evlili\u011fi s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 nedir?T\u00fcrkiye’de akraba evlili\u011fi s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 Hacettepe N\u00fcfus Et\u00fcdleri Enst\u00fct\u00fcs\u00fcn\u00fcn 1983 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada % 21.10 olarak bildirilmi\u015ftir. Bu s\u0131kl\u0131k y\u00f6reler aras\u0131nda ciddi farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6stermektedir ve \u00fclkenin bat\u0131s\u0131ndan do\u011fusuna do\u011fru gidildik\u00e7e artmaktad\u0131r. Di\u011fer bir ara\u015ft\u0131rmada Do\u011fu Anadolu’da s\u0131kl\u0131k % 30.8 olarak bulunurken Bat\u0131 Anadolu’da %12.8′ e d\u00fc\u015fmektedir. S\u0131kl\u0131k k\u00f6y ve kasaba gibi dar topluluklarda artmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca b\u00f6yle dar topluluklar uzun s\u00fcreler boyunca incelendiklerinde, burada ya\u015fayan halk\u0131n yak\u0131ndan yada uzaktan bir \u015fekilde birbiriyle akraba olduklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar ki bu da ayn\u0131 k\u00f6yden iki ki\u015finin evlili\u011finin bile akraba evlili\u011fi olarak kabul edilmesi gereklili\u011fini do\u011furur. <\/p>\n
Akraba evlili\u011finin s\u0131k olmas\u0131n\u0131n nedenleri nelerdir?Akraba evlili\u011fi, evlili\u011fe Aile b\u00fcy\u00fckleri taraf\u0131ndan karar verildi\u011fi durumlarda daha da artmaktad\u0131r. Erken ya\u015flardaki evliliklerde s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 daha fazlad\u0131r. Resmi nikahl\u0131 e\u015flere g\u00f6re dini nikahl\u0131 e\u015fler aras\u0131nda % 50’lik bir art\u0131\u015f izlenmektedir. <\/p>\n
Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar e\u011fitim ile akraba evlili\u011fi s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. \u0130lkokul mezunlar\u0131 aras\u0131ndaki s\u0131kl\u0131k yakla\u015f\u0131k %20 iken orta ve y\u00fcksek \u00f6\u011frenimi tamamlayanlarda %10’a kadar gerilemektedir. Yine ailesinde akraba evlili\u011fi olan ki\u015filerde olmayanlara g\u00f6re 2 kat fazla akraba evlili\u011fi bildirilmektedir. Akraba evlili\u011finin bu kadar s\u0131k olmas\u0131n\u0131n nedenleri sosyal, ekonomik, psikolojik, dini ve co\u011frafi a\u00e7\u0131dan yap\u0131lacak incelemelerle ortaya konabilir. <\/p>\n
Sosyal sebepler aras\u0131nda en \u00f6nemli etken, belirli bir sosyal s\u0131n\u0131fta olan ki\u015filerin ba\u015fka sosyal s\u0131n\u0131ftan ki\u015filerle evlenmek istememesi ve kendine en yak\u0131n \u00f6zelliklerdeki ki\u015fileri en kolay akrabalar\u0131 aras\u0131nda bulmas\u0131d\u0131r. Ekonomik sebeplerde bu yakla\u015f\u0131ma eklendi\u011finde, aileler mal varl\u0131klar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnmemesi i\u00e7in yak\u0131n akraba evliliklerini tercih eder hale gelmektedir. <\/p>\n
Psikolojik fakt\u00f6rler baz\u0131 y\u00f6relerde a\u011f\u0131rl\u0131k kazanmaktad\u0131r. T\u00fcrkiye’de baz\u0131 y\u00f6relerde evlenen k\u0131z\u0131n anne-babas\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fmesi engellenmekte veya s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bu da k\u0131z\u0131n\u0131 akrabaya vererek ili\u015fkileri s\u00fcrd\u00fcrebilme y\u00f6n\u00fcne insanlar\u0131m\u0131z\u0131 kayd\u0131rabilmektedir.<\/p>\n
Dini sebepler daha \u00e7ok az\u0131nl\u0131klar\u0131 etkilemektedir. Ba\u015fka dine mensup \u00fclkelerde ya\u015fayan az\u0131nl\u0131klar \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ayn\u0131 dinden insanlarla evlenmesi iste\u011fiyle yak\u0131nlar\u0131ndaki insanlar\u0131 evlilik i\u00e7in se\u00e7mektedir.Yine baz\u0131 y\u00f6relerde co\u011frafi ko\u015fullar nedeniyle ula\u015f\u0131m ve ileti\u015fim g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc olmas\u0131 orada kapal\u0131 bir toplum olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7abilmektedir.Akraba evliliklerinin da\u011f\u0131l\u0131m\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda birinci derece ve ikinci derece kuzen evliliklerinin t\u00fcm akraba evliliklerinin % 80-90’n\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6zlenmektedir. <\/p>\n
