T\u00fcrkiye\u2019de bu konuda kesin veriler olmamakla birlikte A.B.D\u2019de kad\u0131nlar\u0131n ortalama menopoz ya\u015f\u0131 50.7 olarak saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n % 1-2\u2019si 60 ya\u015f\u0131ndan sonra ve %1-2\u2019si 40 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce menopoza girmektedir. K\u0131rk ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce menopoza girme erken menopoz veya premat\u00fcr ovarian yetmezlik olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Menopoz ya\u015f\u0131n\u0131 belirleyen en \u00f6nemli etken genetik fakt\u00f6rlerdir. Ayr\u0131ca sigara kullan\u0131m\u0131 gibi \u00e7evresel etkenlerde menopoz ya\u015f\u0131n\u0131 etkileyebilmektedir.<\/p>\n
Yumurtal\u0131klar\u0131n ya\u015fam s\u00fcresi i\u00e7erisindeki germ h\u00fccre say\u0131s\u0131na g\u00f6re belirlenmektedir. Gebeli\u011fin 20. haftas\u0131nda her yumurtal\u0131kta 3.5 milyon yumurta bulunurken do\u011fumda bu say\u0131 her yumurtal\u0131kta 1 milyona, ergenlik d\u00f6neminde 300.000 ve 40 ya\u015f\u0131nda 10.000\u2019e d\u00fc\u015fmektedir. \u00dcreme \u00e7a\u011f\u0131 boyunca sadece 500 dolay\u0131nda yumurta olgun ve potansiyel olarak gebelikle sonu\u00e7lanabilecek hale gelmektedir. K\u0131rk ya\u015f\u0131ndan sonra yumurtalar\u0131n kayb\u0131nda bir h\u0131zlanma izlenmektedir. <\/p>\n
Menopoz tan\u0131s\u0131 kanda FSH, LH ve E2 Hormonlar\u0131n\u0131n d\u00fczeyleri ile konmaktad\u0131r. \u201cOccult ovarian yetmezlik\u201d olarak tan\u0131mlanan gizli yumurtal\u0131k yetmezli\u011finde hasta normal adet g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc halde kan FSH d\u00fczeyi o ya\u015f grubu i\u00e7in belirlenen ortalaman\u0131n 2 standart sapma \u00fczerindedir ve ultrasonda da yumurtal\u0131kta follik\u00fcl ad\u0131 verilen ve yumurta \u00fcretim rezervini g\u00f6steren yap\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131nda azalma oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu durum hi\u00e7bir neden olmad\u0131\u011f\u0131 halde gebe kalamayan hastalarda \u00e7ocuk sahibi olamaman\u0131n \u00f6nemli nedenlerinden bir tanesidir.<\/p>\n
Nedenleri..
\n1.Genetik Nedenler: Premat\u00fcr over yetmezli\u011fi olan hastalar\u0131n % 40\u2019\u0131nda genetik nedenler g\u00f6r\u00fclmektedir. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda premat\u00fcr over yetmezli\u011finde %5-30 oran\u0131nda ailesel ge\u00e7i\u015f oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir. Genetik ge\u00e7i\u015f \u015fekli X\u2019ba\u011fl\u0131, otomozomal dominant veya resesif olabilmektedir. Ancak genetik ge\u00e7i\u015fin nas\u0131l oldu\u011fu konusunda kesin bir veri ortaya konamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ailelerde erkek bireylerde bir bozukluk g\u00f6r\u00fclmemektedir.
\na.Turner Sendromu: Bu sendrom kromozom yap\u0131s\u0131n\u0131n XO, yani iki tane olmas\u0131 gereken cinsiyet kromozomunun tek olmas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu hastalar\u0131n \u00e7ok az bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ergenlik d\u00f6nemine girebilmekle birlikte, genel olarak bu hastalar hi\u00e7 adet g\u00f6rmemekte ve cinsel geli\u015fim olmamaktad\u0131r.
\nb. X-kromozomunda k\u00fc\u00e7\u00fck bozukluklar: X kromozomunun hi\u00e7 olmamas\u0131 Turner sendromuna neden olurken, kromozomun uzun kolundaki k\u0131smi kay\u0131plarda hastada sadece yumurtal\u0131k bozukluklar\u0131 g\u00f6r\u00fclebilir ve hasta hi\u00e7 adet g\u00f6rmeyebilir veya erken menopoza girebilir. Yine X kromozunda translokasyon ad\u0131 verilen bozukluklar\u0131n olmas\u0131 erken menopoza neden olabilmektedir. X mozaizm ad\u0131 verilen kromozom bozuklu\u011funda da erken menopoz g\u00f6r\u00fclebilir. Son olarak Frajil-X sendromu ad\u0131 verilen ve genellikle ailenin erkek \u00e7ocuklar\u0131nda ileri derecede geri zekal\u0131l\u0131kla seyreden kromozom bozuklu\u011funda k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131nda erken menopoz g\u00f6r\u00fclebilmektedir.
\nc. Enzim Eksiklikleri:
\nI.17-Hidroksilaz
\nII. Steroidejonik akut reg\u00fclator protein
\nIIIi. Aromataz
\nIV. Galaktoz-1-fosfat \u00fcridil transferaz
\nd. Follik\u00fcl Uyar\u0131c\u0131 Hormon Resept\u00f6r\u00fcnde Genetik Mutasyonlar: FSH hormonunun etki g\u00f6sterdi\u011fi resept\u00f6rlerde tam kay\u0131p olmas\u0131 durumunda hasta hi\u00e7 adet g\u00f6rmez iken, k\u0131smi kay\u0131plarda erken menopoz g\u00f6r\u00fclmektedir.
\ne. Perrault Sendromu: Otozomal resesif ge\u00e7i\u015fli genetik bir hastal\u0131k olup; do\u011fu\u015ftan sa\u011f\u0131rl\u0131k, k\u0131sa boy ve yumurtal\u0131klar\u0131n geli\u015fmemesi ile karakterizedir.
\nf. Ataxia-telenjektazia: Beyincik fonksiyonlar\u0131nda bozukluk, kansere yatk\u0131nl\u0131k, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi yetmezli\u011fi ve radyasyona duyarl\u0131l\u0131k ile karakterize bu hastal\u0131kta yumurtal\u0131klarda da geli\u015fim bozuklu\u011fu g\u00f6r\u00fclebilir. Hastal\u0131k otozomal resesif olarak ge\u00e7mektedir.
\ng. \u0130nhibin gene bozukluklar\u0131
\n2. Yumurtal\u0131klar\u0131n Viruslara Ba\u011fl\u0131 Enfeksiyonlar\u0131: Kabakulak enfeksiyonu ge\u00e7iren kad\u0131nlar\u0131n % 2-8\u2019inde yumurtal\u0131klarda da enfeksiyon g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu enfeksiyonun yumurtal\u0131k tahribat\u0131na neden olarak erken menopoza yol a\u00e7abilece\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca sitomegalovirus, s\u0131tma, Su \u00e7i\u00e7e\u011fi ve dizanteri ile erken menopoz aras\u0131nda ili\u015fki oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bu kan\u0131da kesin kan\u0131tlar ortaya konamam\u0131\u015ft\u0131r.
\n3. Kemoterapi ve Radyoterapi
\n4. Ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k Sistemine ait Bozukluklar: Premat\u00fcr over yetmezli\u011fi olan hastalar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yumurtal\u0131klara kar\u015f\u0131 antikorlar sentezlenmekte ve yumurtal\u0131k dokusunun tahrip olmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bu grup hastalarda yine hastan\u0131n kendi dokular\u0131na kar\u015f\u0131 Antikor \u00fcretmesi ile karakterize hastal\u0131klar\u0131n g\u00f6r\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 artmaktad\u0131r. Otoimm\u00fcn hastal\u0131klar ad\u0131 verilen bu grup hastal\u0131k tiroid, paratiroid ve b\u00f6brek\u00fcst\u00fc bezi bozukluklar\u0131, baz\u0131 romatizmal hastal\u0131klar, baz\u0131 kan hastal\u0131klar\u0131 ve \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kabilmektedir.<\/p>\n
Tan\u0131..
\nPremat\u00fcr over yetmezli\u011fi tan\u0131s\u0131 kanda FSH, LH ve E2 hormonlar\u0131n\u0131n d\u00fczeylerine bak\u0131larak konmaktad\u0131r. Kesin tan\u0131 i\u00e7in 1 hafta ara ile ve 4 defa kan \u00f6rneklerine bak\u0131lmas\u0131 gerekir. Tan\u0131 konduktan sonra bu hastalar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde otoimm\u00fcn hastal\u0131k riskinde art\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak a\u015fa\u011f\u0131daki testlerde yap\u0131lmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n
Kalsiyum, fosfor, a\u00e7l\u0131k kan \u015fekeri, a\u00e7l\u0131k kortizol d\u00fczeyi, serbest tiroid hormonlar\u0131, TSH, tiroid antikorlar, kan say\u0131m\u0131, sedimentasyon h\u0131z\u0131, total protein\/globulin, romatoid fakt\u00f6r, ANA<\/p>\n
Ayr\u0131ca hasta 30 ya\u015f\u0131n alt\u0131nda ise mutlaka kromozom analizi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Tedavi Y\u00f6ntemi..