Akraba evlilikleri ne t\u00fcr risklere yol a\u00e7ar?Akraba evlili\u011fini \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken bir sorun oldu\u011funu g\u00f6steren baz\u0131 bulgular vard\u0131r. Akraba evlili\u011fi yapanlarda \u00f6l\u00fc do\u011fum s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n normal topluma g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 2 kat artt\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir (Normal toplumda %1.24, akraba evliliklerinde %2.14). D\u00fc\u015f\u00fck ve \u00f6l\u00fc do\u011fumlar birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ayn\u0131 art\u0131\u015f yine dikkati \u00e7ekmektedir (Normal toplumda %5.21, akraba evliliklerinde % 10.55). Yenido\u011fan kay\u0131plar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise %50 lik bir art\u0131\u015f s\u00f6z konusudur (Normal toplumda %10.76, akraba evliliklerinde %16.29). Ayr\u0131ca akraba evliliklerinde do\u011fumsal kusurlar\u0131n 10 kat artt\u0131\u011f\u0131 bildirilmektedir.Akraba evlilikleri otozomal resesif ve \u00e7ok fakt\u00f6rl\u00fc kal\u0131t\u0131m g\u00f6steren hastal\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rmaktad\u0131r. Genler anne babadan \u00e7ocuklara \u00f6zelliklerin nakledilmesini sa\u011flayan yap\u0131lard\u0131r. Anne babadan \u00e7ocuklara aktar\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7inde ayn\u0131 aile i\u00e7inde genler aras\u0131nda benzerlik ihtimali \u00e7ok y\u00fckselmektedir. Akraba evlili\u011fi ile g\u00f6r\u00fclme riski artan hastal\u0131klarda da her iki e\u015fte de ayn\u0131 tip bozuk genin\/ genlerin olmas\u0131 gereklidir. Akrabalar aras\u0131nda genler aras\u0131nda benzerlik s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in rahats\u0131z \u00e7ocuk sahibi olma ihtimali de akrabalar aras\u0131nda artmaktad\u0131r. <\/p>\n
Akraba evli\u011fi yapanlar\u0131n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocu\u011fu olabilir mi?Olabilir ancak akraba evlili\u011fi yapanlarda di\u011fer evliliklere g\u00f6re risk artmaktad\u0131r. Aileleri yan\u0131ltan en \u00f6nemli nokta, kendi aile ve \u00e7evrelerinde ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131 akraba evliliklerinden sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocuklar do\u011fmas\u0131d\u0131r. Bu olay aileleri akraba evlili\u011fi yapmak \u00fczere cesaretlendirmektedir. Halbuki akraba evlili\u011fi her gebelikte rahats\u0131z \u00e7ocuk anlam\u0131na gelmemektedir. Akraba evlili\u011fi yapan baz\u0131 aileler sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocuk sahibi olabilirken di\u011ferlerinde rahats\u0131z \u00e7ocuklar olabilir. Ailenin daha \u00f6nceki gebeliklerinden sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 olmas\u0131 daha sonraki gebeliklerdeki risk olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermeyece\u011fi gibi, daha \u00f6nce hasta \u00e7ocuklar\u0131 olmas\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n olmayaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermez. <\/p>\n