\nKromozom bozukluklar\u0131na ba\u011fl\u0131 ve hi\u00e7 adet g\u00f6rmeyen hastalarda hormon takviyesi d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131labilecek bir\u015fey yoktur. Bu hastalarda \u00e7ocuk sahibi olmak i\u00e7in tek yol yumurta ba\u011f\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Yine kromozom bozukluklar\u0131na ba\u011fl\u0131, ancak hastan\u0131n ergenlik d\u00f6neminden sonra menopoza girdi\u011fi durumlarda yine hormon replasman\u0131 ve \u00e7ocuk isteniyorsa yumurta ba\u011f\u0131\u015f\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131labilecek bir\u015fey yoktur.<\/p>\n
\u00d6ncellikle bu hastalar\u0131n % 10-20\u2019sinde kendili\u011finden geri d\u00f6n\u00fc\u015f olabilece\u011fini g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmak ve bu nedenle belirli aral\u0131klarla hormon de\u011ferlerine bakmak gerekir. E\u011fer hasta \u00e7ocuk istiyor ise kanda FSH ve LH d\u00fczeylerine bak\u0131lmal\u0131, FSH\/LH oran\u0131 1\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck ise yumurtal\u0131klar\u0131 uyar\u0131c\u0131 ila\u00e7lar verilmelidir. Bu d\u00f6nemde uygulanacak tedavi (t\u00fcp bebek, a\u015f\u0131lama….) konusunda kesin bir \u015fey olmamakla birlikte t\u00fcp bebek daha mant\u0131kl\u0131 g\u00f6r\u00fcnmektedir. Di\u011fer hastalarda kemik erimesi ve di\u011fer menopoz belirtilerinin \u00f6nlenmesi i\u00e7in hormon tedavisine ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. Hormon tedavisi s\u0131ras\u0131nda hastalar\u0131n % 10-20\u2019sinin kendili\u011finden menopozdan \u00e7\u0131kabilece\u011fi ve bu nedenle hastalar\u0131n gebe kalabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Hormon tedavisi gebeli\u011fi engellememekte ve olu\u015fan gebelik \u00fczerinde de ciddi bir anomali potansiyeli bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ocuk sahibi olmak i\u00e7in en \u00f6nemli yol yumurta ba\u011f\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u201cOccult-gizli yumurtal\u0131k yetmezli\u011fi\u201dnde, yani hasta normal adet g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc halde FSH hormonunun y\u00fcksek oldu\u011fu durumlarda \u00f6ncellikle t\u00fcp bebek denenmelidir. Bu hastalarda t\u00fcp bebek i\u00e7in ila\u00e7 kullan\u0131lmayabilir, yani do\u011fal siklusta t\u00fcp bebek uygulanabilir. Gen\u00e7 hasta grubunda az yumurta elde edilmesine kar\u015f\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131 elde edilebilmektedir. Bu grup hastalar\u0131n menopoza erken girece\u011fininin de hastaya anlat\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye\u2019de bu konuda kesin veriler olmamakla birlikte A.B.D\u2019de kad\u0131nlar\u0131n ortalama menopoz ya\u015f\u0131 50.7 olarak saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Kad\u0131nlar\u0131n % 1-2\u2019si 60 ya\u015f\u0131ndan sonra ve %1-2\u2019si 40 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce menopoza girmektedir. K\u0131rk ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce menopoza girme erken menopoz veya premat\u00fcr ovarian yetmezlik olarak adland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Menopoz ya\u015f\u0131n\u0131 belirleyen en \u00f6nemli etken genetik fakt\u00f6rlerdir. Ayr\u0131ca sigara kullan\u0131m\u0131 gibi \u00e7evresel etkenlerde menopoz ya\u015f\u0131n\u0131 etkileyebilmektedir. Yumurtal\u0131klar\u0131n ya\u015fam[Devam\u0131n\u0131 Oku…]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[229],"tags":[1652],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2637"}],"collection":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2637"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2637\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2637"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2637"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gncz.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2637"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}