Akraba evlili\u011fi yapm\u0131\u015f \u00e7iftler nas\u0131l izlenmelidir?\u00d6ncelikle ailenin 3 ku\u015fakl\u0131k bir aile a\u011fac\u0131 \u00e7izilmeli ve her bir birey hakk\u0131nda bilgi al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Aile a\u011fac\u0131nda herhangi bir hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileri saptan\u0131rsa bu durumla ilgili bilgilere ula\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ailedeki hasta bireyin t\u0131bbi kay\u0131tlar\u0131, foto\u011fraflar\u0131 ve ailenin verdi\u011fi bilgiler de\u011ferlendirilmelidir. Gere\u011fi halinde ilgili bran\u015fta uzman ki\u015filere dan\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hastal\u0131\u011f\u0131n kal\u0131t\u0131m kal\u0131b\u0131na g\u00f6re ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z birey i\u00e7in risk hesab\u0131 yap\u0131l\u0131r. Risk art\u0131\u015f\u0131 varsa bu hastal\u0131\u011fa y\u00f6nelik testler planlan\u0131r ve test sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re ailenin gebeliklerinde risk varsa prenatal tan\u0131 planlanmal\u0131d\u0131r.Ailede belirlenen bir risk fakt\u00f6r\u00fc yoksa o toplumda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen resesif hastal\u0131klar ile ilgili ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131k testi yap\u0131l\u0131r. Bu \u00fclkemiz i\u00e7in talessemi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.Bu ailelere gebeliklerinde takip alt\u0131nda olmalar\u0131, gebelikte biyokimyasal tarama testi, 2. basamak USG takibi ve bebeklerinin do\u011fdu\u011funda de\u011ferlendirilmesi ve i\u015fitme kay\u0131plar\u0131 ve metabolik hastal\u0131klar a\u00e7\u0131s\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak;Akraba evlili\u011fi hala yayg\u0131n bir sorun olmakla birlikte e\u011fitimin artmas\u0131 ve sosyoekonomik ko\u015fullar\u0131n d\u00fczelmesi ile giderek s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 azalan ancak hala \u00fczerinde durularak \u00e7\u00f6z\u00fcm aranmas\u0131 gereken bir sorundur. Akraba evliliklerinden ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fi vurgulanmal\u0131, akraba evlili\u011fi yapm\u0131\u015f olan bireylerin gik dan\u0131\u015fma almak i\u00e7in bir gik uzman\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri sa\u011flanmal\u0131, bu gebelikler ve do\u011fan bebekler yak\u0131ndan izlenmelidir. Ayr\u0131ca toplumda s\u0131k g\u00f6r\u00fclen otozomal resesif hastal\u0131klar\u0131n ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n belirlenmeli ve erken te\u015fhis i\u00e7in uygulanan tarama programlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131rwebkadin<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Akraba evlili\u011fi toplumumuzda bir \u00e7ok ba\u015fka \u00fclkede oldu\u011fu gibi ciddi bir t\u0131bbi sorundur. Gik hastal\u0131klar\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olumsuz etkilemesi nedeniyle \u00fczerinde \u00f6nemle durulmas\u0131 ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir. Akraba evlili\u011fi s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 nedir?T\u00fcrkiye’de akraba evlili\u011fi s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 Hacettepe N\u00fcfus Et\u00fcdleri Enst\u00fct\u00fcs\u00fcn\u00fcn 1983 y\u0131l\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada % 21.10 olarak bildirilmi\u015ftir. Bu s\u0131kl\u0131k y\u00f6reler aras\u0131nda ciddi farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6stermektedir ve \u00fclkenin bat\u0131s\u0131ndan do\u011fusuna do\u011fru gidildik\u00e7e artmaktad\u0131r. Di\u011fer bir[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[229],"tags":[1503],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2490"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2490"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2490\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2490"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2490"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2490"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}